STREEKGEMEENTEN

Op de agenda van de eerstkomende classicale vergaderingen, vindt u een voorstel tot de vorming van streekgemeenten: Een gemeente met een of meer predikantsplaatsen, bestaande uit twee of meer gemeenten, waarin de verzorging van daartoe aangewezen gemeenschappelijke belangen is opgedragen aan een streekkerkeraad, een streekcollege van kerkvoogden en een streekcollege van diakenen.

Hoe zo'n streekgemeente tot stand komt? Indien het breed moderamen der provinciale kerkvergadering van oordeel is, dat de zorg voor het pastoraat zulks noodzakelijk maakt, kan het, al dan niet op verzoek van de betrokken gemeenten besluiten twee of meer gemeenten samen te brengen in een streekgemeente. Ook een gemeente, die niet in staat is zelf in de voor de instandhouding en bezetting van haar predikantsplaats benodigde kosten te voorzien kan bij een streekgemeente worden ingedeeld.

In dit voorstel wordt aan het breed moderamen van de provinciale kerkvergadering een verregaande bevoegdheid toegekend. Het kan ingrijpen in het leven der gemeenten, en hun zelfstandigheid opheffen. Het „al dan niet op verzoek" dient hier onderstreept te worden.

Naar het mij voorkomt, wordt het breed-moderamen bij zijn beslissing geleid door pastorale of/en financiële motieven. Wij moeten hierbij vooral denken, aan die streken, waarin het kerkelijk leven zonder meer zorgwekkend genoemd kan worden. Noodgebieden, waarin de gemeente geen leden en geen geld heeft om het werk te verzorgen. Dat in noodgebieden, noodmaatregelen getroffen worden, ligt voor de hand. En dat bij noodmaatregelen het een en 'ander opgeofferd wordt, dat van waarde is, kan niet vermeden worden.

De gedachte dat het hier in wezen zou gaan om een nieuwe visie op de kerk en de plaats van de kerk in de samenleving, lijkt mij niet alleen te hoog gegrepen, zij schiet ook het doel voorbij. Wij moeten in onze kerk niet altijd van de nood een deugd willen maken; de feiten liegen er immers niet om!

Hoe moeten wij dit voorstel beoordelen? Straks zullen de classicale vergaderingen er hun stem over uitbrengen, en het is misschien dienstig om hier een enkele kanttekening te plaat­sen.

Zonder meer wordt gesteld, dat er geen gelden zijn, om deze noodlijdende gemeenten van buiten af te steunen. Waarom eigenlijk niet? Er zou een belangrijk gedeelte van het geld, dat voor het algemene kerkewerk binnenkomt, gereserveerd kunnen worden voor zulke gemeenten. Dan werd het, mijns inziens, beter besteed dan aan allerlei organen, die niet werkelijk bijdragen aan de welstand van de kerk. Het kerkewerk dreigt topzwaar te worden; de gemeenten krimpen, de kerk zet zich uit. Dat kan op de duur niet goed gaan. Het valt te overwegen de steun-kas voor noodlijdende gemeenten, van ruimere middelen te voorzien. De kleine gemeenten zijn dat stellig waard.

Als de bereidheid ontbreekt, tot samenvoeging in een streekgemeente, zal dat ongetwijfeld leiden tot een gebrek aan medewerking, ook na de totstandkoming van die streekgemeente. Zodoende is er niet veel gewonnen. Het geheel zal dan minder zijn, dan de som van de delen. Dat geldt voor de financiën, en voor het functioneren van het gemeenteleven. Uiterste voorzichtigheid, om niet te zeggen terughoudendheid is hier geboden.

Wanneer er over een doelmatiger werkverdeling gesproken wordt, vraag ik mij af: wie zal uitmaken, of er werk genoeg is in een gemeente? Juist in de kleine gemeenten is tijd voor studie, en vele predikanten zijn heel dankbaar, dat ze in zo'n gemeente konden beginnen. Het intense contact heeft pastorale voordelen, ook voor de pastor! Laten wij toch de kerk niet als een bedrijf zien. Bedrijfsdoelmatigheid is geen norm, die wij voor de kerk kunnen hanteren. Zo langzamerhand gaan we steeds verder de weg naar deze ontkerkelijking op, en maken sociologen en economen de dienst uit! Stel je voor dat een breed moderamen zegt: u hebt hier geen werk genoeg, daarom wordt u elders of in breder verband te werk gesteld. Zijn wij werknemers van de kerk, of dienaren van de gemeente?

Hoe gaat het, wanneer de gemeenten die bij een streekgemeente worden ingedeeld, in „modaliteit" verschillen. Twee vrijzinnige, en een rechtzinnige gemeente, bij voorbeeld. Er is mee gerekend. Er kan zelfs een pastorale kracht van buiten die streekgemeente worden aangetrokken. Ook dat geschiedt van hogerhand: De gemeente kan worden verplicht haar predikant af te staan voor het vervullen van een hem door het moderamen verstrekte nevenopdracht. Hier houd ik toch echt mijn hart vast! Voor de gemeente, die haar eigen karakter verliest, en voor die nevenopdracht, die men maar te aanvaarden heeft! Mag een gemeente daar zelf niet in voorzien? En moet een rechtzinnige gemeente, die bij een, in meerderheid vrijzinnige streekgemeente wordt ingedeeld, zich maar voegen in dat geheel? Wordt hier de modaliteiten-visie niet overheersend, zodat het confessionele karakter van een gemeente miskend wordt? Gemeenten, let op uw zaak! Bovendien zal de samenwerking in zo'n streekgemeente toch al een hachelijke zaak zijn!

Wat hier wordt voorgesteld is duidelijk een noodvoorziening. Zij zou dus niet in de kerkorde, maar in de overgangsbepalingen moeten worden opgenomen. De aangebrachte zekeringen, waarvan de goedkeuring door het breed moderamen der generale synode de voornaamste is, zouden uitgebreid moeten worden, opdat er geen stukken en brokken gemaakt worden. Dat gevaar is namelijk niet denkbeeldig.

Laat, men er toch geen gebruik van maken, als het niet dringend geboden is. Al deze regelingen maken de kerkorde steeds omvangrijker, maar bedoelen toch het kerkelijk leven te bevorderen. Bij onze gemeenten kunnen wij nog niet van een noodtoestand spreken, al is er hier en daar grote zorg of de gemeente draagkrachtig genoeg is, om zelfstandig voort te bestaan. De kerkeraden zullen alle middelen moeten aangrijpen om, b.v. door combinatie, hierin verbetering te brengen. Het valt te betreuren dat daarbij soms plaatselijke, en in de grond wereldlijke rivaliteit een rol spelen!

Blijft het hoofdbezwaar: Het breed moderamen van de provinciale kerkvergadering krijgt bevoegdheden, die het leven der gemeente raken. Het is opvallend hoe de classicale vergaderingen door de provinciale kerkvergaderingen op zij geschoven worden. Was dat de bedoeling van de kerkorde? In ieder geval keren we terug tot de besturenkerk, met alle kwalijke gevolgen van dien!

En wat de gemeenten betreft: de Nederlandse Hervormde Kerk bestaat uit Hervormde gemeenten — art. 1 —. Zij bestaat niet uit provincies en streken! De lijn van boven naar beneden is niet presbyteriaal. En ook onze synodaal-presbyteriale kerkorde verdraagt het niet, dat de synodale-provinciale lijn verstevigd wordt ten koste van de presbyteriale lijn. Het evenwicht, zo daarvan al sprake was, wordt door dit nieuwe voorstel duidelijk verstoord.

Caveant consules! Laten zij die zich over dit voorstel dienen te beraden, voorzichtig zijn. En laten zij met uiterste zorgvuldigheid het goede voor de kerk zoeken. Gezien de noodgebieden aarzel ik om te adviseren: tegen. Gezien de gang en de orde van het hervormd kerkelijk leven ben ik hiertoe toch geneigd. En voor alle dingen: sanering is genezing. En genezing is geen reorganisatie, maar reformatie! Althans in de kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen