HERDERLIJKE BRIEF

(I)

Zoals de lezers zich misschien herinneren hgt er na de artikelen van de collegae Cuperus (Verzoening in het O.T.), V. d. Velden (Verzoening in het N.T.) en Bos (Verzoening in de kerk-en dogmengeschiedenis) nog een belofte van mijn kant op de vragen over de verzoening van vandaag nader in te gaan.

De vervulling van deze belofte is vertraagd, omdat nu pas de herderlijke brief van de generale synode van de Nederlandse Hervormde Kerk over de prediking van de verzoening onder de titel „De Tussenmuur Weggebroken", bij Boekencentrum is uitgekomen.

In haar vergadering van 20 juni 1967 heeft de generale synode besloten dit geschrift over de prediking van de verzoening te aanvaarden en als Herderlijke Brief te doen uitgaan. In het Woord vooraf worden de vele medewerkers in de verschillende stadia van de totstandkoming bedankt voor al hun arbeid enz.

Stadia! Daarover mogen wij wel spreken. Wij kunnen voor het woord stadia ook invullen: smartelijke wegen. Daarover schreef ik in dit voorjaar. Wat het laatste stadium betreft, de lezers weten, dat de synode in nov. '66 besloot zowel het meerderheidsrapport van de commissie voor de verzoening als de minderheidsnota van ondergetekende, met bijbehorend materiaal te zenden naar de classicale vergaderingen.

Aan dit besluit kon geen uitwerking gegeven worden omdat de commissie grotendeels weigerde haar meerderheidsrapport nader te bewerken en haar werkmateriaal voor de uitgave ter beschikking te stellen. Wat heeft daar achter gezeten? Laten wij over de verborgen raadslagen van het hart niet oordelen. In ieder geval besloot de synode van febr. '67 dat zij aan haar besluit geen uitvoering kon geven, gedwongen door de „overmacht" van de commissie. Zij gaf aan prof. dr. Lekkerkerker de opdracht een rapport te schrijven, met gebruikmaking van het voorhandene en rekening houdend met wat de synode in nov. '66 had gezegd.

Prof. Lekkerkerker heeft — geassisteerd door de hoogleraren Jonker en Van der Woude — met bekwame spoed gewerkt, zodat het rapport reeds op de juni-vergadering van dit jaar werd behandeld en met de nodige correcties werd aanvaard. Het heeft nog tot eind oktober geduurd voordat het werd uitgegeven.

Wij hebben er rekening mee te houden, dat de namen van de schrijvers er niet meer toe doen, zelfs ook niet meer genoemd behoeven te worden, omdat het een brief, een herderlijke brief, van de generale synode is.

Al wat deze hoogleraar(raren) schreef (schreven) is met synodaal gezag gedekt. Uiteraard is een brief van de synode geen belijdenisgeschrift. Dat wil ook niet zeggen, dat er geen enkel gezag aan toekomt, omdat de Kerkorde in art. 10 zegt, dat de kerk telkens opnieuw belijdt in haar prediking, getuigenissen, kanselboodschappen, herderlijke brieven, kerkliederen, gebeden, formulieren, leerboeken en belijdenisgeschriften Jezus Christus als Hoofd der Kerk en Heere der wereld.

Ook een herderlijke brief staat binnen de omlijsting van het belijden der kerk. Wij hebben het aldus te ontvangen en te toetsen.

Het boekje heeft vijf hoofdstukken. In de hoofdstukken I en II wordt een toeleiding gegeven.

In hoofdstuk I krijgen wij een veelheid van uitspraken en opvattingen over de Verzoening. In hoofdstuk II een overzicht van het gesprek over de verzoening in de Hervormde Kerk.

Het grote midden (31-57) wordt ingenomen door: Hoofdlijnen voor een „Leer" van de Verzoening. Het is in hoofdzaken het oude rapport van de meerderheid van de commissie, dat hier en daar wat gereviseerd, bijgewerkt en van nogal gewaagde zinnen ontdaan is. Dan volgt hoofdstuk IV: Plaatsbekleding. Dit is een nieuw hoofdstuk.

Tenslotte is er hoofdstuk V: de tussenmuur weggebroken. Het is een beschouwing naar aanleiding van Ef.2 : 14.

Opvallend is, dat het meerderheidsrapport in grote lijnen gehandhaafd is. Dat is een „genadige" meevaller, omdat de synode van nov. '66 bij monde van haar commissie van rapport zich ertegen keerde met vele argumenten. Menig synodelid had de indruk, dat, wanneer de praeses het meerderheidsrapport toen in stemming had gebracht, het gevallen was. Dat is toen voorkomen, omdat zowel meerderheidsrapport als minderheidsnota met gelijk gezag de kerk zouden ingaan.

Maar ook dit laatste is weer voorkomen door bovengenoemde „staking" van de meerderheid van de commissie. Het is misschien een ondeugende opmerking: Zie, wat met stakingen al niet valt te bereiken! Intussen is de synode verantwoordelijk.

Waarschijnlijk heeft de synode berust in dit gereviseerd rapport, omdat het omgeven werd met brede toelichtingen (hfdst. I, II, IV en V) en omdat dit het enig haalbare was, waarin men zich al of niet morrend heeft geschikt. Op dit haalbare komen wij in één van de volgende artikelen terug.

Graag wil ik beginnen met waardering voor dit stuk en voor allerlei onderdelen. Wie de B.B.B, pocket 49: Het evangelie van de Verzoening, Baarn, '66, van de hand van prof. dr. Lekkerkerker gelezen heeft, vindt — de schrijver geeft dit zelf aan — veel daarvan terug in deze herderlijke brief.

Te waarderen valt, dat in hoofdstuk I ons een duidelijk overzicht wordt gegeven over de opvattingen over de verzoening in de loop der eeuwen met de meest gebruikte woorden uit het N.T. als: offer, losprijs, vrijkopen, gerechtigheid, herstel van gemeenschap, verbond, in Christus zijn, de plaatsvervanging en deelgenoot-zijn.

Idem de typen van de verzoeningsleer van de Oude Kerk tot en met Sölle. Verder valt het te loven, dat in hoofdstuk II alle uitspraken uit de belijdenis over de verzoening zijn samengebracht. Ook in hoofdstuk III mag het gewaardeerd worden, dat bepaalde uitspraken van het oude rapport zijn weggelaten, omgebogen of aangevuld.

In par. 13 (blz. 36) staat een pararaaf over de plaatsvervanging, die er oorspronkelijk niet in stond.

In par. 18 (blz. 44) wordt nu niet meer alleen van de gevolgen van de zonde gesproken, maar ook van de last van onze zonden, het oordeel, de vloek, die Jezus gedragen heeft. Op. blz. 60 wordt gezegd, dat Christus de schuld van mijn overtreding gedragen heeft. Hij is een vloek geworden voor ons (Gal. 3 : 13).

Dit is — gezien het oorspronkelijke rapport — een grote verbetering. Zo zijn er nog enkele dingen te noemen.

Wanneer wij nu ons de vraag gaan stellen waarom dit rapport niet voldoet en zelfs op bepaalde punten beslist afgewezen moet worden, dan moeten wij ons helder voor ogen stellen wat wij van een herderlijke brief van onze generale synode mogen verwachten.

Wanneer iemand zijn uitgangspunt neemt, in de verworden praktijk, dan kan hij zeggen: Dit was het meest haalbare. Voor mij is ook deze opmerking — gehoord de besprekingen op de nov.-1966-synode — nog de vraag.

Maar afgezien daarvan, wij moeten dit uitgangspunt verwerpen. Wee, wie zijn geloofsstandpunt vanuit de Schrift en de belijdenis der kerk verlaat en gaat staan in de wirwar van meningen van theologen e.a. over de Schrift, over de verzoening, enz. Die heeft de unieke mogelijkheid het Woord Gods te laten spreken en uit te laten spreken gemist.

Wie uit kerkpolitieke motieven ten koste van alles wil voorkomen, dat de verschillen, zoals zij in onze kerk bestaan niet in de kerk op de classicale vergaderingen komen (nov.-besluit van de synode) ontneemt de kerk de gelegenheid daarmee intens bezig te zijn en de Waarheid zijn eigen kracht te laten bewijzen.

Dan wordt het aftasten wat samen mogelijk is een belangrijker bezigheid dan het overtuigd staan op het standpunt des geloofs.

Nog nooit is een kerk gereformeerd door de helft plus één, maar door het geestelijk verstaan van de Waarheid in de kracht van de Heilige Geest.

Wij kunnen en mogen niets anders aanleggen dan de maatstaf van de Heilige Schrift en — in onderschikking daaraan —-de belijdenis der Kerk.

Daarover de volgende keer.

Katwijk aan Zee  G. Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen