DE MIDDELBARE VAKSCHOOL

Voor de schoen- en lederindustrie te Waalwijk

Het is bepaald geen uiting van plaatselijk chauvinisme als ik enige aandacht wil vragen voor bovengenoemde school. Ik heb hiervoor enige andere redenen: deze school vierde onlangs haar vijftigjarig bestaan; deze school is weinig bekend in ons land en zij is uniek in ons land.

Om met het laatste te beginnen: deze school is de enige op dit gebied en op dit niveau in ons land. Het niveau is ongeveer gelijk aan dat der hogere technische scholen. Zoals bekend worden op deze laatste scholen jongelui opgeleid, die in het bezit zijn van drie of vijf jaar h. b. s. tot leidinggevende figuren op het gebied der werktuigbouwkunde, electrotechniek, bouwkunde, weg- en waterbouwkunde, enz.

Op de middelbare vakschool worden jongelui met drie jaar h.b.s. toegelaten. Deze school heeft twee studierichtingen: de schoenmakers en de leerlooiers. De cursus duurt thans twee jaren. De jongelui worden opgeleid tot het geven van leiding in de schoenindustrie en in de leerlooierijen. Voor de schoenindustrie is het vervaardigen van schoenen en het gebruik van de machines een noodzakelijke kennis, die hier onderwezen wordt. Het leer looien vereist grote deskundigheid en veel ervaring naast kennis van de scheikunde en de scheikundige processen, die hierbij optreden. Nauw verbonden met de school is een afdeling van T. N. O. voor de schoen- en lederindustrie in hetzelfde gebouw ondergebracht. Deze instelling verleent service aan deze industrie bij het oplossen van moeilijke problemen.

Op deze wijze worden de leerlingen uit de eerste hand onderricht gegeven omtrent de moeilijkheden, die zij later kunnen tegenkomen.

Bij het vijftigjarig bestaan heeft de directeur, ir. Roelofs Heyermans, een historisch overzicht gegeven. Aanvankelijk is deze school opgezet als een rijksschool. De gebouwen konden in 1914 in gebruik worden genomen, juist nadat de eerste wereldoorlog was uitgebroken. Onmiddellijk werd ook al een proefstation aan de school verbonden. In 1942 kwam dit onder de Centrale organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk onderzoek. Ook werd in later tijd de school door het Rijk overgedragen aan een stichting, waarvan ze ook thans nog uitgaat.

De directeur sprak als zijn mening uit, dat de tweejarige cursus thans niet meer voldoet. Hij pleitte voor drie cursusjaren met bovendien een praktijkjaar, zoals thans reeds aan de H.T.S. te vinden is. Ook het buitenland heeft in de loop der jaren veel belangstelling gehad voor deze school. De leerlingen kwamen uit 15 verschillende landen. Het aantal leerlingen op de dagschool is de laatste jaren snel teruggelopen en dat brengt zorgen mede. De school heeft niet alleen voor leidende functies opgeleid. Vakkennis voor alle werkers in de bedrijven was het parool. De afdeling Machinale Schoenfabricage heeft deze gedachte het best gerealiseerd in de z.g. winteravondcursussen.

De combinatie van de school met het Lederinstituut had volgens de directeur onmiskenbare voordelen. Hij signaleer­de echter een duidelijk nadeel: er zijn veel minder deskundigen bij de werkzaamheden betrokken, dan wanneer School en Lederinstituut gescheiden waren. De tegenwoordige bezetting is eigenlijk te klein om het totale uitgebreide terrein van leder en schoenen te kunnen bestrijken.

Het totaal aantal personen, dat in deze 50 jaren door deze school in de een of andere vorm georganiseerd onderwijs volgde, overtreft de 17.000.

De ontwikkeling van het Lederinstituut T.N.O. wordt zichtbaar uit de 10 personen, die in 1940 aan het instituut verbonden waren, terwijl er dit jaar 38 aan verbonden waren.

Vervolgens werd het woord gevoerd door een deskundige, ir. A. E. Hueber, uit Oisterwijk. Hij begon er zijn verwondering over uit te spreken, dat terwijl zowel de leiders in de schoenindustrie als in de leerlooierijen op dezelfde school hun opleiding kregen, zij daarna zo weinig contact houden ter bespreking van de wederzijdse problemen. De leerlooierijen moeten toch het leder leveren, dat de schoenindustrie moet verwerken. Meer samenwerking en samenspreking werd dan ook dringend aanbevolen. De lederindustrie kon niet expansief zijn, zoals vele andere industrieën, omdat de produktie van de grondstof (huiden) afhankelijk is van de consumptie van melk- en vleesprodukten. De komst van syntetische materialen was te verwachten, omdat het aanbod van huiden geen gelijke tred heeft gehouden met het te verwachten ledergebruik. Bevolkings- en welvaartstoename spelen hierbij een belangrijke rol. Het toenemend gebruik van syntetische materialen vraagt hogere kwaliteitseisen van het leder, met name van het overleder. Een grotere uniformiteit in oppervlakte, dikte en afmetingen van leder is daarvoor noodzakelijk.

Het huidige proces van huid tot leder neemt 6 a 8 weken in beslag. Hierdoor worden in de leerlooierijen enorme kapitalen vastgehouden, is de kapitaalsomzet per jaar gering en is het onmogelijk de snelle modewisseling op economische wijze te volgen. De behoefte aan leder blijft stijgen, ook omdat echt leder in haast oneindig veel variaties en kleuren gebracht kan worden, terwijl kunstieder alleen in grote hoeveelheden economisch gefabriceerd kan worden. Het echte leder zal in dit verband ook steeds beter van kwaliteit en sneller beschikbaar moeten worden.

Ir. Hueber acht het mogelijk, dat ook de lederindustrie mechaniseert, automatiseert en produktieprocessen verkort. Een van de wegen om tot een uniformer produkt te geraken is het systeem om de huiden zo snel mogelijk na het villen te ontmesten, te ontvlezen, besnoeien en te conserveren. Deze methode wordt in de Verenigde Staten steeds meer toegepast. Waarom bij ons niet? Tracht horzel- en prikkeldraadschade aan de huiden te vermijden. Waarom kan Denemarken wel geheel vrij zijn van de horzelvlieg? De Amsterdamse Huidenclub heeft een film laten maken om prikkeldraad als weideafrastering te weren. De in de film getoonde verwondingen zijn zó ergerlijk, dat de dierenbescherming een actie zou gaan houden, als de film over de kleurentelevisie zou worden vertoond.

Het voorkomen van horzel- en prikkeldraadschade is niet alleen van belang voor de leder- en schoenfabrikant, maar ook in het belang van de veehouder zelf, omdat de opbrengsten zullen stijgen en infectieziekten achterwege zullen blijven.

De lederdeskundige had voorts kritiek op de werkwijze in slachthuizen, met name bij het villen. Vilsneden kunnen de bruikbaarheid van leder sterk verminderen.Vermoedelijk door de vele mutaties van werknemers in abattoirs komen vilsneden op Nederlandse en Belgische kalfsvellen en huiden erger dan ooit voor.

De schoenindustrie moet de lederindustrie adviseren als het gaat om de fysische eigenschappen van leder. De lederindustrie is weliswaar al ver gevorderd met het vaststellen van voorschriften, waarmee de eigenschappen van leder kunnen worden getest, maar het zal nog wel enige tijd duren voor er normen worden vastgelegd en erkend. De schoenindustrie zou bij het vaststellen van deze normen dienen bij te springen, maar dat levert grote problemen op. Het is namelijk erg moeilijk algemeen bruikbare normen te geven voor de verschillende fysische eigenschappen van de ledersoorten. De problemen vinden hun oorsprong in het feit, dat de gelooide huid van een dood dier als het ware levend blijft. De ledervezel heeft de eigenschap zich steeds op een hygroscopisch (vocht uit de lucht aantrekkend) evenwicht in te stellen met de omringende omstandigheden. Bij de opname van vocht wordt de ledervezel elastischer. Bij het „zwikken" en „finishen" van leder komt dit probleem om de hoek kijken, temeer, omdat aan de voltooide schoen nogal wat eisen worden gesteld: lichtechtheid, vochtbestendig en toch waterdampdoorlatend, hittebestendigheid, oplosmiddelbestendigheid, goede hechting van de verschillende delen.

Dit kijkje in de keuken van het leerlooien moge de betekenis van de vakschool nog eens onderstrepen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen