Boekbespreking

Josy Doyon, Hirten ohne erbarmen, 332 S, Zwingli Verlag, Zurich, 1966.

De schrijfster vertelt uitvoerig van de tien zware jaren van dwaling, toen zij lid was van de sekte van Jehova's getuigen. Hoe zij deze sekte nu ziet Wijkt wel onmiddellijk uit de titel: Herders zonder erbarming. De lezer vindt hier geen discussie over de leer van de Jehova's getuigen, noch ook een beschrijving van haar organisatie en die is punctueel geregeld voor deze sekte, die haar leden overal heeft, maar zij vertelt, wat zij heeft meegemaakt, hoe zij lid is geworden en hoe haar ogen zijn opengegaan voor de dwalingen. In een na-woord zegt de uitgever van dit werk over de methoden van deze sekte, dat een nog intact geweten hiertegen wel in opstand moet komen. Hij spreekt van de onmenselijkheid van een systeem, dat allen, die tot deze groep behoren van een loyaliteit tegenover de omgeving berooft, ieder mens tot object van een fanatieke verkondiging reduceert en allen, die de sekte niet genegen zijn en bloc aan het verderf overgeeft.

Men kan over boeken als deze denken zoals men wil; men kan zeggen: Heeft iemand, die eerst zoveel in deze sekte zag nu het recht te schrijven, zoals men schrijft! Wat schuilt er allemaal achter? — Wij kunnen ook anders oordelen: Wie kan beter tegen deze sekte waarschuwen, dan wie hen meemaakte en hen kent in hun wonderlijk bijbelgebruik, al noemt men zich bijbelonderzoekers, en in hun fanatieke ijver, die niet loslaat, wat men eenmaal vastgegrepen heeft. Ook in ons land blijft de waarschuwing nodig: Onderzoekt de geesten of zij uit God zijn.

K. Stillman en de redactie van Life, De Balkan, geb. ƒ 14, 75 (serieprijs ƒ 11, 75), 160 blz., N.V. Parool, Amsterdam, 1966.

In dit prachtige werk uit de Landen-serie lezen wij over Albanië, Bulgarije, Joegoslavië en Roemenië, landen van een ongekende rijkdom aan natuurschoon. Een groot deel van het boek is gewijd aan een tekening van de bewogen geschiedenis van deze landen, waar in de loop der eeuwen bitter gevochten is en waar de bodem is doordrenkt van bloed. Hierbij komt vooral deze eeuw op de voorgrond. De ouderen onder ons herinneren zich de Balkanoorlogen en vooral de eerste wereldoorlog, waarin Servië op een bevolking van 3 miljoen 757.000 burgers en militairen verloor, om van de andere volken maar niet te spreken. De tweede wereldoorlog bracht nieuwe grote veranderingen in deze landen waar nu het communisme regeert. Dit boek zoekt de ontwikkeling te tekenen, die hier aan de gang is; er kwam een breuk in de communistische eenheid als deze landen uiteindelijk hun eigen weg gingen en gaan, denk aan Joegoslavië. — Elk van deze landen heeft eeuwenlang de gesel van de Turk gevoeld. In de dagen van Luther bracht het noemen van het Turken-gevaar een verlammende schrik over de burgers, meer dan nu wellicht het gevaar van de atoombom. — De schrijver zegt over de Balkan: De streek demonstreert op overtuigende wijze, wat een materialistische eeuw zoals onze twintigste maar al te vaak verkeerd begrepen heeft, namelijk, dat ware trots en echte kracht niet hetzelfde betekenen als rijkdom of geluk. Hij meent, dat de maatschappij langzaam uit haar dwangbuis loskomt, en dat het communisme in beweging is. Er is in sociaal opzicht een stijgende lijn. De schrijver gaat in op de godsdienst, die in de Balkanlanden gevonden wordt, in de eerste plaats de oosters-orthodoxe kerk: weerstrevend buigt de godsdienst zich voor overmacht. Het boek eindigt met het woord van de profeet Ezechiël: Zullen deze beenderen levend worden? Here, Gij weet het.

Het is een zeer verzorgd werk; reeds de schitterende foto's (84 blz.) maken dit boek tot een rijk bezit. Op de schutbladen zijn uitstekende kaarten van het besproken gebied afgedrukt. Een aanbevolen werk.

A. Comrie, Verhandelingen van enige eigenschappen des zaligmakenden geloofs, 396 blz., geb. ƒ 17,50, Drukkerij De Banier, Utrecht.

Toen Comrie in 1774 te Gouda overleed liet hij aan de Kerk een reeks van godgeleerde werken na, die getuigenis afleggen van diepe persoonlijke godsvrucht en grote kennis van de Schrift en de belijdenis van de kerk. Een eenvoudig werkje als „ABC des geloofs" is vele malen herdrukt. Met Holtius verdedigde Comrie in het „Examen van het tractaat van tolerantie" de gereformeerde leer en bekend is gebleven zijn verhandeling van de eerste zeven Zondagen van de Heidelbergse Catechismus. Aan zijn preken besteedde hij veel tijd, zoals ook blijkt uit de bekende bundel, die hier in nieuwe druk voor ons ligt: Enige eigenschappen des zaligmakenden geloofs. Hierin zijn opgenomen veertien preken door Comrie in Woubrugge in 1739 en 1740 gehouden o.a. over 1 Cor. 1 : 17; Rom. 5 : 1; 1 Petr. 1 : 7; Hebr. 10 : 22.

In deze tijd worden vele werken van 17e en 18e eeuwse theologen herdrukt en dan verblijd ik mij erover, dat werk van Comrie, die zulk een grote nadruk legt op de betekenis van het geloof en de rechtvaardigmaking door het geloof. daarbij niet vergeten wordt. — De stijl van preken is wel een geheel andere dan die van vandaag! Het is altijd de vraag, wat het beste is met zulke oude werken: ze letterlijk herdrukken, zoals hier geschiedt of een uitgave gereed maken, zoals prof. de Vrijer deed met het werk van Schortinghuis, waarvan hij een samenvatting gaf evenals bij Smijtegelt's „Het gekrookte riet". Wie zich de moeite geeft om deze preken door te werken zal er veel in vinden tot zijn stichting en lering.

Ds. J. J. Poort, De Zaligmaker thuis, 112 blz., geb. ƒ 5,95, Uitg. J. Bout, Huizen, 1966.

In deze bundel zijn opgenomen een twaalftal preken door ds. Poort gehouden over de geschiedenis van Zacheüs (Luc. 19 : 1-10). Ik kan mij goed begrijpen, dat wie deze preken hoorde ze gaarne nog eens lezen wil of ze aan anderen ter lezing wil geven. Ook in de kring van onze lezers zal stellig belangstelling zijn voor deze preken, die zeer persoonlijk gericht zijn en iets laten zien van de verborgen omgang met God.

De titels zijn alle ontleend aan een woord uit de psalmen: b.v. Waar onze God Zijn woning houdt; 't Woord gesproken tot Uw knecht.

W. Teelinck, Tijdwinning, 66 blz. Uitgave W. A. de Groot, Goudriaan, 1965.

Over leven en werken van W. Teelinck, die in 1629 te Middelburg overleed, heeft dr. W. J. M. Engelberts zijn proefschrift geschreven (1898). Daarin vermeldt dr. Engelberts 60 titels van werken en werkjes door ds. Teelinck geschreven. Bekend is het tegen het eind van de vorige eeuw opnieuw uitgegeven „De practijk van het Heilig Avondmaal" (1898).

Tijdwinning is het laatste werk door Teelinck geschreven: het bevat stichtelijke gedachten, die hij elke dag optekende. Hij is niet verder gekomen dan 20 maart. „Wij behoren", zegt hij in een voorwoord, „elk uur van het leven, dat ons nog gegund wordt aan te merken als een bijzonder geschenk ons door de grote God tot ons voordeel uit genade gegeven. Dit heeft mij opgewekt om voortaan die dag voor verloren te tellen, waarin ik niet iets had opgemerkt, dat mij in het geestelijke leven mocht doen toenemen. Zo kwam dit dagboekje tot stand.

Het nu door de heer de Groot uitgegeven werkje bevat alleen het eerste deel, het stuk over de maand januari.

Aanbevolen stichtelijke lectuur.

R. Steensma, Vroomheid in hout en steen, 160 blz., ƒ 4,25 (bij ab. ƒ 3,50), Uitg. Bosch en Keuning, Baarn.

Dit deel van de bekende serie Boeken bij de Bijbel is een zgn. foto-pocket:110 bladzijden foto's en 50 bladzijden tekst, die een uitstekende inleiding geven voor het bekijken van de foto's van de oude kerken, waaraan ons land vooral in het noorden rijk is. Het gaat om de kerken in Friesland, Groningen en Drente en dan om de middeleeuwse. Ondanks deze dubbele beperking is de stof ruim genoeg en zeer interessant.

Na een korte inleiding over de ontwikkeling van het grondplan der kerken schetst de schrijver de middeleeuwse kerkbouw in noord-Nederland; enige aparte onderdelen krijgen een aparte behandeling: torens en klokken: de oudste klokken dateren uit de dertiende eeuw, de tijd vóór 1300. Voor bijzondere aanduidingen wordt gezocht naar de betekenis b.v. waar komt toch de naam van noormannenpoortje vandaan? Wij lezen over de orgels: de oudste berichten over orgels dateren uit de 15e eeuw: in 1479 bouwde Rudolf Agricola in de Martinikerk van Groningen een nieuw orgel. Uit welke tijd dateert de preekstoel?

Vrij uitvoerig gaat de schrijver in op voorstellingen die nog voorkomen op de koorbanken in de Martinikerk te Bolsward, een kerk, die gebouwd is in de jaren 1446 tot 1466. Ook zijn er verscheidene kerken, waar oude muurschilderingen zijn gevonden.

Ik hoop, dat dit boekje zo goed gekocht zal worden, dat er een vervolg op komt en wel over de kerken in andere delen van ons land.

Utrecht H. Bout.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen