KRONIEK

Pinkster 1967.

Traditiegetrouw gaven de voorzitters van de Wereldraad hun Pinksterboodschap. „De Heilige Geest werkt ook vandaag". Daarover zal bij alle oecumenische on-enigheid geen verschil bestaan. Vragen we: Waar en hoe? Dan wordt het diverse pluimage.

Papagaai.

Dr. A. de Wilde schreef een artikel in „Kerk en Wereld", waarin hij betoogde: „Men wil zich niet zozeer door de Bijbel laten bezielen, als wel de Bijbelwoorden napraten. Dit is een papagaaienstandpunt, dat én mensonwaardig en Godonwaardig is". Ik meen dat het dilemma op deze wijze niet juist is omschreven. Het laten bezielen laat te veel ruimte voor de rede die bijvoorbeeld op de allereerste Pinksterdag op de lumineuze idee komt van de volte met zoete wijn en het zogenaamde papagaaienstandpunt maakt een karikatuur van de vereisten: „naar de Schrift" en „zoals de Geest hun gaf uit te spreken". Niet het belachelijk gemaakte „papagaaienstandpunt", maar dichter erbij dan Dr. de Wilde vermoedt. „Geen onfeilbaarheidsneurose", zegt Dr. de Wilde verderop. Geen communistich rood boekje, geen roomse paus, geen protestantse „letter". Daarom geen „gezanik" over de sprekende slang in de Gereformeerde Kerken en over de maagdelijke geboorte als voor Kerstmis in de Hervormde Kerk.

Men zou denken hieruit, dat het een typisch Nederlands „gezanik" was uit de voorbeelden. Maar elders leven deze vraagstukken levensgroot en levenskrachtig.

Berlijnse muur en ijzeren gordijn ten spijt houdt de Duits Evangelische Kerk vast aan de eenheid. In tweeën vergadert men tegelijk, hoewel voor de toekomst de gelijktijdigheid niet meer noodzakelijk is en de mogelijkheid is geschapen dat elk deel zijn specifiek eigene problemen kan afdoen. De synode koos een nieuwe voorzitter namelijk bisschop Dietzfelbinger als opvolger van Dr. Scharf. In het Duitse kerkelijk leven is 't „papagaaienstandpunt" in discussie. Voor de komende zogenaamde en begrip-geworden Kirchentag, ditmaal in Hannover, bestaat veel belangstelling ook uit 't buitenland, maar de beweging „Geen ander Evangelie", die twee nieuwe figuren aan de leiding toevoegde, namelijk Prof. Künneth uit Erlangen en rector-magnificus Rohrbach uit Mainz, zal niet aanwezig zijn. Men vindt „Geen ander Evangelie" te papagaaierig, temeer, omdat ze eisen dat de radicale figuren en zeker zulke als Dr. Sölle vorig jaar, zullen worden geweerd. Voor gematigde tegenstanders van het „nieuwe verstaan" is wel een lezenaar. Zo gaat het vaak in de kerkelijke controversen en colleges. Men is ruim genoeg om opponenten de gelegenheid te geven hun visie te uiten, maar ze moeten „gematigd" zijn, terwijl de radicalen van de andere kant wel hun zegje mogen doen.

Politiek en kerkelijk lijkt het in Engeland wel op elkaar. De Anglicanen hebben een twee-partijen en twee-richtingenstelsel. Hoogkerkelijken, die vrij ver in de richting van het rooms-katholicisme zich bewegen en laagkerkelijken, die evangelischer, reformatorischer zijn. De laatsten hielden recent een Congres, het nationaal Evangelisch Anglicaans Congres. Niet agressief want de hoogkerkelijke primaat, de aartsbisschop van Canterbury Dr. Ramsey, sprak er. De evangelischen zijn in de opmars. Wat politiek uitgedrukt heet men hen de „kroonprins". Ze omschrijven hun basis als „de Heilige Schrift als het Woord van God geschreven door een unieke werking van de Heilige Geest, die de menselijke auteurs verlichtte, drong en controleerde”. Papagaaienstandpunt ?

Dr. Berkhof sprak voor Hervormde predikanten over Christusprediking. Radicaal omkeren en omdenken was noodzakelijk. Maar, zo zei men ter discussie, wat Dr. Berkhof uiteindelijk stelt komt toch helemaal neer op de klassieke theologie. „We zijn weer thuis bij de gereformeerde dogmatiek”. Wat zijn we dan? Papagaaien of wilde ganzen misschien?

Ganzen.

De vrijzinnigheid vergelijkt zich inderdaad wel graag, zoals ik pas ergens vond, met de ganzen van het Kapitool. De kerk sluimert haar orthodoxe slaap, doch wanneer vijanden komen, snateren de vrijzinnigen als verontruste ganzen. Een nuttige functie toch. Anderen, meer orthodox getint, hebben zich wel eens waakhond geheten.

In het algemeen heeft de kerk toch wel een waarschuwende taak. In Noordwijk maanden gezamenlijke kerken de inwoners om niet ter wille van het lieve geld door verhuur huiselijk geluk, huwelijk, welzijn van kinderen, gezondheid en zondagsviering op t spel te zetten. „Villa-, huis-en kamerverhuurders" kwamen in het geweer en zeiden: Het is niet alleen Noordwijk en het zijn niet alleen de particulieren. Zieleherders (of zieleherderswaakhonden) hebben wel wat gelijk, maar ze zijn eenzijdig. Inderdaad is algemeen en allesomvattend de bedreiging, dat we de „zondag", en ik bedoel daarmee het totaal, offeren voor de orde van de dag.

In het ganzen-rubriekje hoort ook thuis de lang slepende legerpredikantenkwestie. Dr. Diekerhof van het boek „De vuile verrader", nam ontslag als legerpredikant. Een commissie, waarin hij zitting had, adviseerde o.a. dat de legerpredikanten „hun sterren en strepen" moesten offeren voor enkel het kruis. De betrokkenen zelf kwamen tegen dit en andere adviezen militant in het geweer. Prof. Berkhof (voorzitter van de commissie) reageerde fel. Prof. van Niftrik op zijn beurt verwijt aan de commissie en aan Prof. Berkhof, dat de Staat alleen mag optreden als geldschieter en dat de kerk voorts volkomen vrij moet zijn 'in' of liever 'bij' de krijgsmacht met het risico, dat de kerk 'ernaast' komt.

Ganzen. Prof. Diekerhof waarschuwde voor de atoom-afgoderij, prof. van Niftrik ziet de relatie Kerk en Staat in gevaar.

Patrijzen.

Overigens heeft Prof. van Niftrik elders blijk gegeven, dat hij oog heeft voor de grote chaos, waarin we wat de moraal betreft verkeren. Alles staat te dansen. Maar de hooggeleerde spreker hoopt, dat uit de chaos een nieuwe moraal opkomt. Sartre, zo betoogt hij, vergelijkt de ethiek met duiven en patrijzen. De vroegere christelijke ethiek kwam als een duif. De huidige ziet Sartre liever als een patrijs. Je moet de vogels zelf opjagen om ze te schieten, d.w.z. de mens schept zelf een moraal. Prof. van Niftrik meent, dat de duiven, die God bedoelt, tot ons komen in patrijzen-gedaante. De patrijzenveren van traditie en tijdgebondenheid moeten we plukken om de duiven over te houden.

Dat is dus het probleem van de christelijke ethiek van deze tijd. Patrijzen en duiven onderkennen.

Bij al deze onzekerheid, de geestelijke en materiële vaagheden, behoeft het niet te verbazen, dat de lust voor de theologische studie afneemt. De Kerk is bezig daar iets tegen te doen.

Duiven.

We hebben stellig nodig, als eens, mannen vervuld met de Heilige Geest. Opdat de stof-en status-aanbidders op het woord van de predikers, die echt geen papagaaien zijn, zich wenden tot wat hun vrede dient en aanbrengt.

Ik denk aan een preek. Ebenezer Erskine sprak op zijn sterfbed van een van zijn beste. „Wie zijn deze, die daar komen gevlogen als een wolk, als duiven tot hare vensteren? " (Jes. 60). Als een wolk in duizendhoofdige menigte één van zin. Als duiven, oprecht in hun begeerte om God te kennen, het eeuwige leven. Wat vele eeuwen niet te boven komen is de volstrekte eis van bekering en wedergeboorte.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen