KRONIEK

Misschien herinnert u zich dat er nog niet zo lang geleden deining was over de Antwoordkerk in Hoogvliet. Iets is nog niet goed en wel aan de orde of het is alweer geschiedenis. Mensen, die wat secundair reageren moeten maar historicus worden, alhoewel ze bedenken moeten dat er in het vak zelf niet veel lucratieve mogelijkheden zijn. Het gaat in en rondom de kerk Atheens toe. Men komt om wat nieuws te zeggen of te horen. Enkelen namelijk produceren en de rest consumeert. Herkauwen is er echter niet bij. Als je oude kerkelijke geschiedenissen uitpluist was daarvoor vroeger overvloedig tijd.

De Antwoordkerk in Hoogvliet. De plaatsnaam wekt associaties. Want het was toch wel een hoog geval. Los van de hele context was het helemaal niet vreemd, dat de kerk er zou staan zonder dat in velden en op uitgezette wegen iemand te bekennen was. Immers het zou — van demonstreren gesproken in deze demonstratiezieke tijd — duidelijk aan de dag brengen, dat de Heere de Eerste is eer iets is geschapen en iemand bouwt en bewaart, dat Gods antwoord allang staat eer nog ene roep van de aarde weerklinkt. Eer Abraham was, ben Ik.

Maar de wal keert het schip. De bouwkassen moesten wel steenrijk zijn. Men moet tenslotte nuchter zijn. Trouwens al zou de kerk over royale middelen beschikken dan gaat zoiets niet. Het zou een Onverantwoorde kerk zijn. Misschien niet onverantwoordelijk maar toch wel onverantwoord. Want er zijn zoveel noden te lenigen.

Mej. Klompé, lid van de Tweede Kamer heeft te Londen op een conferentie van vertegenwoordigers van r.k. toporganisaties een felle beschuldiging gericht aan het Vaticaan, dat het zijn grote schatten moest aanwenden ten bate van de onderontwikkelde gebieden. Dit is wel een zeer praktische aangelegenheid.

Doch behalve levensvragen, gaat ook de leer het Vaticaan ter harte. Ondertekend door kardinaal Ottaviani zijn een serie vragen vanuit Rome naar de talrijke bisschopsconferenties gegaan om te inventariseren hoever de vrijzinnigheid is opgedrongen in de Rooms-Katholieke gelederen. Ottaviani spreekt van „gewaagde meningen". De vraag rijst of men gedachtig aan het spreekwoord: Wie niet waagt, wie niet wint, de boezems wat geopend heeft om in het oecumenisch getij wat vis te vangen en dat men nu zich afvraagt, wanneer men de sluizen moet dichtdraaien om te voorkomen dat men gevangen wordt in stee van te vangen. De vragen worden gesteld namens de congregatie van de geloofsleer.

Hoe staat het met de verwerping van de inspiratie, inspiratie meer dan van de Heilige Schrift alleen waarschijnlijk, met de loochening van de goddelijke oorsprong van de ziel, met de ontkenning van het leergezag, met de erkenning dat objectieve waarheid bestaat, met de belijdenis van de opstanding van Christus uit de doden en de opvatting van de doodzonde. Niet in het minst wordt geïnformeerd naar de stand van zaken in het seksuele leven. Ook de zgn. situatie-ethiek is doorgedrongen, de mening dat het helemaal van de omstandigheden afhangt hoe men handelen moet, weliswaar gedreven door liefde maar inzake de interpretatie van wat men onder liefde verstaan moet wordt een grote mate van vrijheid en vaagheid gelaten.

De Nederlandse bisschoppen hebben van de weeromstuit of uit voorgevoel om de wind wat uit de zeilen te nemen zich gericht tot de kerk om de „paniek te dempen”.

De roomse kerk is zeker niet uitsluitend in opmars. Natuurlijk zijn er mooie posten, zoals de toename van het aantal in de Verenigde Staten. In het begin van 1966 werd een stijging van ruim 600.000 leden geconstateerd bij verleden jaar. Maar aan de andere kant is de debetpost, dat het aantal priesterroepingen zich niet in stijgende lijn beweegt. Integendeel men gewaagt van een crisis. De arbeiders zijn weinige. Men ligt een derde onder verleden jaar. Men kan natuurlijk dit aantal opvoeren door propaganda en andere stimuleringen, maar kwantiteit is dan nog geen kwaliteit.

De Antwoordkerk in opbouw staat niet alleen in de leegte. Er kunnen woningen en buurten genoeg zijn, terwijl de mensen verstek laten gaan.

In Bunnik op een Sjalomdag brak een architect de steedse kathedralen en dorpendominerende kerken af. Kerkgebouw is uit de tijd. Waarom huurt men geen zaaltje? Zo vroeg hij zijn gehoor en velen, die met deze vragen te maken hebben. Dat zaaltje-huren gebeurt trouwens allang. De fabriekscantine kan als kerkzaal dienen. Zeker en alle denominaties kunnen er gebruik van maken en als de dominee verstek laat gaan, kan de pastoor, die zojuist zijn modaliteit stichtte, invallen en de zojuist gebruikte preek wat „gereformeerd" nogmaals uitspreken, zoals pas gebeurde in een recereatiegebeid, waar Rooms-katholieken en protestanten dezelfde lokaliteit benutten.

Wat doen we derhalve met al die eeuwenoude Godshuizen? Daar weten de provo's raad op. De hervormde dominees van Amsterdam hebben onlangs gepleit om de provo's de vrijheid te geven happenings te houden. Wie kaatst moet de bal verwachten. De provo's hebben meer gedaan dan hun dank betuigen voor deze hulp, ze hebben de gemeendheid der uitspraak getoetst door te vragen of de heren predikanten hun eigen kerkgebouwen, die lang niet altijd vol zijn, niet zouden aanbieden om happenings te houden. Voorts zouden musici er kunnen spelen en ook andere kunstenaars zouden er zich kunnen laten horen of laten bewonderen.

Nu moet er wel iets gebeuren in de kerk. Het Woord immers geschiedt. Maar als provo's gaan „happenen" in de kerk, zullen er — terecht en begrijpelijk — wel andere protesten opsteken.

De kerken, ook de gebouwen als zodanig, staan in het huidige Babylon. Als de gemeenschap hoort, dat God dood is en van oordeel is dat de religie toch maar een apart soort cultuuruiting is, acht men het uur geslagen om de gebouwen ook voor andere activiteiten te bestemmen. Babylonische spraakverwarring in en rondom de gemeente omtrent de zin, het bestaansrecht en het gebruik van de bedehuizen. Men zou de Beatles kunnen laten optreden in de kerk. Immers volgens het verwaten woord van een hunner, dat even een snel luwend windje ontketen­ de, zijn zij de Beatles heel wat populairder. Thans is daaraan gebreid, dat deze kermis der ijdelheidgasten het diep betreuren, dat zij in populariteit de Heere overtreffen. Alsof Christus streefde naar populariteit en ijdele roem. Hij wist bij voorbaat, dat het Hosanna weldra verkeren zou in kruist Hem. Christus wist, dat zijn Evangelie niet naar de mens was. Nochtans heerst Hij temidden van zijn vijanden. Hoe dom gepraat toch. Want het zal toch, indien de aarde zolang nog het bestaan gegund is, de vraag zijn hoevelen over twintig eeuwen nog weten wie of wat Beatles zijn. Ik ben bekender dan gij, zei de eendagsvlieg, dansend in de milde levensstralen tegen de zon.

Gods Woord voorzegt als vast en zeker, dat de grote stad Babylon als een grote molensteen in de zee met geweld geworpen zal worden en onvindbaar zijn. Nu plegen grote steden niet op één dag gebouwd te worden, wel lezen we van Jeruzalem, dat het als een bruid versierd zal nederdalen. Dit Babylon echter wordt gebouwd en wie durft in gebondenheid aan de Schrift overeind te houden, dat deze stadsbouw niet in volle gang is?

Men heeft de mond vol van urbanisatie en industrialisatie. Het agrarische zwaait af. Wanneer de Apocalypse, onthult, dat een sterke en kronende stad wordt weggevaagd van de aardbodem, moeten we antwoord zoeken op de vraag of deze beeldspraak geheel nauwkeurig is en dat er tussen wat de Bijbel stad noemt en wat wij steden heten geen enkele relatie bestaat. We moeten beslissen of de omwenteling van agrarisch naar de versteedsing een volkomen onschuldige aangelegenheid is. „We hebben geen dominees nodig, die romantisch dwepen met die goede tijd van toen het leven van de landman in alle rust heenvlood", las ik zojuist. Accoord, het is allerminst de bedoeling om de ene samenleving als paradijselijk hemelhoog te verheffen en de nieuwe in de hel neer te stoten, maar we moeten toch wel culturen, patronen, vormen en structuren toetsen en de geesten, die daarin gevaren zijn moeten beproeven.

Met geweld kunnen we de hele samenleving niet naar onze hand zetten Het is althans niet eenvoudig. In China probeert men wel een grootscheepse zuivering. De bourgoisie, die ze als hun duivel zien, moet uitgeworpen.

Wat behoort tot het burgerlijke? Vissen in een vijver en soortgelijke bezigheden. Scholen door nonnen gedreven? Men zou stellig niet dulden wat in Rusland plaatsgreep namelijk dat een boek met oud testamentische verhalen in één dag in een oplaag van honderdduizend exemplaren was uitverkocht. De profeet spreekt van een honger naar het Woord Gods. Het wil niet zeggen, dat het communisme in Rusland alle atheïstische tendensen heeft uitgeschud. Een Roemeense professor, die zelf de littekens van de vervolging tonen kan, verhaalt dat een honderdvijftigtal dominees naar Siberië is getransporteerd. Achttien wonden kan deze man tonen en slechts voor de som van 10.000 dollars konden Noren hem uit de gevangenschap loskopen.

In China zou de uitgave van zo'n bijbels boek onder het regiem van de Rode Garde niet mogelijk zijn ook al staat er dan wel in de voorrede, dat de uitgevers geenszins op het standpunt staan van de inspiratie, maar wel behoort de Bijbel tot de wereldliteratuur. Ondanks alle vervolging en tegenwerking blijft het christendom in China bestaan. Het aantal is teruggelopen, maar er zijn onder de belijders geen meelopers en opportunisten. Het streven naar een zuiver communisme zeeft pok de gemeente. Dat is nog niet het belangrijkste van de gehele gebeurtenis.

Maar we behoeven niet uitsluitend te letten op vervolgingen van de kant van het meer of minder leninistisch-marxistisch communisme. In de Westerse wereld zijn andere verschijnselen, die wijzen op een ontwikkeling naar het tijdperk van het grote Babylon. Engelse kijkers, zo luidt een krantenbericht, protesteren tegen zogenaamd openhartig t.v. programma. Men discussieert voor de t.v. in schokkende enscenering over allerlei aberraties op seksueel gebied. Verschijnselen, die schandelijk zijn ook te noemen. De Engelse radio-corporatie verklaarde bedaard, dat men eens proberen wilde of de Britten in het tijdperk van de ruimtevaart wat seksualiteit en ethiek betreft nog verkeerden in het tijdperk van het stoomschip. In den beginne is het zo niet geweest, zegt Christus. Christenen verkeren in een periode heel wat eerder dan in de eeuw van het stoomschip. Tenminste als ze christen zijn en willen zijn. Het ruimteschip voert ons in een ruimhartiger ethiek. Is vooruitgang over de gehele linie vooruitgang?

De kerk leeft in de schaduwen van de grote stad, die er tenslotte wezen zal. Wij weten niet wanneer er afgebouwd wordt. Maar wel weten we, dat reeds nu werkt wat straks in de wereld zijn zal. We zullen moeten vasthouden aan het boek van de profetie en daarvan niet mogen af doen en daaraan niet mogen toevoegen. Geen ander evangelie is toegestaan.

Is wat links en rechts verkondigd wordt het onvervalste woord. Afgezien van de omstandigheden dat tevoren reeds in de geschiedenis van de kerk een tijdperk zich voordeed, dat het evangelie werd versmald tot enkel naastenliefde is het de vraag, of de oproep tot medemenselijkheid gelden mag als het Evangelie van onze Heere Jezus Christus. Stellig niet. Het is niet al wat God in Zijn Woord heeft geopenbaard. Het Humanisme in een christelijk tintje kan ons geen heil brengen. Tenslotte staat de mens in het middelpunt, is de mens beginpunt en eindpunt. Welke edele geesten ook bezielen mogen, elke zondige mens is verwant aan de mens der zonde. Grote geesten en grote beesten hoeven elkaar niet uit te sluiten.

De kerk in wordend Babylon. Gebouwen, vormen en wezenlijk bestand worden van alle kant op verschillende manier aangevochten. De poorten der hel zullen de gemeente niet overweldigen. Dat wil echter niet zeggen, dat niet de poorten der hel alles op alles zullen zetten om het te proberen.

Laten we niet te argeloos zijn. Niettemin oprecht als duiven, nochtans voorzichtig als de slangen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen