Kerkelijk leven in Amerika (4)

Na de min of meer cijfermatige beschouwingen in de vorige artikelen, wil ik thans trachten het kerkelijk leven in Amerika van binnenuit te benaderen door aan te geven op welke punten het verschilt met wat wij in Nederland gewend zijn. Ik wil vooropstellen dat mijn ervaringen hoofdzakelijk beperkt zijn tot de „Reformed Church" in het oosten van Amerika en niet noodzakelijk representatief zijn voor het kerkelijk leven in Amerika in zijn geheel. Door gesprekken met andere Nederlanders in Amerika en met oorspronkelijk uit Nederland afkomstige Amerikanen, heb ik menen te mogen opmaken dat de verschillen met Nederland die ik zelf ervaren heb, kenmerkend zijn, althans op de hoofdpunten, voor geheel Amerika.

Het sociaal karakter van het Amerikaanse kerkelijke leven.

Het voornaamste verschil tussen het kerkelijk leven in Amerika en Nederland is het overwegend sociaal karakter van het gemeenteleven in Amerika. Dit zal voor vele lezers geen openbaring zijn, ook voor mij was dit reeds een bekend feit vóór dat ik de oceaan overstak. Interessant is echter te weten waarin dit sociaal karakter in het gemeenteleven van elke dag tot uitdrukking komt.

Om te beginnen kennen de Amerikaanse kerken 'n aantal activiteiten, die als zodanig in Nederland niet onbekend zijn, maar geen plaats hebben binnen het kader van de kerkelijke gemeente. Zo zijn er bridge-clubs, sport-teams en padvinderij voor de jeugd. Verder kan men aan toneel doen, dansen etc. De meeste van deze activiteiten hebben geen officieel karakter, d.w.z. dat zij door de kerkeraad gestimuleerd en gecoördineerd worden. Zij ontstaan spontaan uit de leden, die voor deze vorm van recreatie belangstelling hebben. In de kerkbode zal men meestal geen mededelingen of aankondigingen vinden in dit vlak. Op mijn vraag waarom men deze ontspanning binnen het kader van de gemeente zocht, kreeg ik het simpele antwoord: „Waarom niet, je leert zodoende je broeders en zusters beter kennen en dit kan het gemeenteleven als zodanig ten goede komen. Bovendien heb je meer kans op een beter, d.w.z. eerlijk spel".

Verder zijn er verschillende kerkelijke activiteiten, die wij ook in Nederland binnen de gemeente kennen, maar die in Amerika een sterk sociaal accent hebben. Zo wordt een ledenvergadering (waaraan ook de vrouwelijke leden deelnemen) voorafgegaan door een gezamenlijk „supper", wat wij een diner zouden noemen en waarvoor iedere vrouwelijke deelnemer thuis wat klaarmaakt, de één bakt een taart voor het dessert, de ander maakt een salade etc, uiteraard worden deze culinaire activiteiten door één van de leden gecoördineerd, teneinde een uitgebalanceerd menu te krijgen. Ook los van een ledenvergadering worden gezamenlijk diners georganiseerd, meestal dan voor het gehele gezin, waarbij een spreker na afloop optreedt, liefst een predikant die naast preken ook kan goochelen of goed kan tekenen om met behulp van deze gave een bijbels gegeven uit te beelden, zulks uiteraard voornamelijk voor de kinderen.

Vele sociale activiteiten staan in verband met het zondagsschoolwerk, dat in Amerika een uitermate belangrijke, ik zou willen zeggen, een vitale plaats inneemt in het kerkelijk werk. Daar christelijk onderwijs op de scholen vrijwel geheel ontbreekt, behalve dan de private christelijke scholen van de „Christian Reformed Church", hangt de godsdienstige opvoeding van de kinderen, afgezien van wat de ouders hier thuis aan doen, vrijwel geheel af van het onderwijs op de zondagsschool, vandaar het zware accent dat op dit werk gelégd wordt. De zondagsschool is ingedeeld in klassen, die parallel lopen met de lagere school en de lagere klassen van de zg. „high school". Het is duidelijk dat hiervoor een groot aantal lokalen nodig zijn en dat daarom de Amerikaanse kerken naast de ruimten voor de kerkdiensten, consistorie etc, een vrijwel compleet ingerichte school hebben. De kerkgebouwen in Amerika zijn hierdoor een meer complex geheel dan in Nederland eri hebben dan ook dikwijls een enigszins afwijkend uiterlijk.

Het zondagsschoolonderwijs wordt tijdens de morgenkerkdienst (en) gegeven. De absentiecontrole is erg streng. De medailles, die aan het einde van het seizoen, in een speciale dienst op „children-sunday", aan de kinderen worden uitgereikt, worden alleen maar verstrekt indien niet meer dan drie lessen, om welke reden dan ook, gemist zijn. Indien een kind één of meer zondagen van huis is, dient het een verklaring af te geven waaruit blijkt dat het elders de zondagsschool bezocht heeft, wil het nog steeds in aanmerking komen voor de medaille.

Speciale bijeenkomsten worden voor de zondagsschoolkinderen belegd in het „kerstseizoen", waarop het bekende kerstmannetje („Santa Claus") cadeautjes uitdeelt, nadat die onderdelen van het programma zijn afgewerkt, die direct betrekking hebben op het kerstgebeuren. Een hoogtepunt in het zondagsschoolleven is ook dé jaarlijkse pic-nic, waarbij de kinderen met de ouders en het personeel van de zondagsschool ergens buiten gaan eten. (Pic-nic is overigens een bij amerikanen zeer geliefde bezigheid). Nadat de spijzen verorberd zijn, worden er met de kinderen allerlei spelletjes gedaan.

Wat voor mij ook een nieuwe ervaring was in Amerika, waren de zg. „communion-breakfasts". Op Palmzondag komen om zeven uur de mannen 's morgens bijeen in de kerk voor een gemeenschappelijk ontbijt, gevolgd door een korte avondmaalsdienst. Het is gebruikelijk dat broeders van andere kerken voor deze bijeenkomst uitgenodigd worden. Een soortgelijke samenkomst hebben de vrouwen der gemeente op moederdag.

Ook de kerkdiensten hebben een sociaal tintje, vanwege het gemeenschappelijk koffie-drinken vóór of na de dienst. Overigens zij hier volledigheidshalve vermeld, dat ook in Nederland dit gebruik niet onbekend is.

Achtergronden.

Het sterke accent dat in het kerkelijk leven in Amerika gelegd wordt op het gemeenschapsleven („fellowship") in vergelijking tot Nederland, hangt ongetwijfeld samen met het verschil in structuur van de samenleving in beide landen. Men kan een samenleving voorstellen als een geheel van elkaar omvattende concentrische cirkels. De kleinste cirkel is het gezin, de volgende de relaties met familie en vrienden, vervolgens de buren en de werkkring om te eindigen bij de ontmoeting van de „vreemde". Het verschil tussen de Amerikaanse en Nederlandse samenleving ligt nu hierin, dat men vrij gemakkelijk doordringt in Amerika van de buitenste tot de op één na binnenste cirkel, maar dat men dan een barrière vindt die zeer moeilijk te doorbreken is. Met andere woorden, de Amerikaanse samenleving is open aan de buitenkant, er is snel een stuk vertrouwelijkheid in de omgang, maar een echte intimiteit ontstaat niet. Bij ons, Nederlanders, is er aanvankelijk reeds veel eerder een barrière bij één van de buitenste cirkels. Is deze hindernis echter genomen, dan is er veel intiemer contact mogelijk dan met de Amerikanen. In het leven van alledag komt dit verschil tot uitdrukking in de open en gemakkelijke wijze waarop men in Amerika contact heeft met de mensen die om je heen leven en die je regelmatig ontmoet, terwijl het b.v. in Nederland mogelijk is, in het bijzonder in de steden, dat men jarenlang ergens kan wonen zonder de buren nauwelijks te kennen.

Dit verschil in structuur van de samenleving, dat ook bepalend is voor de andere plaats die de kerk in Amerika, vergeleken met Nederland in het maatschappelijk leven inneemt, hangt m.i. samen met de jeugdigheid van Amerika als natie en het feit dat dit land vrijwel geheel bevolkt is met immigranten. In een immigrantensamenleving is men zeer sterk aangewezen op de hulp en coöperatie van de ander. Met name is dit 't geval wanneer men zich gezamenlijk vestigt in een nieuw gebied, zoals b.v. tijdens de kolonisatie van het westen van Amerika. Hieruit meen ik te moeten verklaren de openheid waarmede de Amerikaan de „ander", in het bijzonder de nieuw-aangekomene, nog steeds tegemoet treedt.

Wanneer er in een nieuw gebied een nieuwe vestiging ontstaan was, werd de kerk, als er verder nog niets soortgelijks was, de primaire gezamenlijke ontmoetingsplaats en absorbeerde zij allengs allerlei sociale functies, die in een veel oudere en meer gevestigde samenleving, zoals in Nederland, door andere gemeenschapsorganen worden vervuld. Het behoren tot een kerk werd daardoor ook een algemeen aanvaardbaar gegeven en zelfs min of meer een vanzelfsprekendheid. Ook nu nog wordt in Amerika, zeker bij de meer ontwikkelde lagen van de bevolking, het onkerkelijk zijn bepaaldelijk als incorrect beschouwd. In Nederland is het tegenwoordig wel anders. Of de uiterlijke religieusheid van de Amerikaan veel diepgang heeft is een andere vraag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen