Een oud verhaal en dan nog wat

In „Hervormd Nederland" van 18 nov. 1.1. reageert het redactielid ds. A. van Es op de Open Brief. In het nummer van 11 november stond helemaal achteraan en onopvallend een korte samenvatting van deze Open Brief. In dit nummer staat de beantwoording van de Open Brief op de voorpagina onder de vetgedrukte kop: Niet in gesprek met de situatie en de wereld van nu.

Deze methode roept direct vragen op. In de eerste plaats: Waarom moest deze Open Brief zo onopvallend en de beantwoording zo opvallend mogelijk geplaatst woorden?

In de tweede plaats: Waarom heeft de redactie van „Hervormd Nederland" met haar reacties niet gewacht op de behandeling ter synode? Was dit niet correcter geweest? Nu geeft deze methode de indruk, dat de meningsvorming ter synode moest worden beïnvloed.

Nu het antwoord. Het kan het best worden samengevat in het opschrift: De Open Brief is niet in gesprek met de situatie en de wereld van hu. Daarmee is eigenlijk alles gezegd. Stel u voor: Deze vier en twintig ondertekenaars zijn niet „bij", want zij zijn niet in gesprek met de situatie en de wereld van nu!

Dit is een erg oud verhaal. Dit hebben onze vaders, onze grootvaders, onze over-grootvaders enz. vele malen gehoord. Het is minstens 150 jaar oud.

Dit argument is in allerlei variaties gebruikt door de  ‘verlichte' Hervormde Kerk, door het liberalisme, door de vrijzinnigheid tegen de Afgescheidenen en de Dolerenden, tegen de gehele orthodoxie in de Hervormde Kerk van de vorige en deze eeuw. Het is gehanteerd tegen Hoedemaker, Gunning, Kuyper, de Kromsigten, Lingbeek, Visscher, Severijn enz.

Het is altijd hetzelfde verhaal: in wat u doet en begeert zit veel moois en achtenswaardigs, wij kunnen er zelfs wat van leren, maar uw streven past niet in deze tijd. Of deze tijd nu is:1830, 1850, 1886, 1904, 1930, 1950 of 1967 maakt in deze argumentatie geen verschil.

Zo is het ook in het artikel van ds. A. van Es. Hij geeft allerlei dingen toe, bekritiseert andere zaken, maar het diepste motief van zijn tegenzin is: U bent niet in gesprek met de situatie en de wereld van nu. Paulus deed dit wel, Luther ook, maar gij niet!

Deze zin is de meest aanvechtbare in het antwoord van ds. van Es. Want in de Open Brief is een haarscherpe analyse van het thema: Kerk en Wereld, apostolaat en belijden, gegeven. Het startpunt is juist: de situatie van nu. Deze situatie wordt doorlicht vanuit de Schrift, terwijl de eigen plaats en taak van de gemeente wordt aangewezen. Bovendien is het punt van verschil niet: al of niet met het Evangelie de wereld ingaan, maar: met welke boodschap? Vandaar de hoofdnadruk op de prediking en de inhoud daarvan. Dat ziet ds. van Es over het hoofd. Helaas! Het is ons een lief ding waard, wanneer „Hervormd Nederland" daarop alsnog ingaat. Want dit artikel kan moeilijk als een weerlegging van de hartekreet van de Open Brief worden beschouwd.

Waarom onderkent men deze harte­ kreet niet? Heeft men zich dan zo ingekapseld in eigen gelijk, dat men geen antenne heeft voor de diepste drijfveren? Waarom staat men zo open voor alles en is men zo doof voor wat deze ondertekenaars schrijven en bedoelen?

En nog wat.

Nog een tweede reactie vraagt enige aandacht. Deze reactie is van ds. Groenenberg in „Hervormd Utrecht". De voorzitter van de Visitatoren-Generaal schrijft vooral over de ondertekenaars. Hij vindt het een nogal gemengd gezelschap. In mijn woorden vertolkt, zou ds. Groenenberg kunnen zeggen: Hoe hebben zij elkander gevonden!

Want — zo vervolgt ds. Groenenberg — niet alle ondertekenaars preken voor elkander. En, hoe kun je nu samen iets zeggen, wanneer b.v. dr. Aalders nog niet in Dirksland en ds. Boer nog niet in Schipluiden op de kansel gestaan heeft? Ds. Groenenberg vindt dit maar onzindelijk.

Ds. Groenenberg is indertijd lid geweest van Kerkherstel. Daarin werkten samen: rechts-ethischen, confessionelen en enkele leden van de Ger. Bond. Men heeft toen veel samen gedaan. Werd toen de eis gesteld, dat alvorens men iets samen deed, eerst alle kansels voor elkander moesten openstaan? Nog concreter: heeft ds. Groenenberg die eis gesteld? Hoe stond het toen met deze „zindelijkheid"?

Maar afgezien daarvan: ds. Groenenberg gelooft toch ook in herkenningen en verrassingen? Dit laatste is soms het voornaamste. De Heilige Geest is vrij. Er is in de kerk een vrijheid van profetie. Daarvoor gebruikt God mensen, van welke kant zij ook komen. Dan spreken zij naar het Woord en worden zij door de gemeenten verstaan.

Kunnen mensen, die tegen de huidige koers ingaan het in de ogen van ds. Groenenberg ooit goed doen? Tot nu toe zijn indrukwekkende pogingen van de zijde van organisaties gedaan. Zij zijn steeds na bespreking terzijde gelegd. Of zij nu kwamen van de zijde van de Conf. Vereniging, van het Verbond van Hervormd-Gereformeerde Ambtsdragers of van de Geref. Bond, zij vonden geen gehoor. Ook na 1950 is de strijd om kerkherstel onverminderd voortgegaan. Het was nog al eens gebruikelijk alle adressen, voorstellen enz. te diskwalificeren met de opmerking: Het komt van een bepaalde zijde, van een organisatie, enz.

Nu er een Open Brief verschijnt, noch van de Ger. Bond, noch van de Conf. Vereniging, noch van het Verbond van Hervormd-Gereformeerde Ambtsdragers, maar van een groep ambtsdragers, die voor een deel van geen enkele organisatie lid zijn, wordt de schijnwerper gezet op de ondertekenaars en de sectoren van de kerk, van waaruit zij komen.

Deze methode ruikt iets teveel naar de oude spreuk: Verdeel en heers! Het gaat de ondertekenaars om de zaak, die zij aan de orde stellen. Hun namen doen nauwelijks ter zake. Op deze zaak is ds. Groenenberg bijna niet ingegaan. Mogen wij dit nog verwachten?

Mogen wij dan ook verwachten, dat ds. Groenenberg ingaat op de bezwaren, die in de Open Brief genoemd worden, tegen de Midden-Orthodoxie?

Ds. Groenenberg wordt wel eens de best geïnformeerde man genoemd inzake de situatie in onze kerk. Zou hij niet weten wat Midden-Orthodoxie is? Dat is niet te geloven!

Katwijk aan Zee  G. Boer

G. B.

Naschrift.

Bij het ter perse gaan van dit artikel bleek mij dat ds. Groenenberg in Hervormd Utrecht een tweede artikel geschreven heeft over de Open Brief dat een andere geest ademt dan het eerste artikel. Mogelijk kom ik daar later nog op terug.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen