Schriftgezag en Schriftgebruik

Dr. Bijlsma heeft zijn proefschrift grondig omgewerkt. Vooral ten aanzien van het Schriftgebruik in het Oude Testament en van het bijbels theologisch gedeelte, zijn er aanzienlijke wijzigingen aangebracht. Door het weglaten van het wetenschappelijk apparaat, is dit boek toegankelijk gemaakt voor een bredere kring van lezers. Intussen is er toch wel enige scholing voor nodig om dit boek met vrucht te lezen. Wanneer iemand dit boek heeft doorgewerkt, staat er zoveel tegelijk voor zijn aandacht, dat het één om de voorrang strijdt met het ander.

In de eerste plaats is er waardering dat Dr. Bijlsma zich gegeven heeft aan één van de moeilijkste vragen van deze tijd: n.l. de hermeneutiek, dat is het zoeken naar de sleutel ter verklaring van de Schrift. Hij doet dit serieus, met niet aflatende ijver. Hij heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt, maar alle vragen eerlijk onder de ogen gezien.

Daarbij geeft hij uit de geschiedenis van de hermeneutiek een schat van gegevens uit alle perioden van de kerkgeschiedenis. De gedachten van vele leraren der Kerk worden besproken.

Verder verdient waardering, dat Dr. Bijlsma de Schrift zelf aan het woord wil laten en elke buiten-bijbelse instantie tot verklaring van de Schrift beslist afwijst. De schema's: Schrift en Kerk; Schrift en inwendig woord; Schrift en rede; Schrift en historie, worden afgewezen. Er is geen sleutel ter verklaring van de Schrift, die niet aan de Schrift zelf is ontleend.

Daarom zocht Dr. Bijlsma in de Schrift naar de sleutel ter verklaring van de Schrift. Daartoe stelt hij een uitvoerig onderzoek in hoe de Schrift de Schrift verklaart. Met het oog daarop gaat hij de wijzen van de Schriftverklaring zowel in het Oude- als het Nieuwe Testament na. Daarbij legt hij alle nadruk op het verkondigingskarakter van de Schrift. Elke sleutel ter verklaring, die aan dit verkondigingskarakter tekortdoet, wordt getoetst en zo nodig afgewezen.

Bij deze arbeid heeft Dr. Bijlsma de wind in de theologische wetenschap mee, omdat velen inzien, dat een verklaring van de Schrift, waarbij de diepte dimensie naar God ontbreekt, tekort schiet en aan de aard van de verkondiging geen recht doet. Anderzijds waakt hij tegen de vervluchtiging van de geschiedenis, zoals die bij Bultmann en anderen tevoorschijn komt. Dr. Bijlsma wil m.i. een poging doen om de resultaten van de theologische wetenschap tot nu toe, te verbinden met het gelovig bezig zijn van de gemeente met de Schrift.

Van de detailstudie is er een wending om het geheel van de Schrift te mogen verstaan. Dit geheel van de Schrift spreekt Dr. Bijlsma aan. In het Oude Testament vindt hij als kern de Thora met daaromheen de profeten en de andere geschriften. In het Nieuwe Testament de evangeliën met de brieven en de andere Bijbelboeken er omheen.

Het onderscheid en de parallellie van het O.T. en het N.T. wordt gezien en doorlicht. Het gaat om de God van Israël, die de God en Vader is van de Heere Jezus Christus. Woorden als eenheid en totaalheid spelen een grote rol. Binnen die eenheid doet het gezag van de bijbel zich gedifferentieerd aan ons voor. Voorop gaat het heilsgezag, dat het historisch gezag en het paranetisch gezag omsluit. Van hieruit besluit Dr. Bijlsma tot een hiërarchie van de accenten in de Schrift.

Mijns inziens ligt hier de zwakte van Dr. Bijlsma. Bij alle treffende dingen die hij zegt (en het zijn er vele!) wordt hier in de verkondiging de eigen aard van de inspiratie van de Schrift niet ontzien. Wanneer de schrijver de inspiratie naar achteren in verband brengt met hen, die het Woord Gods ontvingen en naar voren met hen, die het verkondigen, rekt m.i. Dr. Bijlsma de inspiratie uit en onderkent hij haar enig en onherhaalbaar karakter niet voldoende. Hoe omzichtig hij dit ook benadert, de verkondiging krijgt in de overdracht een te grote plaats in vergelijking met de Schrift zelf. Dr. Bijlsma verwerpt het schema van vorminhoud. En terecht! Maar hij grendelt m.i. de kritiek op vorm en inhoud onvoldoende af, wanneer hij de categorie van de verkondiging vanuit de totaalheid van de Schrift deze belangrijke plaats geeft. Kritiek op vorm en inhoud is volgens Dr. B. mo­ gelijk, ook al laat hij zich daarover vaag uit. Soms krijg ik de indruk, dat Jezus beelden gebruikt (eeuwige straf), die aan die tijd ontleend zijn. Heeft dit beeld met die inhoud ook voor ons hetzelfde gezag?

De verklaring van de delen van de Schrift met betrekking tot het totaal van de Schrift — hoeveel waarheidselementen er ook in zijn — kan tot willekeur leiden in de overdracht. Ik denk ook aan het hoofdstuk over de tijdgebondenheid, dat zeer principieel is gehouden en waarin dingen staan, die kunnen helpen, maar dat de deur openlaat voor een tegeninstantie, die Dr. Bijlsma eerst de voordeur heeft uitgewezen. Ook de eigen plaats van de Wet en de geboden komt m.i. tekort. Wanneer de paranese alléén onder het heilsgezag en het historisch gezag staat, is er naar mijn overtuiging een functieverlies van de Wet.

Dit boek geeft veel. Wanneer Dr. Bijlsma zich de moeite getroost heeft ons dit boek te geven, is 't op zijn minst onze taak dit boek op een kritische wijze ons eigen te maken.

Er staan prachtige excursen in dit boek. Ik denk aan de behandeling van de eigenschappen van de Schrift. Verder aan het hoofdstuk: Schrift en Vervulling. Dr. Bijlsma laat de Schrift b.v. op het woord vervulling spreken. Wat wordt er al niet vervuld? Dit is zeker — alleen al op dit punt — een morgen studeren waard.

Het is meer dan ooit nodig om de vragen, door Dr. Bijlsma besproken, te zien en tegelijk de reformatie in haar diepste intenties te beleven en vast te houden. Dit geeft geen kortsluiting met de tijd van nu, maar wel een grote opdracht, waarbij nog veel werk wacht.

Aan de uitgever ons excuus, dat door bijzondere omstandigheden dit boek zolang op bespreking wachtte.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen