CONFERENTIE MET DE 24

(II)

Correctie.

In het artikel van vorige week stond een zinstorende drukfout. Dr. Aalders betoogde, dat er niet alleen communicatie-stoornis was, maar ook een dreigende communie-stoornis (dat is een storing in de gemeenschap met elkander).

Helaas stond er ook voor de tweede maal: communicatie-stoornis in plaats van communie-stoornis.

Zoals wij de vorige keer beloofden, willen wij nu meer ingaan op de afzonderlijke onderwerpen in de discussie. Dat is wel moeilijk, want in enkele ronden heeft ieder gezegd wat hij op het hart had. Daardoor — en dat was onontkoombaar — keerden de onderwerpen wel niet per spreker, maar toch wel per ronde terug.

Een volgende opmerking betreft de „fronten". Het is ieder opgevallen, dat de 24 in hun inbreng geen onderlinge verschillen openbaarden, ook al werd daarop door één van de adviseurs gezinspeeld. Verder viel op, dat vele vertegenwoordigers van de kerk in het Breed-Moderamen zich in vele doelstellingen van de 24 konden vinden, maar dat enkele leden en adviseurs zich daartegen meer of minder gematigd, meer of minder fel opstelden. Ook dit geeft te denken.

„Hervormd Nederland" en „Kind en Zondagsschool".

Wij willen maar beginnen met de kerkelijke pers, waaronder vooral Hervormd Nederland. Zonder dat de een zich als aanklager en de ander als aangeklaagde gevoelde, werden indringende vragen gesteld. Van allerlei kanten is geklaagd over het eenzijdig beleid van de redactie. Vooral de behandeling van de Open Brief door ds. van Es heeft veel kwaad bloed gezet. Bij de publicatie van de Open Brief werd deze — sterk verkort — achterin Hervormd Nederland opgenomen, terwijl daarna de voorpagina werd gebruikt om deze te bestrijden. Waarom krijgt ds. van Es een dubbel portie en is niemand van de 24 gevraagd? Waarom moet Hervormd Nederland van week tot week door Loek Elfferich ingelicht worden over de kerkeraad en de gemeente van Benthuizen? Waarom moet ieder weten, dat genoemde journalist zijn kind naar de Openbare School stuurt? Een ander wijst op: „Kind en Zondag", Jg. 36, afl. 3 (maart), blz. 151 waar letterlijk de loochening van de lichamelijke opstanding van Christus te lezen valt.

Dit is een opinievorming, waarin de gemeente nauwelijks meespreekt. Laat het niet zo zijn met deze bezwaren, zoals zo vaak is geschied: „De honden blaffen maar de karavaan trekt verder".

Hoewel deze en soortgelijke vragen in allerlei toonaarden zijn gesteld en de toenmalige redacteur ds. Landsman op de vergadering aanwezig was, heeft deze alleen maar gezegd, dat eenzijdigheden niet zijn te ontgaan en dat men voor correctie openstond. Verder, dat er in Hervormd Nederland een fel artikel tegen Robinson gestaan had. Ook is door één van de adviseurs gewezen op de minderwaardige bespreking van het boek van dr. Spanjaard: „Provotheologie" in Hervormd Nederland door ds. H. A. Visser, maar ook daarop ging ds. Landsman niet in. Dit was wel één van de meest onbevredigende fragmenten uit de discussie.

Ikor.

Waarom blijft de lijdensweg met het Ikor voortduren? Waarom krijgen vrijzinnigen een dubbel portie en confessionelen en hervormd gereformeerden nog niet de helft? Waarom draagt de Hervormde Kerk nog altijd medeverantwoordelijkheid voor het Ikor? Waarom gaan wij er niet uit? Heeft een samenspreking met het Ikor — gezien de bittere ervaringen daarmee opgedaan — nog wel zin? Het Ikor wordt door een lid van het Breed-Moderamen de beschermheilige van de kleine kerken genoemd.

Op al deze indringende vragen wordt geantwoord, dat de verscheurdheid der kerk o.a. in het Ikor een tragische zaak is. Samenwerking met een veelheid van kerken maakt het gesprek en het ondernemen moeilijk. De hoop wordt uitgesproken dat de Raad van Kerken in de toekomst in de samenwerking met Roomsen en Gereformeerden iets beters voortbrengt. Bovendien wordt in het Ikor vanuit de Hervormde Kerk gepoogd een goede koers te varen. Ook dit fragment was buitengewoon teleurstellend en het is onbegrijpelijk, dat, aangezien de ontevredenheid over het Ikor zo groot is, de synode nog geen andere beslissing genomen heeft. Of komt dit nog?

Nascholingscursussen, Seminarie.

In de nascholingscursussen neemt men zijn standpunt in de saecularisatie, die meestentijds positief wordt gewaardeerd. Een deelnemer van zo'n cursus vroeg aan de leider: Waar zijn hier de vragen rondom God-ziel-zaligheid? Het antwoord luidde: Dan moet je op de Hezenberg zijn!

Wat het Seminarie betreft, er is dringend gevraagd om een opvolger in de lijn van dr. Koolhaas. Er dient op het Seminarie, in de vormingscentra enz. veel meer nadruk op het belijden van de kerk te vallen.

Kerk en Wereld.

Bijzonder indringend is gesproken over Kerk en Wereld. Van allerlei zijden werd betoogd, dat Kerk en Wereld een apostolaat bedrijft los van de kerk, kudde en pastoraat. Het wordt de hoogste tijd, dat Kerk en Wereld gereorganiseerd wordt. Voor hen, die opgeleid worden aan dit instituut mag wel in het bijzonder gebeden worden, dat zij hun geloof niet verliezen. De taak van Kerk en Wereld is vormings-en conferentiewerk. Het vormingswerk is thans voornamelijk bezig met het niet-georganiseerde christendom. Men wil vrij zijn. De belijdenis der kerk functioneert daar niet. Het gevaar van dit en andere instituten is, dat zij een zelfstandig le-ven gaan leiden, terwijl de kerk een eigen verantwoordelijkheid houdt, die zij niet waar maakt of niet aan kan.

Op het verwijt van één van de adviseurs, dat het ondragelijk is wanneer over Kerk en Wereld gesproken wordt zonder dat het directorium er bij is, wordt geantwoord, dat de 24 gasten zijn en de verantwoordelijkheid voor het niet uitnodigen van dit directorium voor de Synode is.

Opgemerkt wordt, dat Kerk en Wereld door de kerk is ingesteld en dat jarenlang de leiding berustte bij de bijbels-georiënteerde dr. Pop. Het naar buiten treden van Kerk en Wereld buiten de legerplaats en het heiligdom vereisen vrijheid en een eigen verantwoordelijkheid. Deze materie is erg moeilijk en je kunt alleen maar uitglijden, als je je in het werk van Kerk en Wereld beweegt. Dit gevaar, dat deze mensen lopen, mag niet zonder barmhartigheid door de kerk worden geconstateerd.

Daartegen wordt staande gehouden, dat èn op de synodevergaderingen, èn in perspublikaties èn vanuit de gemeente Driebergen indringende kritiek op Kerk en Wereld is uitgebracht — zeker niet zonder barmhartigheid. De grens van het belijden wordt daar soms duidelijk overschreden. Dan is er geen sprake van uitglijdingen, maar van afwijkingen en dat soms zeer bewust. Dat de synode voor een groot deel deze mening deelt, bleek wel uit de bespreking van de Synode met Kerk en Wereld. Maar wat blijkt daarvan naar buiten? Wanneer hoort het kerkvolk de kritiek van de synode?

Anonieme machten.

Veel is gesproken over de verzelfstandiging van raden, instituten, stichtingen. Het gevolg kan zijn: Niemand is voor iemand verantwoordelijk. Loopt Hervormd Nederland uit het spoor, dan horen wij, dat wij niet bij de synode moeten zijn, maar bij Hervormd Nederland. Maar Hervormd Nederland weigert zich te corrigeren, weigert zelfs artikelen enz. enz.

Het regent klachten over het Ikor. Ge moet dan met deze klachten niet bij de synode zijn, maar bij het Ikor. Maar het Ikor houdt b.v. een interview met prof. dr. G. P. van Itterzon en zendt het, voorzien van commentaar zonder dat de geinterviewde daarvan op de hoogte was, zodanig uit, dat de inhoud van het interview grotendeels door het commentaar wordt teniet gedaan. Een ander voorbeeld. Aan ondergetekende werd, zonder dat hij er om gevraagd had, een interview aangeboden. Dat werd door hem aanvaard. Zonder blikken of blozen komt enige tijd later het Ikor op deze belofte terug. Zo gaat dat dan. Komt ge bij de synode, dan is het antwoord: Wij hopen, dat het onder de toekomstige Raad van Kerken beter zal gaan. Wij doen ons best een goede koers aan te houden.

Een volgend voorbeeld (helaas niet ter synode genoemd) is het Hervormd Persbureau. Rondom de gebeurtenissen in de Jacobskerk en de moeilijkheden, die ontstonden rondom de viering van de mis in deze Hervormde Kerk, publiceerde het Hervormd Persbureau, dat zondag 30 (Over de Paapse Mis) in de praktijk niet meer functioneerde. Er verscheen in de Waarheidsvriend een artikel daarover. Namens wie en wat publiceert het Herv. Persbureau deze verklaring? Ook dit is een voorbeeld van een anonieme macht. Nooit heeft de synode of het moderamen zich van deze verklaring gedistantieerd of bevestigd. Maar intussen wordt er hard aan de opinievorming gewerkt.

Nog een voordbeeld van recente datum.

Ds. R. Kaptein is secretaris van de Raad voor Herderlijke Zorg. In een interview in de Nieuwe Linie zegt hij, dat een prediking, die niet politiek betrokken is, een vrijblijvende stichtelijke toespraak is.

Dit is weer een voorbeeld van een anonieme macht. Namens wie en wat verklaart ds. Kaptein dit? Mag dit allemaal? Kan dit allemaal?

De voorbeelden zijn uit te breiden. Dit verstoppertje spelen is om razend te worden!

En wanneer men helemaal geen verstoppertje wil spelen (en dat komt gelukkig ook voor) dan haalt men de schouders op en zegt: Wij kunnen verzoeken doen, desnoods een pittige brief schrijven, maar de verantwoordelijkheden zijn overgedragen aan redacties, raden, stichtingen, bureau's enz. Elk alibi echter ten opzichte van bezwaren tegen Hervormd Nederland, Seminarie, Ikor, Kerk en Wereld is onverantwoord! Het is een demon, die ontmaskerd moet worden. Anonieme machten gaan de kerk regeren.

Is het de kerkmensen kwalijk te nemen, dat zij hoe langer hoe meer van de leiding vervreemden? Wij kunnen hier het spel van het delegeren van de verantwoordelijkheden wel spelen, maar zullen wij dit kunnen wanneer wij voor de rechterstoel van Christus staan? Daar zal het bloed van de zielen, die verkeerd geleid of misleid zijn, van onze hand Worden geëist.

Daarom is met klem aangedrongen de kerkorde — in de presbyteriale zin — te wijzigen, zodat de ambtelijke vergaderingen van de kerk niet overwoekerd worden door de raden, redacties, instituten, enz. Wanneer er een wil is, is er ook weg. Is die wil aanwezig?

In de presentatie van de kerk in de pers, voor de radio en de televisie, in de herhalingscursussen, vormingscentra enz. komt de leer, de bijbelse didachè niet tot haar recht. De gemeente moet geleerd worden in de goede zin van het woord.

Wij krijgen een herhaling van de situatie van de vorige eeuw. Toen is het schip gekeerd door de wal van het kerkvolk en daar staan de 24 achter. Het is niet in de eerste plaats een zaak van de bestuurders en de theologen, maar een zaak van de gemeenten.

Tegen de raden is voor, bij en na de aanneming van de kerkorde uitdrukkelijk gewaarschuwd. Men heeft daar niet naar geluisterd. Nu schrijft van Veen nog — nadat er in de synode veel kritiek op het vormingswerk is uitgebracht — een artikel: „Losser van de Kerk". Men wil een soort verzelfstandiging van het vormingswerk.

Wat van organen uitgaat is soms vaag en slap. In dit verband komt de Vredesboodschap okt. '67 aan de orde. Over de geboden en vreze des Heeren wordt weinig gesproken. De overheid en het volk worden niet opgeroepen naar art. 36 N.G.B.

In dit artikel is veel „kleingoed" behandeld. Is dit wel zo klein? Het raakt voornamelijk de praktijk, die weer verbonden is met theologische en geestelijke achtergronden over de prediking en het apostolaat. Daarover een volgende keer.

Katwijk aan Zee G. Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen