BOEKBESPREKING

HAGEPREEK EN BEELDENSTORM Een uitgave bij het 3de lustrum van de C.S F.R. met opstellen over wetenschap, maatschappij en kerk. Prijs ƒ 4.25. Te bestellen bij B. J. van der Vlies, Koornmarkt 13, Delft. Giro 65 44 24.

Onder deze pakkende titel verscheen een aantal bijdragen van leden van de Civitas Studiosorum in Fundamento Reformato (verenigng van studenten op gereformeerde grondslag).

Verscheidene lezers van ons blad zullen zich herinneren dat bij het 10-jarig bestaan van de C.S.F.B. een boekje „Zicht" verscheen, dat vooral informatie gaf inzake deze vereniging.

De C.S.F.R. wil studievereniging zijn. De praeses, de heer B. J. van der Vlies, geeft in zijn: „Rondblik over de C.S.F.R." wat directe gegevens over de C.S.F.R. Daaruit blijkt dat deze vereniging gestaag groeit. Het grootste deel van de leden (46%) behoort tot de Hervormde Kerk. Daarna volgen de Geref. Gemeenten (41%) en de overige kerken samen 13%. De vereniging is dus interkerkelijk.

Zij gevoelt zich zeer verwant aan de Nadere Reformatie en wil alle aandacht schenken aan de persoonlijke verhouding tot God, enz.

De studenten, die verhuizen naar de universiteitsplaatsen worden in de C.S.F.R. opgevangen met al hun vragen en problemen.

Niet alleen de vragen omtrent persoonlijk geloof, ook de externe gerichtheid van het geloof ontvangt alle aandacht: verkondiging en getuigenis, zending en evangelisatie; groeperingen en verantwoordelijkheid in onze moderne tijd; de moderne mens en de cultuur, enz.

Van huis uit — schrijft de voorzitter — zijn wij met deze problemen 't minst vertrouwd. Niet altijd vindt de vereniging voor deze vragen begrip. Er zijn internationale contacten. Ook de z.g. vakkringen komen steeds meer van de grond.

In dit alles vraagt de C.S.F.R. kritische begeleiding en de ruimte om met een bijbels-bevindelijk geloof present te zijn in deze tijd. Zowel de reformatie als de nadere reformatie hadden het zicht op de wereldwijde taak van de kerk.

Een bijzonder informerend karakter heeft het artikel: „Hagepreek en beeldenstorm in 1566" van C. Blenk. Hij geeft een historische analyse van de geschiedenis voor, tijdens en na de beeldenstorm.

W. E. van de Brom sluit op dit artikel aan met een natuurfilosofische bijdrage: Beeldenstorm na Hagepreek. Hij geeft een overzicht van de Griekse filosofie, confronteert dit met het Israëlitisch bijbels denken. Dan geeft hij een samenvatting van de Middeleeuwen, de Reformatie, de Nieuwe Tijd en de Twintigste Eeuw.

De weg van de (natuur)wetenschap gaat niet over rozen. Ook hier is sprake van een gedurige beeldenstorm. Hij eindigt met een gebed van Kepler, als een illustratie van de band tussen christendom en wetenschapsbeoefening.

J. Verloop schrijft een boeiend artikel over: Beeldenstorm zonder Hagepreek. Het is een cultuur-historische schets, waarin de veranderingen in sociaal-maatschappelijk opzicht worden beschreven.

J. Blom geeft een theologische bezinning: „Beeldenstorm en de Hagepreek".. Na een inleiding krijgen wij een bespreking van het idealisme van K. Barth, het existentialisme en de religieloze mens. Het artikel besluit met de vraag: Is beeldenstorm een legitieme aangelegenheid?

W. van Gorsel schrijft over de hagepreek in de beeldenstorm. Hij geeft een Bijbelse waardering. A. de Reuver geeft over ditzelfde onderwerp een persoonlijke beschouwing.

Daarin staat veel goeds. Bij het artikel van W. van Gorsel vroeg ik mij af waarom de onderscheiding tussen zichtbare en onzichtbare kerk dopers is? Calvijn was toch niet dopers, toen hij deze onderscheiding gebruikte? Dat deze onderscheiding op doperse wijze misbruikt kan worden, is een andere zaak.

Deze twee artikelen, die op elkander aansluiten, zijn bijzonder waardevol. Het is moeilijk om niet breeduit te gaan citeren.

Mag ik u een raad geven? Koop dit werk. Ook al staan er een paar artikelen in, die ge nog eens moet lezen om ze te verstaan; er staat zoveel in dat u onmiddellijk aanspreekt.

De C.S.F.R. heeft zich opnieuw gepresenteerd. Ditmaal uitsluitend met eigen werk van de leden. Hulde voor dit initiatief.

Koop dit werk! De C.S.F.R. verdient de steun en het medeleven van ons allen.

Katwijk aan Zee  G. Boer

Ds. H. A. van Bemmel, De nieuwe theologie en de evangelisatiearbeid, 28 bladz. Uitg. Ned. Herv. Bond voor Inwendige Zending op G.G., Bennekom.

Op de evangelisatie-conferentie in juni 1966 hield ds. H. A. van Bemmel een referaat, dat nu in stencil-vorm als brochure is uitgegeven.

Ook de hedendaagse theologie is niet uit de lucht komen vallen, maar een moment in een ontwikkelingsgang waarin mannen als A. von Harnack, K. Barth, R. Bultmann, P. Tillich, D. Bonhoeffer een bijzondere rol hebben gespeeld. Op de beschouwingen van deze theologen gaat de schrijver in en aan het slot volgen enige conclusies.

Wij vinden in deze brochure goed studiemateriaal.

E. Kuby, De Russen in Berlijn 1945, 478 blz., geb. ƒ 19,50. A. W Sijthoffs Uitg. Mij. Leiden, 1966.

Rondom de val van Berlijn in 1945 blijven vele vragen of misschien moeten wij wel schrijven vele raadsels. Waarom, heeft men zich afgevraagd, hielden de Russen begin februari 1945 halt terwijl zij na een geweldige stormloop tot dertig kilometer Berlijn waren genaderd? Niemand die het verklaren kan. Was men doorgetrokken dan zou aan het Duitse volk en niet alleen aan hen onnoemelijk veel leed zijn gespaard en zou de tweede wereldoorlog enige maanden eerder zijn geëindigd.

Van de verschrikkelijke laatste dagen van Berlijn lezen wij in dit, oorspronkelijk in het Duits verschenen, boek. Vele oorspronkelijke stukken zijn gebruikt, vele memoires van Duitse en Russische generaals maar ook aantekeningen van eenvoudige burgers die enige indrukken in dagboeken vastlegden.

Zeer uitvoerig is de kroniek van de laatste dagen van 20 tot 30 april 1945. Aan de ene kant lezen wij van het onverzoenlijke: elk huis een vesting; aan de andere kant van de doffe moedeloosheid en onverschilligheid; als er maar een einde komt aan deze oneindige verschrikking. Hij geeft een tekening van de benauwende verschrikkingen van die dagen, van mensen als haringen in een ton opeengepakt, in kelders, in bunkers, in holen, donker en vochtig, dagen achtereen. Wij lezen hier van de vernederingen de mensen aangedaan, van de verschrikkelijke honger en ontberingen, ook na de overgave. Berlijn ging onder in de vlammen als gevolg van bommen en artillerievuur.

Men is het er wel over eens dat Hitler niet meer leeft, maar de vraag die tamelijk uitvoerig besproken wordt, blijft: hoe is hij gestorven? Het boek wijdt ook enige hoofdstukken aan de tijd na de overgave en geeft een tekening hoe het leven weer langzaam op gang kwam.

Het geheel is een aangrijpend werk, dat de verschrikkingen van de oorlog weer voor ons oproept. Ik moest — weer eens — denken aan een gedenkteken ergens in Duitsland na de eerste wereldoorlog opgericht met het opschrift: „den doden in trouwe herinnering, de levenden tot waarschuwing; nooit meer vergeten." Een mens is geneigd te vergeten terwijl wij niet vergeten mogen wat in het verleden is geschied waardoor de gedaante van deze wereld is veranderd.

Het boek waarop ik gaarne de aandacht vestig, bevat vele foto's en kaartjes.

W. G. van de Hulst, Bijbelse vertellingen voor onze kleintjes, 256 blz., geb. ƒ 19,50. Uitg. Spruyt, Van Mantgem en De Does, Leiden 1966.

Vertellen van de Bijbelse geschiedenis aan kleine kinderen is verre van eenvoudig, juist omdat het zo eenvoudig moet en wij grijpen gemakkelijk te hoog voor de kinderziel.

De heer Van de Hulst had singuliere gaven om voor kinderen te schrijven. Zijn kinderboeken zijn door duizenden gelezen; zijn kinderbijbel is in menig gezin stukgelezen en ook dit boek voor de kleintjes van vier tot zeven, acht jaar bestemd, heeft velen die hun kinderen wilden voorlezen of vertellen, gediend. Zulke ouders — zulke moeders vooral — zijn er nog vele die hun kinderen jong met het Woord Gods in aanraking willen brengen.

De vijftiende druk van deze vertellingen voor onze kleintjes kwam nu uit; het is een prachtige uitgave; de sprekende tekeningen van Isings doen het nog altijd.

Misschien wilt u soms in een verhaal op iets anders de nadruk leggen of het anders zeggen dan de schrijver doet; in elk geval, het boek helpt u om af te dalen tot de kleine kinderen. De schrijver zeide in een woord vooraf (1926): Dit boek wil niet anders zijn dan een heel bescheiden heel eerbiedig pogen om de jonge kinderen reeds binnen te leiden in de heilige sfeer der goddelijke dingen.

E. Bosler, Von Tarsus bis Rom, 154 s., DM 6, 50. Sternberg Verlag (E. Franz), Metzingen, 1966.

De schrijver vertelt van zijn ervaringen en indrukken op zijn reizen naar de plaatsen, waar de apostel Paulus is geweest. Hij begint bij Paulus' geboorteplaats en eindigt in Rome. Wij vragen ons wel eens af: Hoe zou het er nu in Tarsen uitzien en hoe heeft deze plaats zich ontwikkeld? Zouden er nog sporen zijn van-Paulus' werkzaamheid? Zeker is, dat Tarsen in de tijd van Paulus zijn grootste bloeitijd heeft gekend, maar ook hier, zoals op menige andere plaats in Klein Azië, heeft de storm van de Islam de christelijke kerk verwoest. In Iconium herinnert niets meer aan de daar door de apostel gestichte gemeente; ook van sporen van de kruisvaarders merkt men niets meer. Wat is er overgebleven van de eens bloeiende gemeente van Filippi, of van Efeze? Deze plaats is door de Osmanen in 1200 grondig verwoest. De schrijver toont, hoe de apostel niet heeft overdreven, als hij sprak van de velerlei gevaren, die hem op zijn reizen hebben bedreigd.

Verscheidene foto's geven een beeld van ruïnes, die van het verleden spreken; prachtig is de plaat van de Cilicische poort, die Paulus menigmaal heeft moeten passeren.

Dit boek — In de voetsporen van de apostel Paulus, zoals de ondertitel luidt — geeft goede populaire lectuur, die ik gaarne aanbeveel.

J. W. Jongedijk, Wat gelooft uw buurman, 208 blz., gec. ƒ 9, 90. Gebr. Zomer & Keunings Uitg. Mij., Wageningen.

De schrijver wil in dit boek een zo duidelijk mogelijk beeld geven van een aantal minder grote kerken en van enige geestelijke bewegingen. Hij geeft een zakelijke uiteenzetting en aan het einde van ieder hoofdstuk volgt de weergave van een gesprek dat de schrijver met een van de vooraanstaande leden van de besproken kerk of beweging had.

Vooraf gaat een gesprek met prof. Verkuyl, over de pluriformiteit der kerken en haar consequenties, waar ook belangrijke dingen worden gezegd over het Christendom en de wereldgodsdiensten. Moet het Christendom meer aan de volkeren van de andere werelddelen worden aangepast? Hij beantwoordt ook de vraag over de co-existentie der religies.

Van de vijftien hoofdstukken noem ik: Quakers, Leger des Heils, Morele Herbewapening, Vrij Kath. Kerk, Jehova's getuigen. Mormonen; ook de Islam en het Boeddhisme.

Het is niet gemakkelijk om in de wirwar van belijdenissen die wij in deze tijd tegenkomen de weg te vinden. Dit populaire werk kan ons helpen om een ander beter te verstaan en bovendien kan het boek er ons toe brengen om ons zelf meer en beter rekenschap te geven van ons eigen geloofsbezit.

De schrijver beoordeelt niet, geeft alleen weer wat in andere kerken en bewegingen beleden wordt.

Aanbevolen lectuur.

N. K. van den Akker, Beknopte geschiedenis van het christendom, 358 blz., gebonden ƒ 11, 90. Uitg. J. N. Voorhoeve, Den Haag, 1966.

Deze beknopte geschiedenis van het christendom heeft zich reeds lang een plaats in het onderwijs veroverd. Het boek is uiterlijk zeer verzorgd, op houtvrij papier gedrukt waardoor ook de vele foto's tot hun recht komen. De twee delen zijn in een slappe prachtige band goed gebonden en reeds zo betekent dit werk een waardevol bezit.

Dat geldt ook van de inhoud. Ds. v. d. Akker bewerkte reeds verscheidene drukken van dit oorspronkelijk door dr. E. L. Smit geschreven werk. Hij blijft eraan schaven, zorgt dat het bij blijft en geeft een zoveel mogelijk objectief oordeel over verleden en heden. Soms vind ik dat de zwakheid van het werk; er wordt weleens m.i. te weinig geschift. Ik denk b.v aan wat de schrijver zegt over Erasmus waar niet voldoende uitkomt hoe in Erasmus en Luther in de grond der zaak twee werelden botsen: humanisme en hervorming.

In het laatste hoofdstuk lezen wij over het groeiend verantwoordelijkheidsbesef tegenover de moderne wereld waarbij vrij uitvoerig de kerkelijke situatie In Nederland en de uitbreiding van de kerk over de wereld besproken wordt.

Een verklarende woordenlijst is aan het werk toegevoegd, een onmisbaar stuk dat zeer verhelderend kan zijn voor de beginneling. Misschien is het de schrijver mogelijk in een volgende druk (voor ons ligt de 8ste) het woord catechumenen, dat nu weergegeven wordt met geloofsleerlingen, door een ander te vervangen.

Een leerzaam en helder geschreven boek.

Utrecht   H. Bout

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen