KRONIEK

In de krant stond het overlijden van een heel oude dominee. Destijds was hij de eerste ringvoorzitter, waarmee ik kennis maakte. Het was gedurende de oorlog. Op de januarivergadering sprak hij over zijn oudejaarspredikatie. „Zekerlijk, de fundamenten worden omgestoten". Het sloeg op de bezetters. De goddelozen regeren de wereld. Bij het vernietigen van alle rechtsorde, het fundament van de staat, kan een rechtvaardige niet anders doen dan terzijde treden. Deze zinnen vind ik in een commentaar. In die geest zal ook de preek geweest zijn, immers in die dagen werd de rechtsorde vernietigd.

En, hoe is het thans geschapen? De rechtsorde is weergekeerd. Maar tenvolle? Niet zo bruut wordt inbreuk gepleegd, maar toch blijven de fundamenten niet onaangetast.

Ik denk aan het huwelijk van de Kroonprinses. Niet allereerst het weer, hoewel het bepaald niet uitlokte, maar de televisie hield de mensen thuis. Immers langs de weg zou het een flits zijn, in de huiskamer kon men alles volgen. Men liet de straat aan figuren, die op hun beurt niet veel behoefte had dan om op het scherm te kijken. Daar hadden ze misschien al lang genoeg naar gekeken, toen wat anders vertoond werd. Niet het Koninklijk Huis, maar wel over de dynastie. De straat werd gelaten aan elementen die niet wilden kijken, maar die iets wilden laten zien. Ze wilden laten zien, dat ze er waren. Was hun afkeer van het huis van Oranje zo grenzeloos, hadden ze bezwaar juist tegen dit huwelijk, deze bruidegom? Of wilden ze demonstreren, dat ze lak hadden aan heel de wereld en was dit nu juist bij uitstek een uitgezochte gelegenheid om dat te vertonen? Er is terecht op gewezen, dat het verleden bepaald niet heilig was. Ook toen gebeurden er wilde dingen. Maar toch het gold hier een vorstelijk huwelijk. Het was vergrijp aan een majesteitelijke aangelegenheid.

Er is niet veel waar men respect voor heeft. De dynastie is toch wel een fundamentele zaak voor ons land en volk. Bij ontstentenis van Oranje ontbrak er veel en veel meer. Zonder Oranje betekende onder tirannie. Het is van belang om na te gaan welke invloeden de overhand hadden. Het is voor sommige geesten een groot genoegen om wat hoog is en heilig te ontluisteren. Niets is veilig voor de sarcastische vernielzucht. De moderne telelens haalde het paar naar zich toe, de televisie stootte met verachting hen van zich. Is het wonder dat jongeren het helemaal echt wilden doen?

Het is wel goed, dat we er elkaar op wijzen dat meer dan ooit smekingen, gebeden, voorbiddingen, dankzeggingen vereist zijn voor koningen en allen die in hoogheid zijn, opdat wij een gerust en stil leven leiden mogen in alle godzaligheid en eerbaarheid.

Aan het gezag moet ons veel gelegen zijn. We hebben de koning te eren, niet terwille van de persoonlijkheid en de verdienste allereerst, maar terwille van Hem door Wien vorsten regeren.

Na de tiende maart kwam de drieëntwintigste. De dag van de politieke aardverschuiving. In paniek heeft de sterke geen handen meer en de politicus mist zijn bezonnenheid. Onbekookte verklaringen rezen uit het gemoed, die de situatie niet verbeterden. Nog steeds is men bezig met de analyse van wat er gebeurd is. Het is hier de plaats niet om uitvoerig op politieke zaken in te gaan. Maar er zijn toch aspecten, die de kerk niet over het hoofd mag zien. Jaren geleden veroorzaakte het verschijnsel van de doorbraak in de gemeente beroering. Of het helemaal terecht is laten we in het midden, maar men had toch het gevoel dat de fundamenten wankelden. Het is niet een algehele verklaring van wat er de drieëntwintigste maart passeerde, maar het lijkt er toch wel op, dat tijdelijk of blijvend een deel van wat doorbrak is teruggevloeid. Voorts heeft de doorbraak zich elders gemanifesteerd, want het moet toch wel zo zijn, dat de Boerenpartij-stemmers uit verschillende kampen zijn gerekruteerd. De tijd zal moeten leren in hoeverre er met deze verkiezing iets van fundamentele betekenis plaats vond.

Men heeft elders ook de idee, dat er toch wel getornd wordt aan diepere waarden. Getuige de zogenaamde nieuwe belijdenisbeweging in West-Duitsland onder de leuze, dat er geen ander evangelie is.

Men wil de gemeente zeer nadrukkelijk betrekken bij kruis en opstanding. Er is de laatste tijd een stroom van boeken, waarin het bestaan Gods, de werkelijkheid van geboorte, opstanding en hemelvaart bezwijkt onder de twijfel. Zulke acties brengen tegenbewegingen in het geweer. Natuurlijk is men van progressieve zijde gauw klaar met de banvloek fundamentalisme. Maar men heeft evenveel recht om de lieden, die de fundamenten omverstoten fundamentalisten te noemen. Want wat de ander verdedigen wil, heeft de eerste onder de voet gelopen.

Op een grote bijeenkomst te Dortmund is met kracht betoogd, dat geen theologie bij machte is de grote daden Gods te doen wankelen of die aan de gemeente te ontroven.

Prof. van Itterzon liet zich in soortgelijke zin uit op een vergadering in Leeuwarden. Van leertucht bespeurt men niet veel. De bezwaren tegen de remonstranten zijn door de synode onder de tafel geveegd. Verschillen met de rooms-katholieken worden gebagatelliseerd. Volgens de mening van prof. van Itterzon dreigt men van het pad van de fundamenten af te glijden.

In de rooms-katholieke kerk zal men het echter evenzeer aanvoelen, dat er getornd wordt aan wat jaren, ja eeuwen gold als fundamenteel. We begrijpen dat het concilie niet helemaal een weeldeverschijnsel was. Als er één op' de 42 priesters de toog verlaat, geeft dit toch wel te denken. Vooral het celibaat eeuwen lang gehandhaafd blijkt een zware last te zijn. Voor ons besef zijn hier geen fundamentele zaken in geding, maar het behoorde toch wel tot de structuur van de kerk van Rome en velen, die ambt en vaak ook de kerk vaarwel zeggen ontworstelen zich ook aan wat het evangelie te zeggen heeft.

Maar deze kerk probeert toch aan de andere kant bepaalde grondstellingen met grote hardnekkigheid vast te houden, waardoor de toenadering wel heel nadrukkelijk van ene kant moet komen. Paus en aartsbisschop van Canterbury geven elkaar de vredeskus, doch de Engelse kerkvorst beklaagt zich, dat van wezenlijke eenheid niet veel sprake kan zijn. Als bewijs bezigt hij het gebrek aan principiële wijzigingen in het standpunt dat de roomse kerk inneemt ten opzichte van het gemengde huwelijk. Er zouden nog heel wat meer punten te noemen zijn.

Toch is er een streven met name in de kerkprovincie Nederland om de nieuwe geest, die men op het concilie bespeurde levendig te houden en te laten voortwerken in de kerk. Prominente figuren met plannen voor de nabije toekomst waren de bisschoppen van Den Bosch en Haarlem, Bekkers en Dodewaard. De laatstgenoemde overleed en de eerste is zeer ernstig ziek. Men heeft verondersteld, dat de taak van deze kerkvorsten te zwaar was. Ook dat van hen teveel gevergd is tijdens het concilie. Doch de vraag laat ons maar niet los, wanneer we de veranderingen gadeslaan in deze kerk: Wat is tactisch en wat is factisch?

Wil men elkaar vinden, dan moet het toch zijn in het fundamentele.

Een vraag apart is of er punten zijn, die ten onrechte gerekend worden tot de grondvesten. Ds. Hauer van Oldenzaal liet zich nogal schamper uit over Betuwse predikanten, die niet meer wilden verschijnen op de classicale vergaderingen wegens aanwezigheid van vrouwelijke ambtsdragers. Hij bezigde de uitdrukking onsportief, ongemanierd en dom. Daar is geen woord frans bij. Aanvankelijk echter werd van synodale zijde respect bepleit voor hen, die principiële bezwaren koesterden. Wat zijn echter principiële bezwaren. Vervluchtigen die in enkele jaren tot onhebbelijkheden als ds. Hauer signaleert? Doch er zijn nog steeds geen andere argumenten pro naar voren gebracht en er is ook geen deugdelijker weerlegging van de argumenten contra geleverd.

Zekerlijk, de fundamenten worden omgestoten.

Laat ons mensen zijn, die een huis bouwen, die graven en verdiepen, die het fundament leggen op een steenrots. Eens komt de hoge vloed. Alleen wat op de steenrots gegrond is blijkt bestand.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen