KRONIEK

Chaos rond Asklepios.

Weldra tijgt Nederland naar de stembus. Er valt wel iets te verhelderen. Driemaal een kabinetscrisis gedurende één rit. Een ontredderde boel, want Zijlstra is bejubeld als redder van het land. In de maanden augustus-september vroeg men verschillende Nederlanders wie men in tijd van nood zag als de aangewezen figuur om uit de narigheid te helpen. De helft van Nederland wist het niet. Anderen noemden Luns, de koningin, de prins en Drees. Zelfs stemmers van de Boerenpartij noemden Drees, daarmee hun herkomst verradend. Zijlstra was er echter niet bij. Veel verwarring bij vele partijen.

Zijlstra kwam. De discussie over de regeringsverklaring werd een debat met een staart. Het ging over het „tientje van Veldkamp". De minister van sociale zaken en volksgezondheid wilde een tikje eigen risico bij de ziektekosten invoeren, omdat de premie te hoog werd met alle nare gevolgen van dien. Na advies leek het hem het beste, dat ieder die in het ziekenhuis moest opgenomen worden, per dag zelf, met een maximum van een maand, een tientje in de ziekenhuiskosten zou moeten bijdragen. Dat stuitte voorshands op meer weerstand dan de beide halfjaren van Zijlstra. Doch hierover moet nog een beslissing vallen. Met één half jaar wil Zijlstra de belastingverlaging of belastingcorrectie verlaten en met het andere half jaar wil hij de verhoging van indirecte heffingen vervroegen, zodat beide lasten elkaar aflossen per 1 juli 1967.

Het gedebatteer over het tientje van Veldkamp bracht grote verwarring in het parlement. Men sprak van een „chaotische avond". De minderheid, die geacht werd achter het kabinet te staan, stond niet als één man achter de regering, zo liet zich aanzien. Daarom moest de ene motie wegvissen wat achter een eerdere motie zou terecht komen.

We miskennen stellig deze verwikkeling, wanneer we het hele gebeuren als een incident terzijde schuiven.

Symptomatisch was het wel. Want hier worden politieke beginselen naar boven gewroet. Hier gaat het met name om, om de vraag naar gemeenschapsvoorzieningen en naar particulier initiatief en particuliere verantwoordelijkheid.

De uitersten zijn wel de lieden voor we uitsluitend de gemeenschap van belang is en die stilzwijgend aannemen dat het persoonlijk belang daarmede tevens het allerbest gediend is en anderzijds degenen, die het individu beschouwen als het een en het al, terwijl de rest er niet toe doet.

Moeilijk is het echter beide urgenties billijk tegen elkaar af te wegen. Wanneer doet men vanuit het algemeen belang een te diepe greep in de particuliere sfeer en wanneer stelt het eigenbelang de gemeenschap in de schaduw? Als we luisteren naar wat te berde gebracht wordt, blijkt het daarom te gaan.

Als het particulier initiatief gestimuleerd wordt, blijkt dat er van die enkelingen zijn, die graag de hele boel willen meetrekken. Valt het volle accent op de gemeenschapsvoorziening, dan bestaat de kans dat er nog al wat eenlingen zijn die zich aan de rand van de grote koek met alle risico van gedurige verbrokkeling wat laten meezeulen.

De catechismus sprekend over de gemeenschap der heiligen leert, dat beide wenselijkheden tot hun recht kunnen komen. Immers de gelovigen, allen en een iegelijk, hebben aan de Heere Christus en aan Zijn schatten en gaven deel. Allen en een iegelijk, collectief en individueel. Gods Woord wijst wegen.

Het is vertroebeling van de kwestie, wanneer we de ijver voor de gemeenschap zonder meer als progressiviteit willen bestempelen en de actie voor het particuliere als conservatief.

Zo ontstond er een chaos je rond Asklepios, waarbij ik maar in het midden laat of de lezers onder Asklepios willen verstaan de zorg voor de ziektekosten of de figuur van de nieuwe bewindsman, die als eens Asklepios, als vorstarts, is opgetreden.

Chaos rond Eros.

Geweld en seks zijn de Baäls onzer dagen. Het heeft er alles van dat de moderne mens ter wereld is uitsluitend om te genieten. Te genieten van jeugd, geld, vakantie enzovoort, enzovoort.

Zaterdag 12 november werd er in de Dierentuin — eigenaardige plek — in Den Haag een studiedag gehouden van het Nationaal Protestants Centrum voor Geestelijke Volksgezondheid en de Protestantse Stichting tot bevordering van-de Verantwoorde Gezinsvorming. Het ging over de vraag of de veranderde tijdsomstandigheden ook andere normen vereisten voor het seksueel verkeer.

Er werd nogal wat in discussie gebracht. Bijvoorbeeld of voor het huwelijk seksueel verkeer geoorloofd en aanbevelenswaardig was? Of het monogame huwelijk werkelijk de wil Gods is? Er kwamen onthullende beschouwingen bloot. De seksualiteit is hoogstens een medisch probleem, met moraal heeft het niet van doen. Allerlei vaststaande waarden en normen werden omvergeworpen.

Dit is met name mogelijk omdat er heden ten dage een heel andere beschouwing van het Schriftgezag vigeert. Het hangt samen met de mythe — waarover zojuist naar aanleiding van een Kerstmeditatie in De Open Deur zoveel gerucht was — die men in de Schrift meent te kunnen aanwijzen en te mogen verwijderen.

De discussie over de „mythe van de geboorte van Christus" was daarom zo verwarrend, omdat we moesten begrijpen, dat na het tijdvak van het ontmythologiseren nu de periode schijnt aangebroken van de mytheverheerlijking. Niets is er inniger en waarachtiger dan de mythe!

Ongelukkigerwijs komt er juist een bericht uit Rome, waardoor deze meningen weer op losse schroeven raken. Van mythe gesproken dan. Het gaat over paus Johannes XXI en zijn befaamd concilie. We wisten niet anders dan dat deze paus plots een ingeving kreeg van boven om het Vaticaans concilie bijeen te roepen zeer tot panische schrik van zijn Vaticaanse curiale omgeving. Thans wordt uit de doeken gedaan, dat men in deze krin­gen al jaren en jaren met de gedachte rondliep om zulk een concilie samen te roepen. Men wist het echter niet goed op te dissen. Johannes XXHI was „il furbo", uitgeslapen, en hij verzon de „mythe van de plotselinge ingeving" om op die manier te kunnen wedijveren met zijn voorganger, die ook dergelijke visioenen en gezichten had en om op die manier heel wat critiek bij de wortel af te snijden. Il furbo. „De Roomse kerk heeft net zoveel gezichten als ze pastoors heeft" zei een ouderling op de jongste synode.

Chaos rond Eros. Inderdaad er is over deze en vele levensvragen een chaotische situatie gegroeid, die, zeggen sommigen, „situatie-ethiek" vraagt.

In de kringen van de Gereformeerde Kerken brengt dit alles veel onrust. Mannen als de juist overleden prof. Waterink, voorheen bepaald niet als behoudend gerubriceerd, hebben de laatste jaren hun waarschuwende stem laten horen. We denken ook aan de omstreden figuur van de senator Algra. Want in eigen kerk en kring zijn er daar ook tallozen, die door de nieuwe opvattingen worden meegesleept.

Lange tijd gold als onoverkomelijke hinderpaal voor de rechtgeaarde Gereformeerde het bezwaar dat in de Hervormde Kerk de vrijzinnigheid geduld werd. Als we echter beschouwingen van dr. Kuitert lezen vragen we ons af of de vrijzinnigheid ook niet in de Gereformeerde Kerken is ingeburgerd. Wat verschil bestaat er nog?

Geen wonder dat in deze kerken geroepen wordt om een Gereformeerde Bond gelijk die in de Hervormde Kerk optreedt. Door de jongste besluiten van de Generale synode is het zijn van de Bond in de Hervormde Kerk opnieuw ter sprake gekomen. Zolang ik nog preken mag naar Schrift en Belijdenis ..., zegt men. Maar is die prediking genoegzaam scherp, aangezien men rustig constateert dat ze nog geduld wordt?

Chaos rond episcopos.

Het is in de Rooms-Katholieke kerk met name in ons vaderland verre van rustig. Het rijke Roomse leven vloeit heen. Het is in stroomversnelling. We vragen ons af wat het zojuist geopende nationale concilie als uitloper van het grote Vaticaanse zal opleveren.

Soms zijn het revolutionaire klanken althans op het revolutionaire af. 1800 priesters willen dat opnieuw het celibaat ter discussie komt.

Kardinaal Alfrink overigens wenst niet, dat het concilie aan dit en aan dergelijke hete hangijzers wordt opgehangen. Hij las een brief van de paus, waarin de episcopos, de bisschop aller bisschoppen, aandringt op de duidelijke en onwrikbare belijdenis van het geloof, die alle twijfel aan de eerlijke formulering ervan wegneemt. Bepaalde onrijpe en verkeerde meningen moeten afgeremd worden. Deze brief verraadt wel iets. Ook al gaat de paus nog niet geheel in op de suggestie van tal van rooms-katholieken, die aan het Vaticaan vroegen, om de nieuwe catechismus te veroordelen, omdat die minstens zeven ketterijen lanceert. Als een smeekschrift ging hun brief naar Rome.

In de Rooms-katholieke kerk eveneens verontrusting. Ook daar aanleiding voor het in het leven roepen van een gereformeerde Bond, laten we dan, maar zeggen voor een Roomse Bond in de Rooms-katholieke kerk.

Er zijn twee brandpunten. De zuiverheid van de leer en de pastorale zorg voor zovelen die ver van die zuiverheid van het geloof zijn afgedwaald en die een aparte formulering van de leerstukken vragen. Een formulering, die veelal zo ver afwijkt van de verwoording van het zuivere geloof tot dusver vertrouwd. Aan dit dilemma kan een kerk een schisma ophalen.

Chaos rond kosmos.

Al dichter komt in het verschiet de prediking van het wonder van Bethlehem. We gevoelen terwille van pastorale zorg nog geen aanvechting om te spreken van de mythe van de geboorte. Het Evangelie spreekt van engelen. Waren dit ook sage-figuren? Waren ze alleen voor het grote lied in de velden van Efratha? Of was vanwege de vele geestelijke boosheden in de lucht een lijfwacht noodzakelijk? Want er is chaos rondom de kosmos. Van buiten is Gods schone en goede schepping belaagd.

Er wordt zo optimistisch gesproken over rijpende inzichten. Alleen professor Van Ruler spreekt van dolle tijden, waarin dolle dingen noodzakelijkerwijs moeten plaatsgrijpen. Maar is alles zo argeloos als men ons op de mouw spelt?

We zijn mogelijk niet in het laatste der dagen, maar gaan we die perioden niet tegemoet? Is er geen reden om alle wind van leer te toetsen? Men hecht veel waarde aan enquêtes, aan conferenties, teach-ins, maar wat betekenen alle overwogen en onbekookte opvattingen en opinies als wonderlijke hutspot dooreen als we ons niet afvragen wat God van ons zegt? Wat vindt Zwolle van de kerk? Wat zegt dat meisje van amper negentien? Ik denk dat er net zoveel mensen die niet naar de kerk gaan als die er wel naar toe gaan in de hemel komen. Dat kun je wel denken, maar wat zegt dat? Gods gedachten zijn slechts doorslaggevend en belangrijk.

Chaos rondom en in de kosmos. Want we hebben vrijwillig de chaos overal binnengelaten. Daarom is zo belangrijk wat het Advents-en Kerstevangelie zegt. Alzo lief heeft God deze wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft. Deze wereld dat is de chaotische wereld. Opdat eenieder die in Hem gelooft niet verderve maar het eeuwige leven hebbe. Velen hebben de gedachte dat we hard onderweg zijn naar de ondergang. Met alle chaos alom. Chaos in nationale en internationale politiek. Chaos in zedelijke normen. Alles is ingesteld op genieten. De Schrift echter spreekt van genieting der zonde. Paulus daarentegen vraagt van zijn mensen dat ze zich geven te genieten (Fil.). Geloven in Hem dat is in Hem tot klaarheid komen omtrent onszelf, omtrent de chaos die we gesticht hebben en omtrent de kosmos, de volmaakt ordelijke wereld, die Hij in uitzicht stelt voor die eeuwig leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen