In Gesprek

Het gesprek tussen de kerken maakt betrekkelijk geringe vorderingen. Komt het, op synodaal niveau, maar heel moeilijk van de grond, ook op het vlak van de gemeente moet het met kunst en vliegwerk gaande gehouden worden. Het leeft blijkbaar niet, al zijn er in alle kerken voor wie de eenwording een zaak van het hoogste belang is. Zij zullen liever meteen aan de slag gaan, dan lang en breed over de onderlinge verschillen spreken. Gezamenlijk werk, gezamenlijke verantwoordelijkheid, dat brengt de zaak verder. Het gevaar, dat men de verschillen, die diepe wortels hebben in het Woord en in de geschiedenis, daarbij verdringt, is niet denkbeeldig. Wat verdrongen wordt, is niet echt verwerkt, en dat wreekt zich in de toekomst.

Volgens de heer W. A. de Pree, groeit er dwars door allerlei gesprekken heen en er eigenlijk langs heen, een heel andere kerkelijke situatie. Er gaan zich, zo schrijft hij in „Tijd en Taak", geheel nieuwe verschillen aftekenen, voor onze tijd belangrijker, die niet meer tussen de verschillende historisch gegroeide, maar binnen de verschillende kerken bestaan. Verschillen tussen roomskatholieken, hervormden en gereformeerden worden steeds minder belangrijk, terwijl die tussen sommige roomskatholieken en andere rooms-katholieken enzovoort, steeds belangrijker worden. Gesteld tegenover de geweldige vraagstukken van de moderne maatschappij is de historisch gegroeide en historisch bepaalde verdeeldheid der kerken illegitiem.

Het lijkt me christelijker, dat de kerken zich bezig houden met het worstelen om een antwoord te geven op bijvoorbeeld de uitdaging die de kernwapenen vormen, dan dat ze discussiëren over het vraagstuk van het ambt in de kerk, of de al dan niet voortdurende geldigheid van de Dordtse Leerregels. De enige legitieme kerkelijke verdeeldheid, die ik zie, is die tussen progressief en conservatief.

De schrijver ziet zich nieuwe gemeenschappen vormen, op grond van een progressieve of conservatieve instelling, waartoe christenen uit alle kerken behoren. Van de progressieven noemt hij enige voormannen.

Het is opvallend in dit betoog, dat de vraag naar wat de kerk eigenlijk is, niet eens gesteld wordt. Waarschijnlijk omdat voor menigeen de kerk een sociologische grootheid is, die haar plaats in de samenleving alleen dan mag innemen, indien ze haar bijdrage aan die samenleving levert. Wat God in Zijn Woord van Zijn gemeente zegt, doet dan niet ter zake, en komt niet eens ter sprake. U zult in veel gedachtenwisselingen een zekere wrevel opmerken, wanneer de Schrift wordt aangehaald. Want met de Schrift begint men niet zoveel meer.

De schrijver ziet zich dan wel genoodzaakt, de kerk onder een formeel ge­ zichtspunt te benaderen. Conservatief en progressief deed al lang opgeld in de politiek. Het zijn kreten, waarmee de ene partij de andere om de oren slaat. Het is onbillijk, dat te doen en bovendien onduidelijk. Conservatief betekent: behoudend. Dat klinkt dan in de propaganda al gauw als ouderwets, achterlijk, reactionair, enz. enz. Wie echter behoudend zegt, dient zich af te vragen: Wat wil men behouden, terwijl ook de behoudenden uiteraard, voortgaan in de gang van de geschiedenis!

Progressief heet dan: vooruitstrevend. Beslissend is hier, waar men heen wil, en wat men als ideaal nastreeft. Waarmee ik maar bedoel, dat deze woorden holle leuzen zijn, wanneer inhoud en doel niet worden aangegeven. Zouden we met dergelijke leuzen dan verder komen in de verhouding van de kerken?

Progressief zijn de lieden van het experiment, conservatief die van de traditie. Ook daar doemen dezelfde vragen op. Binnen welke grenzen experimenteert men, waarmee en met welk doel? En wat wil men graag overleveren aan een volgend geslacht, en waarom? Laten wij het ons toch niet te gemakkelijk maken. Etiketten plakken, ook de etiketten: conservatief, progressief, zet geen zoden aan de dijk van een eerlijk en ernstig gesprek. Het kweekt bovendien een hooghartig aan elkaar voorbij gaan.

Zouden wij met deze leuzen elkaar ook niet misleiden? Het gaat nergens om dan om progressief of conservatief. Het gaat in feite wel degelijk ergens anders öm! De vlag dekt altijd een lading. En naar die lading moet een onderzoek ingesteld worden. Daar is het gesprek voor nodig.

De schrijver van deze ontboezemingen laat dienaangaande alles blauw blauw. Maar ondertussen maakt hij uit, wat belangrijk en onbelangrijk is. De oude verschillen zijn het niet meer, de nieuwe zijn het wèl. De vragen van ambt en belijden bijvoorbeeld zijn onbelangrijk, vergeleken bij die van de atoombom.

Minder christelijk, naar het hem voorkomt. Hij waagt vanuit dat conservatief en progressief de sprong naar legitiem en illegitiem. Wettig en onwettig. En dat alles met een verwonderlijke vanzelfsprekendheid en zelfverzekerdheid. Zijn gezichtspunt is zijn uitgangspunt en daar moeten wij ons aan overgeven. Wie dit door heeft, en daarom niet meedoet, wordt waarschijnlijk als conservatief gedoodverfd. De progressieven kunnen zich door hem echt niet meer laten ophouden. Zij moeten voort en voorwaarts. De wereld en de tijd dagen hen uit en zij maar worstelen om die uitdaging te beantwoorden.

Wij laten ons echter niet op sleeptouw nemen door dit nijdig puffende stoombootje in de mist. Het is illegitiem en niet eens christelijk meer, de kerkelijke verschillen onder het hoofd: conservatief of progressief af te doen. En wat die uitdaging betreft : Het Woord Gods daagt de wereld en de tijd uit. Op die uitdaging geeft zij willens en wetens, of haars ondanks, een antwoord, dat met conservatief of progressief niets, maar met geloof en on­

geloof alles te maken heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen