Boekbespreking

Prof. J. C. Hoekendijk, De Kerk binnenste buiten, nummer S 11 in de Carillon-reeks, 188 blz., W. ten Have N.V., Amsterdam 1964.

In deze pocket is uit het werk van prof. Hoekendijk door L. A. Hoedemaker en P. Tijmes een aantal opstellen bij elkaar gebracht, die tezamen een beeld geven van ideeën en streven van de Utrechtse hoogleraar, die onlangs een benoeming in Amerika aannam.

Het eerste deel omvat vijf hoofdstukken die samenhangen; het heeft van de samenstellers de titel meegekregen: De kerk als functie van het apostolaat. Het tweede deel wordt gevormd door vijf losse opstellen: Zending in de stad. Kerk en ras. Diaconie, Safety last en Op weg naar de wereld van morgen.

De beschrijving van de situatie van de kerk in de huidige maatschappij is bijzonder interessant, helder en knap geschreven. In de interpretatie evenwel zijn twee aspecten die hinderlijk overheersen. Prof. Hoekendijks herkomst uit zendingskringen proeft men daaruit, dat hij het kerk-zijn laat opgaan in het apostolair bezig-zijn. En: hij laat alles uit de omstandigheden opkomen. Voor hem is de primaire vraag niet: Wat is de kerk, maar: Hoe is de situatie en wat doet de kerk daaraan? Vroegere situaties hebben dus alle betekenis verloren; de continuïteit in het kerk-zijn raakt uit het gezicht.

Vandaar ook, dat bij prof. Hoekendijk „christenidommelijkheid" (een beleven van het kerk-zijn in christelijke tradities en overgeleverdheden) en christendom consequent onverzoenlijk tegenover elkaar staan. Maar dat is in zijn automatisme alleen zo voor hen, die prof. H. in zijn wel wat willekeurige axioma: de kerk functie van het apostolaat, volgen willen.

Ook maakt hij niet duidelijk, waarom de huisgemeente nu juist de meest geëigende vorm van de kerk in het huidige post-christelijke tijdsgewricht zou zijn. En dan: kunnen de daarin apostolair werkzame „eerste" en „tweede" mensen dat allemaal maar zo? Het onder het Verbond begrepen zijn garandeert geen vervulling van de belofte des heils. Goed. Maar doet de bereidheid om zich beschikbaar te stellen tot dienst dat dan wel? Wordt hier niet aan de christenen een nieuw billige Gnade-motief aangepraat, even weinig bijbels verantwoord als het oude?

Predikt het evangelie aan alle creaturen, luidt de opdracht. Men kan hierin „het evangelie" zó onderstrepen, dat de roeping om het uit te dragen aan alle creaturen, ook aan „de vierde mens", wordt vergeten. Maar men kan óók de kerk zonder evangelie de wereld laten ronddraven, als een postbode die overal enveloppen afgeeft waar bij openen niets blijkt te zitten. Welk nut heeft het dan, dat de man zo precies weet waar iedereen woont en welke route hij met zijn tas moet afleggen?

Nochtans spreekt deze geschriftenverzameling van een grote bewogenheid met een in nihilisme wegzinkende wereld en een verbrokkelende Kerk — reden waarom deze beschouwingen ook in het buitenland, waar zich hetzelfde voordoet, die aandacht trokken. Deze bewogenheid doet weldadig aan. Aan die afgang te tillen is stellig onze roeping, dat mogen we ons door prof. Hoekendijk laten gezeggen.

Lezing van dit boekje moge ons, de bezwaren in het oog houdend, deze roeping meer en beter duidelijk maken, want met het besef van deze roeping is het onder ons maar droevig gesteld. Wat simplistisch zou men het zó kunnen zeggen: wat prof. Hoekendijk te veel heeft, hebben wij (veel) te weinig. Zo kan dit geschrift ook ons misschien nog stimuleren en aan het denken zetten. En aan het doen!

Wie weet komt er dan nog eens een gereformeerde apostolaatstheologie uit de bus, waarbij de kerk niet in het apostolaat, en het ajjostolaat niet in dienstbetoon verdrinkt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen