KRONIEK

Toen nu Jacob van zijn slaap ontwaakte, zeide hij: Gewisselijk is de Heere aan deze plaats en ik heb het niet geweten. En hij vreesde en zeide: Hoe vreselijk is deze plaats. Dit is niet dan een huis Gods en dit is de poort des hemels.

We spreken dikwijls vlot van de alomtegenwoordigheid Gods. Maar men krijgt wel eens de indruk, dat voor menige gegalvaniseerde belijder God overal en in feite nergens is. Anders is het, geheel anders, wanneer we de nabijheid Gods evident gewaarworden. De Heere kan zich als de Exacte openbaren op een wijze, die niet mag worden misverstaan.

De aanwezigheid Gods roept vrees op. Het is al van jaren her, dat een mens vrezen moet. Ik hoorde uw stem in de hof en ik vreesde, zei Adam. Ook bij elkeen, die in verzoende betrekking gesteld is, blijft het bevangenende, wanneer de Heere Zijn bijzondere aanwezigheid voelbaar maakt.

Eerst het bevel na een algehele nacht van volslagen vergeefse arbeid: Steek af naar de diepte en werp uw netten uit om te vangen en vervolgens de onvoorstelbare royale vangst noopten Simon Petrus tot de verschrikte uitroep na een schok van erkenning: Heere, ga uit van mij, want ik ben een zondig mens. Door Zijn optreden legt Christus beslag op de mens. Ja, Hij is indringend en innemend. Het brengt de mens in verwarring en vanuit Zijn dwergrijkje pleegt hij verzet.

In de synagoge van Kapernaüm klonk evenzo: Laat af, wat hebben wij met u te doen. Gij Jezus Nazarener? Zijt Gij gekomen om ons te verderven? Ik ken u wie Gij zijt, namelijk de Heilige Gods. Van natuur staan we met de heiligheid op gesparmen voet. De man met de onreine geest kende de Heere met naam en toenaam, maar hij wist tevens wie Hij wezenlijk was. De Heilige Gods.

God in Nederland.

Verrassend maar niet in de betekenis van verblijdend zijn de cijfers, die onlangs gepubliceerd werden als uitkomst van een enquête gehouden door de Geïllustreerde pers. Men wilde weten hoe de gemiddelde opvattingen van het Nederlandse volk waren op het punt van de godsdienst. Het onderzoek heette: „God in Nederland." Men wilde eens weten hoe het met de zaak Gods in ons land stond. Wanneer we het zo stellen moeten we echter wel bedenken, dat een eventueel teleurstellende uitslag van het ingestelde onderzoek voor Nederland erger is dan voor God, want Hij heeft het niet nodig om gediend te worden als iets behoevend. De Heere moet er niet van leven; maar wij moeten wel het leven en alles van Hem ontvangen.

Zo'n enquête, zoals er talloze gehouden worden, zegt niet alles, mogelijk misschien niet eens zo heel veel. Het is zeer de vraag of de mensen hun ganse hart verklaren. Een vraag kan al naar gelang een bevestigend of ontkennend antwoord voor een vrij hoog percentage suggereren. Hoevelen geven een antwoord volgens de stemming van het ogenblik. De persoonlijkheid van de vrager kan me prikkelen om juist ja of nee te zeggen. Zonder zout zijn cijfers en conclusies uit enquêtes niet smakelijk en verteerbaar.

Maar natuurlijk zijn er elementen van waarheid in genoegzame hoeveelheid. Zo bleek, dat de onkerkelijkheid toeneemt. Nieuws is dat bepaald niet. Ieder die de gang van zaken aandachtig volgt kan dit weten. Een groei in cijfers kan, zoals we met name bij stembusuitslagen leren, gepaard gaan met procentuele teruggang. De bouw van een kerk hier en 'n kerkelijk centrum ginds, de wat opzienbarende toeloop bij deze of gene, om begrijpelijke of soms minder naspeurlijke redenen, zijn derhalve niet doorslaggevend. Er zijn natuurlijk heinde en verre kerkse dorpen nog in Nederland. Ondanks gedurfde en vaak stoutmoedige experimenten op homiletisch en liturgisch terrein blijven de meeste stoelen onbezet en vele banken net zo leeg als wanneer er geen diensten zijn. Toch gaat het wel hard. In zes jaar van 19 naar 33 procent. Verbazen doet het echter niet. Kinderen gaan gauwer op het doolpad der ouders voort dan op hun spoor van godsvrucht. Een nieuwe generatie treedt aan. En we leven in Laodicea: rijk en verrijkt en geen ding ontbreekt. Zat zijnde verloochenen wij God.

We moeten de betekenis van het getal toch niet overschatten. Als er in 1960 nog 81 op de honderd bij een kerk wilden horen en in 1966 nog 67 dan is de vraag hoevelen er van die 67 maar met een dun draadje aan de kerk vastzitten, zoals dat met 14% zes jaar eerder kennelijk het geval was.

De Hervormde kerk slonk het meest. Bij de R.K. kerk liep het van 38 naar 35, bij de Geref. Kerk van 9 naar 8, maar bij Hervormd van 30 naar 20.

Onkerkelijk wil niet zeggen ongelovig of atheïstisch. Het bleek dat er slechts vier procent van onze landgenoten gelooft dat er geen God of hogere macht bestaat. Geloven doen alle mensen. De ene, dat God bestaat en de andere dat er geen God is. Ook deze cijfers willen we niet te hoog aanslaan. Iemand, die glashard zegt, dat er „niets" is, is soms veel geïnteresseerder met de grote vraag bezig.

Van de rooms-katholieken (554 r.k. werden slachtoffer van de enquête) menen er 57 op de honderd, dat er geen trouwverbod mag zijn voor priesters. Het wijst in ieder geval aan, dat het denken van de zogenaamde leken, die tot voor kort weinig in tel waren, in lijnen van zelfstandigheid zich beweegt. Het is wel mogelijk, dat ondanks alle garanties, die de R.K. kerk vraagt bij gemengde huwelijken, toch langs die route protestantse ideeën doorsijpelen.

Over gemengde huwelijkssluitingen evenals over de doop van een kind door een r.k. priester, in het kader van een hervormde dienst binnen de muren van de Hervormde kerk te Delft, werd stof genoeg opgewaaid. Het lijkt erop, dat bij trage voortgang van de eenheidsbeweging aller kerken, men telkens de gemeente voor een voldongen feit wil plaatsen. Het geeft een schokeffect, maar het zal wel wennen meent men.

Opvallend echter is toch, dat bij de huwelijksvoltrekking de priester het heft van het sacrament in handen heeft. In Engeland heeft het Vaticaan echter onlangs 'n dubbel huwelijk toegestaan. Na de plechtigheid in de roomse kerk begaf het bruidspaar zich naar de anglicaanse kerk voor een speciale zegening. Doch het betrof ook de dochter van de bisschop en o.a. voor deze aangelegenheid was de aartsbisschop van Canterbury laatst naar paus Paulus gereisd.

Bovendien zal toch eerst wel 't sacrament in de r.k. kerk volgens alle regels en met alle gevolgen van dien voltrokken zijn.

Men verwacht van eenwording een gunstige invloed om de groeiende onkerkelijkheid tegen te gaan. God in Nederland. Het is alles zorgwekkend als we verschijnselen en cijfers nagaan.

De benadering van het droeve vraagstuk is echter zo oppervlakkig. Het is natuurlijk van belang om te weten hoe de geïnterviewden over de dingen denken. Maar we mogen ons wel eens afvragen hoe de Heere uit de hemel denkt over deze mensen en hoe Hij hen beziet, 't Is meer relevant wat God van ons dan wij van Hem denken.

In ieder geval is God daar in Nederland waar men is van een verbrijzelde en nederige geest. Waar is daar?

God is dood.

Ten nauwste met dit alles hangt samen de indruk van een samenkomst, om precies te zijn van een zogenaamde teach-in, georganiseerd door de V.P.R.O. waar uitvoerig gediscussieerd is over de vraag van de dag n.l. of God nu waarlijk dood is.

Eerlijk gezegd maakte het verslag van dit samenzijn ons niet veel wijzer. Er waren prominente figuren uit alle levensbeschouwelijke windrichtingen uitgenodigd.

Cultureel staan de formuleringen op wat hoger niveau, de lieden komen aandragen met citaten uit lectuur en literatuur, maar een predikant, die geregeld huis aan huis bezoeken aflegt en steeds tracht minder over koetjes en kalfjes en meer over derzelver Schepper en Regeerder te spreken, hoort vrijwel soortgelijke beschouwingen.

We moeten ons niet vergapen als de upper ten bijeen is. Het staat allemaal op een tikje hoger niveau, maar dat kleine hoogteverschil valt totaal in het niet en nietige, wanneer we in rekening brengen de afstand van de mens tot de God van hemel en aarde. Er is geen reden om ons te verheffen.

Ja, in feite blijkt, dat voor wijzen en verstandigen verborgen is, waar kinderen mee in het hart en meermalen zichtbaar in de ogen open.

Misschien hebt ge de eenvoudigen ontmoet, de stillen in de lande, die begiftigd zijn met de oprechte vreze van des Heeren Naam. Van hun woorden gaat meer kracht tot overtuiging uit dan van de woordenkraam van filosofen en bestudeerden, al of niet, meer of minder 't geloof toegedaan. Augustinus kreeg het te kwaad met de ongeleerden, die stormenderhand Gods Koninkrijk veroverden. Wij aarzelen, wij blijven dralen, 't Valt op hoeveel onzekerheden de meest geletterden hakkelend produceren. Men tast of zoekt of men Hem ook vinden mag Die in het geheel niet ver is. De eenvoudigen zijn al vaak de onderwijzers der geleerden geweest.

God is dood. Hij is doodgepreekt, dood gefilosofeerd, dood geredeneerd, dood geprakkizeerd, maar Hij leeft voor hen, die Hij uit de dood wederbracht tot het ware en waarachtige leven.

God is dood betekent een wat andere formulering van wat de dwaas in zijn hart zegt, dat er geen God is. Maar als er hier op aarde mensen zijn, waarom zou er geen God in de hemel wezen?

De schrijver Bomans schrijft in Elseviers weekblad een artikel, dat overweging verdient. Hij betoogt, dat na zovele jaren natuurwetenschap de inmiddels alweer wat verouderde resultaten tot het theologisch denken doordringen, zodat men God en Gods bestaan afzweert, terwijl in het nieuwste natuurwetenschappelijk denken alle ruimte komt voor het mystieke, voor de gedachte aan een Bezieler.

Met alle spijtbetuigingen en met schone frasen draagt men God de voordeur uit, maar ziet, soeverein klopt Hij aan de achterdeur aan en wanneer de allereenvoudigste geleerd gaat worden kan het zijn, dat geleerden worden als een kindeke.

Geleerdheid kan een mens opblazen, maar de grootsten in wetenschap worden wel eens de ootmoedigsten van allen.

De omwenteling in ons leven vindt plaats, wanneer de Onzienlijke zo manifest wordt in ons leven, dat we zeggen: Wie zijt Gij? Die rijk van eer is wil op gelijke voet verkeren in grootst mogelijke nabijheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen