Mr. A. M. C. van Hall

HET . RÉVEIL 25

I.

In de kring van de Réveilvrienden is de plaats van Anne Maurits Comelis van Hall slechts een bescheiden plaats. Niet omdat hij niet voluit Réveilman is geweest. Van 't bekende tijdschrift De Nederlandsche Stemmen was hij vermoedelijk de eigenlijke initiatiefnemer. Tot aan zijn dood toe bleef een warme vriendschap hem verbinden met zijn Réveilvrienden „van het eerste uur": Da Costa, Koenen en De Clercq. Van Hall echter ging spoedig een eigen weg, waarop de meeste van zijn vrienden hem nooit gevolgd zijn: de weg van de Afscheiding. Zonder dat dit de wezenlijke, broederlijke band met zijn Réveilvrienden doorsneed, betekende het toch een distantie in kerkelijke positie en geestelijke ontwikkeling.

Van Hall stamde uit een beroemd vaderlands geslacht. Hij werd geboren op 26 febr. 1808 als zoon van Maurits Cornelis van Hall, procureur van Amsterdam. Deze was het type van een regent: lid van de Staten-Generaal, later staatsraad in buitengewone dienst en president van de arrondissementsrechtbank te Amsterdam. Meermalen geridderd, genoot hij aanzien aan het hof des konings, terwijl hij bovendien, naar de maatstaven van zijn tijd althans, niet onvermaard was als dichter, redenaar en schrijver.

Van de zoons van deze gevierde man is verreweg de bekendste mr. Floris Adriaan, de latere minister, financieel expert van de eerste orde, die ons land redde van een staatsbankroet en om zijn verdiensten in de adelstand werd verheven. Deze conservatieve politicus was, evenals zijn vader, een man van vrijzinnige overtuiging. In de politiek waren zij gematigd liberaal met een sterke neiging tot het compromis. Godsdienstig was de hele familie liberaal-hervormd, voor de wezenlijke dingen van geloof en kerk indifferent. Men stond in de brede traditie van  een algemene, ondogmatische godsdienstigheid en kerkelijkheid, waarin fatsoen, deugd en redelijkheid de be­slissende factoren waren. Wars was men in deze kringen van „extremiteiten", vooral ter rechterzijde der kerk. Men hield niet van dompers en dwepers. Zelf was men graag intellectueel en cultureel, deed a la mode mee aan alle cultuuruitingen van die tijd, ook daarin afzijdig van uitersten.

Van deze familie en in deze sfeer werd de jonge Anne Maurits Comelis opgevoed. Op 16-jarige leeftijd werd hij ingeschreven als student aan de Hogeschool te Amsterdam. Studierichting: letteren. Later stapte hij over naar de juridische faculteit, een tijdlang te Leiden, later weer in de hoofdstad, waar hij op een dissertatie over oud-Frankisch recht in 1830 promoveerde.

Het jaar 1830 betekende in menig opzicht een mijlpaal in het leven van Van Hall. Niet alleen omdat dit het jaar van zijn promotie was, maar ook om andere redenen. Het was het jaar van de Belgische Opstand. De Amsterdamse studenten zonden, onmiddellijk na het ontbranden van de strijd, een adres aan de Koning, waarin zij zich aanboden vrijwillig dienst te nemen tegen de Belgen. Van Hall was de eerste ondertekenaar. van dit schrijven. De Koning aanvaardde het enthousiaste aanbod, en zo ging Van Hall op oorlogspad. Tot een treffen met de vijand kwam het niet, maar wel moet hij in deze tijd de man ontmoet hebben, die van beslissende invloed op zijn leven en denken is geworden, de later zo bekende afgescheiden predikant H. J. Budding, die het middel werd in Gods Hand om Van Hall „op zijn weg tot staan te brengen". Als Van Hall, na zijn diensttijd, deelgenoot wordt in de advocatuur van zijn broer mr. F. A. van Hall, te Amsterdam, komt hij in nader contact met de Amsterdamse Réveilkring. Deze contacten zijn hem tot grote zegen voor eigen hart en leven. Hij krijgt een open oog voor eigen zonden en schuld, maar leert ook de Christus kennen als de Verlosser van zijn leven.

Voor de zoon van een oud-liberaal huis betekende dit een radicale levensverandering. In de kling van zijn familie vindt Van Hall niet veel meer dan schouderophalen en onbegrip.

Toch toont men zich verdraagzaam, vooral zijn broer en collega. Die verdraagzaamheid, in liberale kring zo hoog geroemd, vond hij nauwelijks buiten zijn familie, in de kringen van zijn vrienden en collega's. Al gauw kreeg Van Hall de naam van „dweper". In de „toonaangevende" kringen van Amsterdam was het bepaald geen aanbeveling, als men openlijk uiting gaf aan een overtuigd. Gereformeerd geloof.

Hecht was de vriendschap met de mannen van het Réveil, da Costa, Koenen en de Clercq, van wie Van Hall zich vooral tot de laatste voelde aangetrokken. Samen met hen redigeerde Van Hall, de jongste, sinds 1833 de Ned. Stemmen, het tijdschrift, waarin ongetwijfeld ook menig (ongesigneerd) artikel van Van Hall geplaatst werd. Van de aanvang af zag yooral hij, kind van een intellectueel milieu, de noodzaak in, dat de Réveilmannen hun bezinning niet moesten beperken tot het terrein van het innerlijk leven. Het ging Van Hall om de heerschappij van Christus en de erkenning van Zijn Koningschap over Kerk, volk, regering, rechtspraak, en letteren.

't Was voor Van Hall, die een zwakke gezondheid had, tot een grote steun, dat zijn overtuiging geheel gedeeld werd door zijn vrouw, Suzanna van Schermbeek, dochter van 'n (liberale) Utrechtse notaris. In hun huis aan de Keizersgracht ontplooide zich een uiterst gelukkig huwelijksleven. De schrijfster Gera Kraan-v. d. Burg tekent in haar roman Brandende Harten op aanvaardbare wijze de levensgeschiedenis van Maurits en Suze van Hall. Het is de geschiedenis van een gelukkige, maar korte verbintenis.

(Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen