GEWETENS­ CONFLICTEN

Toen in 1958 de Generale Synode haar beslissing heeft genomen inzake de toelating van de vrouw tot het ambt, heeft de Synode gevoeld, dat het in werking treden van dit besluit tot ernstige spanningen iri de kerk zou kunnen leiden. De Synode heeft toen in een herderlijk schrijven aan de vergaderingen der kerk en aan de gemeenten de wens uitgesproken, dat van de nieuwe mogelijkheden met grote wijsheid gebruik zou worden gemaakt.

Het schrijven zei onder meer: Wij zouden 't bijvoorbeeld een juiste wijze van omgaan met elkander achten, als een predikant, die bezwaar heeft tegen een vrouwelijke ouderling, niet door een vrouw naar de kansel werd geleid. Wij geven U ook in overweging geen vrouw af te vaardigen naar die kerkelijke vergaderingen, waar haar verschijnen als een bijzondere moeilijkheid zal worden ervaren.

Nu is het niet mijn bedoeling, op de openstelling van de ambten voor de vrouw in te gaan, maar wel op de kwestie van het gewetensconflict, waarop in het herderlijk schrijven wordt gedoeld.

Meer dan eens is het mij overkomen, dat een voorstander van de toelating van de vrouw tot het ambt mij toevoegde : Ik kom in een gewetensconflict als ik er aan medewerk om de vrouw nog langer buiten de ambten te houden. Daarmede zou de zaak van het geweten een-één staan, en wie zich op zijn geweten beroept, zou in een ogenblik buiten spel zijn gezet.

Dat er aan deze redenering iets hapert is duidelijk. Met eenzelfde argumentatie zou men iemand, die zich op gewetensbezwaren beroept inzake gedwongen inenting, de mond en het geweten kunnen snoeren. Zo in de zin van: De overheid is verantwoordelijk voor het welzijn van het gehele volk. Zou deze niet goedvinden, dat deze en gene zich niet laten inenten, dan betekent dit, dat de overheid een potentieel gevaar voor de bevolking zou tolereren, en dat kan de overheid niet, want zij heeft de taak voor het gehele volk. Dat wil dus zeggen: U hebt het maar te aanvaarden. Gelukkig kent de Overheid deze redenering niet en worden de gewetensbezwaren voluit erkend en dat niet alleen in het hier genoemde geval van inenting.

Men kan het standpunt van wie zich op gewetensbezwaar beroept onjuist vinden, men kan het bestrijden, men kan te doen hebben met een dwalend geweten, maar uiteindelijk heeft men het geweten van de ander te eerbiedigen en op zijn hoede te zijn voor enige gewetensdwang.

Vooral de Kerk zal hier voorzichtig moeten zijn, als haar leden zich beroepen op de stem van het geweten.

In de Ned. Geloofsbelijdenis belijdt de Kerk (art. 32) : Wij verwerpen alle menselijke vonden en alle wetten, die men zou willen invoeren om God te dienen en door deze de conscientiën te binden en te dwingen in wat manier het zou mogen zijn.

Maar als de Kerk de toelating van de vrouw tot het ambt heeft aanvaard, dan moet de bezwaarde zo langzamerhand het hoofd in de schoot leggen en zijn bezwaren maar opgeven.

Conformeren op aan. dus, daar komt het op aan.

Zou Calvijn ongelijk hebben als hij schrijft: De stemmen moeten gewogen en niet geteld worden ?

Dit alles is de aanleiding, waarom ik over het geweten en gewetensconflict iets ga schrijven.

Het geweten is een grote macht in ons leven. Er is in het geweten iets van het vlammende zwaard Gods, dat de mens zoekt te ontwijken. Het geweten, zei Calvijn, is iets tussen God en mens in. „Zo dikwijls als de heimelijke prikken van ons geweten ons verontrusten, herinneren wij ons dat God met ons spreekt".

Het geweten onderwerpt onze daden aan het oordeel Gods. Het oordeelt over ons en in ons. Vandaar dat Calvijn ervan kan zeggen, dat het meer is dan duizend getuigen. - Als Paulus over de heidenen spreekt zegt hij, dat zij betonen dat het werk der wet in hun hart geschreven is, hun geweten mede getuigenis gevende en de gedachten onder elkaar hen beschuldigende of verontschuldigende. In dit onderling aanklagen en verdedigen (waarbij de mens een oordeel voltrekt aan zichzelf) weerspiegelt zich het oordeel Gods, dat eenmaal zal gaan over wat nu nog verbor­gen is. (Lekkerkerker op Rom. 2 : 15). Ook als ik ergens geen kwaad geweten over heb, wil dit nog niet zeggen, dat ik zonder schuld ben. Alle wegen des mensen zijn goed in eigen ogen, maar de Heere weegt de geesten. (Spr. 21 : 2). Wees voorzichtig met uw eigen geweten; sla het niet op de mond. In Paulus' leven vinden wij een voorbeeld, als hij verklaarde, dat hij zich hierin oefende om altijd een onergerlijk geweten te hebben voor God en de mensen. (Hand. 24 : 16). Het geweten kan op een verschrikkelijke wijze de mens kwellen en folteren; loopt er niet overheen met een redenering, die deze stem zoekt te doen zwijgen, soms met de gedachte : zo erg is het niet; een andere keer met een beroep op de publieke opinie: een ander is niet beter; iedereen doet het.

Velen in deze tijd redeneren net zo lang, totdat zij zichzelve hebben wijsgemaakt, dat wat vroeger zonde heette het echt niet is. Ik moet mijzelf in de spiegel van het Woord Gods bezien en mijn doen en laten onderwerpen aan het richtsnoer van de Wet des Heeren en daaraan alleen. Ik ben met het getuigenis van mijn geweten niet klaar. „Op zijn geweten bouwen is op de hel  bouwen" (Calvijn). Maar hoe groot is mijn schuld als reeds mijn eigen geweten mij veroordeelt!

Als ik zo voorzichtig moet zijn met de stem van mijn geweten, dan moet ik het geweten van mijn naaste niet minder ontzien!

Daarover een volgende keer in verband met de voorbeelden in de Heilige Schrift.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen