Boekbespreking

„Vrijheid en waarheid" door dr. C. P. van Andel. Uitg. H. Veenman en Zonen N.V. te Wageningen 125 blz., ing. ƒ 4, 25.

Dit is, ook volgens de ondertitel, een schets van de vaderlandse Kerkgeschiedenis. De schrijver werkt mee aan de opleiding van catecheten en dit boekje is in de eerste plaats voor hen bestemd, maar ook voor een wijdere lezerskring. Terwijl Van der Zee bij de heidense godsdienst en Vos en Stigter bij de eerste prediking van het evangelie beginnen, zet deze schets bij de broeders des gemenen levens in, iets later dus nog dan J. Lindeboom. Het gaat dr. Van Andel vooral om de hoofdmomenten en de innerlijke verbanden. Terecht merkt hij op, dat de geschiedschrijver zich op een bepaald standpunt stelt. Het zijne ligt in de buurt van de confess, vereniging. Dit neemt niet weg, dat hij getracht heeft rechtvaardige voorstellingen te geven. Ik vind dat Beitsma of Reitsma-Lindeboom duidelijker en partijdiger de vrijzinnige afkomst verraden, dan deze schets het standpunt van de schrijver.

Helaas voor een confessioneel man is de nadere reformatie, bij alle welwillendheid een moeilijk ding. Vlot geschreven en goed leesbaar.

Bij 50 exempl. ƒ 3, 70; bij 20 exempl. ƒ 3, 85.

L. V.

i Concordantie op den bijbel, O. Testament, bewerkt door ds. H. W. Noordman, afl. 1, 64 blz., ing. ƒ 3, 75, J. H. Kok N.V., Kampen, 1965.

Eerst in 1691 kwam de „volkomen Nederlandse Concordantie ofte Woord-register des Nieuwen en Ouden Testaments" van de hand van Abraham Trommius uit, nadat in 1672 het gedeelte over het Nieuwe Testament was versohenen.

Het ziet er niet naar uit, dat het zoveel jaren zal duren voor een concordantie op de nieuwe vertaling van het N.B.G. gereed zal zijn. Het Nieuwe Testament is reeds compleet en van het Oude Testament ligt hier de eerste aflevering voor mij.

Het is een loffelijk initiatief, dat hier genomen is en een arbeid, waarvoor ik diep respect heb. De theologische faculteit van Utrecht sprak in 1669 van de „onverdrietelijke neerstigheid" van de samenstellers en dat geldt van deze. uitgave eveneens.

gave eveneens. Een klein, doch zeer duidelijk, lettertype is gebruikt en door een zeer overzichtelijke opstelling is het naslaan zeer gemakkelijk. In een tweetal bladzijden worden de nodige aanwijzingen voor de gebruiker gegeven. Bij de tweede aflevering zal het Nederlands-Hebreeuws-Aramese deel gelijktijdig eveneens in afleveringen verschljren. Voor de theoloog zal daardoor deze concordantie in betekenis nog toenemen.

In één van de voorredenen op de oude Trommius wordt gewezen op het gevaar van een concordantie en het verkeerde gebruik. Ik heo de indruk, dat tegenwoordig een concordantie eerder te weinig dan te veel wordt geraadpleegd.

De bedoeling is, dat het geheel in ongeveer 27 afleveringen zal uitkomen. Na de verschijning van de vierde aflevering wordt de prijs verhoogd.

Bt.

C. Vonk, De Voorzeide Leer, deel Ib, Leviticus-Deuteronomiimi, afl. 8, blz. 561-640, Uitg. Drukkerij „Barendrecht", Barendrecht.

Deze aflevering bevat het vervolg van paragraaf 25: geen heidense levensstijl (Lev. 19 en 20); verder de uitleg van Lev. 21 en 22 (priesters en offergaven heilig houden) en tenslotte het eerste stuk van de verklaring van Lev. 23—25: Mijn saibbatten onderhouden.

De schrijver gaat uitvoerig in op de symboliek van de wetten en verordeningen in deze schriftgedeelten. Schrijvende over de Sabbath betrekt de schrijver ook andere schriftgedeelten in zijn uiteenzettende beschouwingen. Hij verdedigt de opvatting, dat de sabbath geen scheppingsinstelling is, maar dat het houden van de sabbath is opgedragen ten tijde van het verbond van de Horeb. Op de Synode van Dordrecht, waar destijds de sabbathontheiliging ernstig ter sprake is gekomen, heeft vooral Gomarus deze gedachte, die thans door menigeen wordt verdedigd, reeds bepleit. De schrijver geeft een uitleg van Gen. 2, die daarmede samenhangt.

Reeds meer dan eens vestigden wij de aandacht van onze lezers op dit populaire werk van ds. Vonk en ook deze aflevering is onze belangstelling ten volle waard.

Bt.

J. Zandee, Het Evangelie der Waarheid, een gnostisch geschrift, 128 blz., ing. ƒ 1, 95, W. ten Have N.V., Amsterdam, 1965.

Tot de opzienbarende vondsten van deze laatste decenniën behoort die van Nag Hamedi, een stad in Egypte ± 450 km ten zuiden van C^ïro. Daar werden in 1945 of 1945 door fellahs, die geen begrip hadden van de grote betekenis van hun vondst in een grote aarden kruik een aantal oude geschriften gevonden, die merkwaardig goed te ontcijferen waren. Eén van deze boeken is buiten Egypte terecht gekomen: de codex Jung; tot deze bundel behoort het geschrift Evangelie der Waarheid. Het wil geen evangelie zijn, zoals de evangeliën van het Nieuwe Testament, maar veelmeer een poging om de waarheid van het evangelie voor mensen van die tijd duidelijk te maken.

Het geschrift is uit de school van de gnosticus Valentinus. Dr. Zandee geeft in dit boek, uitgekomen in de Carillon-reeks, een uitstekend overzicht van de problemen rondom het evangelie der waarheid. Hij beschrijft kort en duidelijk wat gnosis is, tekent de leer van Valentinus, die één van de grootmeesters van de gnostiek is geweest. Hij geeft een verklaring en een vertaling van dit geschrift. In een slothoofdstuk vraagt de schrijver naar de verhouding van de gnosis en ons. Duidelijk tekent de schrijver de afstand christendom en gnostiek. De kerk heeft de gnosis hardnekkig bestreden; vooraan de kerkvader Ireneus. Terecht noemt de schrijver de gnosis een mystificatie van de bijbelse boodschap. In de laatste bladzijde geeft de schrijver een stukje toepassing; daarover zouden wij nog wel eens kimnen praten b.v. over de stelling: een extreme uitverkiezingsleer kan gnostisch zijn. Dat een ketters speculatief-filosofische leer als in het gnosticisme aan de dag komt, nooit meer in de kerk zou opduiken, is inderdaad al te naïef gedacht. Nieuwe ketterijen zijn dikwijls oude in een nieuwe verschijning optredend, maar hier wordt een onderwerp aangesneden, dat niet in één bladzijde kan worden afgedaan; ik denk aan de verhouding theologie en filosofie, aan die van openbaring en contemporain denken. Een belangryk boekje.

Bt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen