Kerkelijk leven in Amerika (1)

Het is een bekend feit dat het protestantisme geen homogeen geheel is. Niet alleen uit het zich in een reeks aparte kerken, maar we kennen bovendien binnen deze kerken, vooral in de grotere, allerlei richtingen of modaliteiten. Zulks is niet alleen in Nederland het geval, de verdeeldheid is een verschijnsel dat overal in de wereld te vinden is, waar het protestantisme gestalte gekregen heeft. Het zal echter moeilijk zijn een land te vinden dat  meer „keus" biedt op kerkelijk terrein dan de Verenigde Staten van Amerika').

Enige cijfers *).

Het aantal kerken in Amerika nadert het getal van drie honderd. De grootste kerk is de rooms-katholieke kerk met meer dan 40 miljoen leden. De protestantse kerken bij elkaar genomen tellen ongeveer 65 miljoen leden. (Het totaal aantal inwoners van Amerika bedraagt 170 miljoen).

Binnen het protestantisme zijn de volgende vijf groeperingen het grootst: de baptisten, de methodisten, de lutheranen, de presbyterianen en de anglicanen.

De baptisten met een totaal aantal leden van 21 miljoen vormen hierin de grootste groep. Zij vallen uiteen in 27 (!) aparte organisaties. De grootste is de „Southern Baptist Convention" met ongeveer 10 miljoen leden, gevolgd door de „National Baptist Convention U.S.A. Inc." met 5 miljoen, de „National Baptist Convention of America" met 3 miljoen en de „American Baptist Convention" met 1, 5 miljoen. De bekende predikanten Billy Graham en Martin Luther King zijn beide „southern baptist". De overige baptistenorganisaties tellen alle minder dan 1 miljoen leden. De baptisten hebben als gemeenschappelijk kenmerk dat zij de kinderdoop verwerpen, overigens zijn de onderlinge verschillen erg groot. Sommige organisaties zijn vrijzinnig, andere zijn wat in Amerika genoemd wordt „Conservative". Van de grotere groepen staat vooral de „Southern Baptist Convention" als conservatief bekend.

De tweede grote groep protestanten in Amerika wordt gevormd door de methodisten. Zij tellen gezamenlijk 14 miljoen leden, verdeeld over 20 organisaties, waarvan „The Methodist Church" met 10 miljoen leden de grootste is. De methodisten staan over het algemeen als „liberal" bekend, dat wil zeggen dat zij uitgaan van de vrije wil van de mens. In Amerika (trouwens ook in Engeland) wordt dit “arminian" genoemd. In deze term leeft dus de naam van Arminius voort.

De volgende grote groep protestanten zijn de lutheranen. Zij hebben 8 miljoen leden, verdeeld over 18 kerkverbanden, die voornamelijk op de herkomst van de leden gebaseerd zijn, zoals de finse lutherse kerk, de noorse, enz.

De zg. presbyteriaanse kerken vormen gezamenlijk een getal van 4 miljoen, verdeeld over 10 kerkverbanden. Hierbij zijn de hervormden of gereformeerden („reformed") niet inbegrepen. Er wordt in Amerika onderscheid gemaakt tussen „presbyterian" en „reformed". De presbyteriaanse kerken hebben een engels/schotse achtergrond en baseren zich op de Westminster confessie, terwijl de hervormden of gereformeerden een nederlands/hongaarse achtergrond hebben en de ons wel bekende drie formulieren van enigheid als belijdenisgeschriften aanvaarden. De hervormde of gereformeerde kerken tellen overigens gezamenlijk „slechts" 500.000 leden. De presbyteriaanse en de hervormde of gereformeerde kerken, die gezamenlijk het gereformeerd protestantisme in Amerika omvatten, zullen in één van de volgende artikelen nader in detail aan de orde komen.

De anglicanen zijn verenigd in één kerk, de zg. „Protestant Episcopal Church", die ruim 3 miljoen leden telt. Deze kerk heeft, zoals begrijpelijk, nauwe relaties met de anglicaanse kerk in Engeland.

Van de overblijvende grote protestantse kerkengroepen wil ik noemen de „Discipels of Christ" met 2 miljoen leden, de „Churches of Christ" met 2 miljoen, de „congregationals" met 1,5 miljoen, de grieks-orthodoxe kerk met 1,2 miljoen en de „Kerk van Christus van de laatste dagen" met 1,6 miljoen leden. Verder zijn er nog tientallen kerken met minder dan een miljoen leden zoals de adventisten, de zg. broederen, de apostolische kerken, kerken van de levende God, kerken van het nieuwe Jeruzalem, de vrienden, de mennonieten, de moravische kerken, oudkatholieke kerk, de pinkstergemeenten enz. enz.

Achtergronden.

Wie zich een indruk tracht te vormen van het kerkelijk leven in Amerika zal zich, als hij het bont geheel van kerken in dit land overziet, voorzichtig moeten zijn bij 't treffen van een vergelijking tussen de kerkelijke situatie in Amerika en Nederland. Amerika is immers een land dat bijna geheel bevolkt is met mensen die overgekomen zijn uit andere landen. Al deze immigranten hebben hun eigen kerkelijke achtergronden meegebracht en in Amerika geïntroduceerd. Hier ligt de voornaamste oorzaak van het groot aantal kerken in dit land. Vrijwel alle kerken in Amerika zijn van niet-amerikaanse oorsprong en hebben hun wortels elders in de wereld.

Een interessante vraag is hoe het komt dat vele immigranten kerkelijk hun „oorspronkelijke" achtergrond behouden hebben, terwijl zij in het burgerlijk en sociale leven tot één volk zijn samengevloeid. Amerika is wel met recht een „smeltkroes van volken" genoemd. Het is verbazingwekkend hoe snel zoveel mensen van verschillende landsaard tot een nieuw volk zijn samengesmolten. Alleen het kerkelijk terrein schijnt hierop een uitzondering te zijn.

Het is niet eenvoudig voor deze vraag een bevredigend antwoord te vinden. Naar mijn gevoelen is één van de belangrijkste oorzaken van de kerkelijke gescheidenheid, dat de eenheid van het Amerikaanse volk nog niet volgroeid is. Al voelt een Amerikaan zich primair een Amerikaans burger, zeker tegenover buitenlanders, toch identificeert hij zich onder zijn landgenoten gaarne met zijn oorspronkelijke achtergrond, ook al zijn zijn voorouders b.v. reeds in de 17e eeuw uit Europa overgekomen. Sommige groepen immigranten onderhouden nog zeer nauw contact onder elkaar, vooral geldt dit voor de Italianen en de polen, het minst voor de engelsen. Zij huwen bij voorkeur met iemand van dezelfde groep en houden op deze wijze de oude tradities en gewoontes in stand.

Een immigrant die de banden met moederland vrijwel doorsnijdt door een nieuw bestaan in de vreemde op te bouwen, heeft de neiging om „in de geest" met het „oude" vaderland verbonden te blijven. Hij zal daardoor min of meer in twee werelden leven, op sociaal-economisch terrein zal hij zich snel aanpassen, met zijn hart, vooral godsdienstig, zal hij nog in de oude wereld leven. Deze traditie zal hij ook op zijn kinderen overplanten, al zal voor hen ongetwijfeld de band met het verleden losser worden. Hoe hardnekkig deze traditie kan blijven voortleven, met name op kerkelijk terrein, blijkt wel uit het feit dat in sommige streken van Amerika nog steeds kerkdiensten in de oude moedertaal gehouden worden terwijl het overgrote deel van de gemeente deze taal nauwelijks verstaat, laat staan spreekt.

Het samensmeltingsproces in Amerika is nog in volle gang. Ongetwijfeld zal de eenheid van het Amerikaanse volk hierdoor groeien en op de duur leiden tot een nauwere aaneensluiting van de aan elkaar verwante kerken.

De structuur van het protestantisme in Amerika.

Een opvallend verschil tussen het protestantisme in Amerika en Europa is de dominerende positie die de baptisten en de methodisten in het Amerikaanse protestantisme innemen, van de 65 miljoen protestanten zijn er 35 miljoen baptist of methodist.

De baptisten en methodisten kerken in Amerika, oorspronkelijk ontstaan uit emigranten uit Engeland, hebben een veel sterkere groei doorgemaakt dan de andere protestantse kerken. Deze groei heeft zich in beide groeperingen voornamelijk voorgedaan in de jaren van de grote trek naar het westen van Amerika. Deze kolonisatie van het westen ging gepaard met een grootscheepse verhuizing van de bevolking uit het oosten van Amerika en ook uit Europa. Ook de kerken volgden deze beweging naar de west, het waren echter met name de baptisten en de methodisten die de min of meer „ontwortelde" kolonisten wisten op te vangen. Ongetwijfeld is hierbij van invloed geweest dat de baptisten en methodisten kerken in die tijd nog jong waren en minder aan tradities gebonden dan de presbyterianen en de anglicanen. Voorts is van betekenis dat zij, ontstaan uit de grote opwekkingsbeweging in de 18e eeuw in Engeland, gekenmerkt worden door een sterke zendingsdrang en een sterke gereserveerdheid hebben voor vormen en straffe organisatie. Ook nu nog is de traditie van de baptisten en methodisten gericht op individuele vrijheid, met name tot uitdrukking komend in een independentistische (onafhankelijk) kerkregering. Deze factoren hebben er kennelijk toe bijgedragen dat zowel de baptisten als de methodisten zich gemakkelijker aanpasten aan de problematiek van het harde kolonistenbestaan dan de meer traditioneel gebonden presbyterianen en anglicanen.

  ') Wanneer in het vervolg het woord „Amerika" wordt gebruikt, worden de Verenigde Staten van Amerika bedoeld.

') De cijfers zijn ontleend aan: P. S. Mead: „Handbook of denominations in the United States of America". Aangetekend dient te worden dat de vermelde ledenaantallen niet altijd zonder meer vergelijkbaar zijn. 'Niet alle kerken bepalen hun leden- aantal op dezelfde wijze. De rooms-katholieke kerk b.v. begrijpt alle gedoopte kinderen onder zijn ledenaantal, terwijl de baptisten uitsluitend de gedoopte volwassenen meetellen. De cijfers geven echter enige indicatie over de grootte van de verschillende kerken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen