KRONIEK

Tekenen.

Met weersverwachting lukt het veelal gereder dan met de prognose van het wereldgebeuren. Als tijdens een zoele en nog geen zwoele avond het rood de hemel heerlijk kleurt, weten we dat mooi weer naar ons toekomt. Als echter 's ochtends het gewelf boven ons droevig rood vertoont, zeggen we zorgelijk: Onweer op til. De toekomst laat zich moeilijker voorspellen. Althans zo menen we. Want het is, zegt de Heere, onze geveinsdheid, dat de tekenen van de tijd ons niet thuis brengen. We verlangen nodig een signaal uit de hemel alsof de tijden niet voldoende laten weten. De verademing na de benarde oorlogsperiode en de hoop op een betere wereld zijn ons al zo lang ontvallen. De laatste maanden betrekt de hemel heel erg. We horen — om een woord te lenen van onze trouwe Staten-Vertaling — van beroerten in vele centra. Wanneer een individu last krijgt van attaques duiden we ze als een aankondiging van het einde.

Studenten tussen leiband en gareel steigeren de barricaden op. Is het onbehagen of angst? Parijs brengt de Gaulle reeds standbeeld toch nog aan het wankelen. In Los Angeles schiet een Jordaniër een jonge man van de hoge ladder, die voert naar een hoge duizelingwekkende post. Vele armen in dit rijke land hadden hun hoop geïnvesteerd in deze kandidaat. Is het geheim van deze schokkende misdaad verscholen in slechts één of in meer harten? Heeft de dader zoal geen medeplichtigen toch wel verwanten? Hoevelen eventueel? Dat zijn vragen. Bovendien geeft het summiere verhaal van een emigrant geboren in de nabijheid van Jeruzalem verteerd door haat tegen Israël ons te denken. Het bestaan van het volk en in relatie daarmee ook van de staat Israël stelt ons voor ingrijpende vraagstukken. Zijn er tekenen en zien we ze?

Het banditisme, dat gedijde in onherbergzame schaars bewoonde streken onder weinig gecultiveerden, ontwikkelt zich in concentraties, waar de beschaving wel haar kansen had. Blijkbaar moeten we woestijnen zoeken in gebieden met dunne en met dichte bevolking.

Futurologie.

In korte tijd ontstond een nieuwe wetenschap. De futurologie, een discipline, die zich bezighoudt met de aanblik van de wereld over enkele tientallen jaren na dezen. Het zijn geen vrijblijvende bespiegelingen die de beoefenaren ontvouwen. De wereld van zo meteen stelt zijn eisen aan de wereld van dit moment. Deze kimde is vooral het doortrekken van lijnen, die men op grond van gegevens van de laatste jaren weet te tekenen. De ontwikkeling wordt zichzelf een last. We offeren de natuur op het altaar van de techniek.

Eens voorzag de vooruitstrevende maatschappij in de behoefte aan zeer goedkope arbeidskrachten. De nare gevolgen zijn nog lang niet overwonnen. Als er geen negers in Amerika en geen blanken in Afrika waren. Thans construeert men mechanische hulptroepen. Het zijn met name de computers, die hun opmars beginnen. Mogelijk roept dit voor de toekomst andere maar even­ zeer narigheden op. Werpen we geen parelen voor de zwijnen, wanneer we, zoals dat heet, onze computers voeden? Straks keren ze zich om ons te verscheuren.

De futurologie dicteert ook onze ethiek. Laat ik zo'n wetenschapsman eens even aan het woord laten. Hij vraagt ons of alle leven heilig is? We zeggen neen, beweert hij. We onderdrukken immers plantengroei, diersoorten roeien we nagenoeg uit, kunstmatige inseminatie behoort tot de taken van de dag. Malaria en gele koorts verdelgen we. Maar nu de mens zelf. Wankelt de heiligheid van het menselijk leven? Geboorte en dood zijn de grote mysteries. Nog huiveren we om de consequenties van de alles ontmythologiserende kennisgolf te trekken. „Toch zijn die consequenties onvermijdelijk. Geboorteregeling, rasverbetering en zo nodig kunstmatige beëindiging van menselijk leven behoren tot het beeld van de mondiale technocratie van het jaar 2050”.

Vooral de furore makende harttransplantatie maakt het vraagstuk van de kunstmatige levensbeëindiging actueel. Waarheen gaan we?

Eschatologie.

Futurologie is een wereldse concurrent van de Bijbelse leer van de laatste dingen, de eschatologie. Ik heb meer fiducie in de gegevens van de eschatologie dan in de uitkomsten van de futurologie. De leer der laatste dingen laat ons evenmin onkundig van de manier van handelen. De gemeente wordt opgeroepen om te volharden, om getrouw te zijn, om het merkteken van het beest te ontgaan. „Hier is de lijdzaamheid der heiligen; hier zijn zij, die de geboden Gods bewaren en het geloof van Jezus”.

Canoniek.

Groot wordt echter de verwarring en onzekerheid, wanneer men enerzijds de futurologie wil verkopen als de ware en van bekrompen beschouwingen gekuiste eschatologie en wanneer men van deze kant zijn eschatologie wil aanpassen en inbouwen in de futurologie. Dan moet men het met de Bijbel op een akkoordje werpen. Men onderschrijft niet de belijdenis, die zegt: En wij geloven zonder enige twijfeling al wat daarin begrepen is.

Pas heette het, dat de Bijbel de reidans van de daden Gods bezong. Maar dan toch blijkbaar de reidans van daden die geen daden zijn. We moeten de Bijbel van het mythologische ontdoen en toch is die zinvolle mythologie juist weer het inspirerende voor thans en hier verborgen. Is het wonder, dat velen geen raad meer weten? In elk geval lijkt het wel voor de kinderkens verborgen en geopenbaard aan de wijzen en verstandigen. De reidans van de daden Gods en de onhistorische reportage, die bij uitstek dient om óns het juiste gedrag bij te brengen in de concrete situatie. Het is verwarrend.

In de Gereformeerde Kerken krijgen deze dingen bijzondere nadruk door de herroeping van het edict van Assen. In Amerika beweerde een geestverwant, dat de Gereformeerde Kerken de sluizen voor de vrijzinnigheid hadden opengezet. Ds. J. R. Hommes komt — 7 juni jl. — in zijn kerkbode daartegen in geweer. Hij zegt dat het een karikatuur is, wanneer men verkondigt, dat de Gere­formeerde Kerken de vrijzinnigheid hebben verwelkomd door de bekende beslissing. Het principe van de betrouwbaarheid van Gods Woord is niet verlaten. Slechts is de mogelijkheid geschapen voor een andere exegese dan de puur-letterlijke. Ik vraag me af wat het verschil is tussen letterlijk en puur-letterlijk. Het woordje puur moet de letterlijke exegese op de spits drijven om zo geheel los te komen van dat letterlijke. Het gaat nog om de eerste drie hoofdstukken van Genesis. Als we de Amerikaanse ds. P. de Jong volgen, kunnen we miljoenen christenen vrijzinnigen noemen, zegt Ds. Hommes. En hoe noemt Ds. Hommes de vrijzinnigen? Dat is ook wel interessant te horen.

Structuren.

Door de gewijzigde Schriftbeschouwing wil men de structuren van kerk en gemeente ook niet meer als gegeven en vast voor alle tijden bezien. Hierover hebben we zojuist het nodige gehoord en gelezen in de discussie van de hoofdredacteur en degenen die verantwoordelijk zijn voor het „praatstuk" van de raad van de herderlijke zorg. Op niet bepaald presbyteriale manier wordt het presbyteriaal karakter van de kerkorde disputabel gesteld en op wel vrij episcopale wijze een meer episcopale inrichting ter overweging aangeboden. Moeten we immer weinig origineel de gang van zaken in deze wereld achteraan draven? We doen soms zo paniekachtig in de kerk. Nog maar kortgeleden was het schaalverkleining wat de klok sloeg. Radicaal doorgevoerde wijkgemeenten zouden de oplossing bieden en redding betekenen. Thans zijn het de supra-gemeenten. Het lijkt of we in het nauw zitten en van het ene naar het andere draven. Over deze onrust kan men verontrust zijn.

Theologie van de onrust.

Wellicht zouden we de oorzaken van verval elders moeten zoeken. Dr. Aalders wees in zijn jongste publicatie een weg. Dr. Langman is er niet helemaal rustig over blijkens een recensie in het dagblad Trouw, dat de geschriften van Dr. Aalders, die hij prijst en toch welwillend maar fundamenteel bekritiseert, weerklank vinden in de kringen van de Gereformeerde Bond. Dr. Landman vervolgt met de opmerking, dat in de Gereformeerde Bond krachten zijn, die met behoud van het gereformeerde karakter vernieuwende en verfrissende invloed uitoefenen, doch ook tegenkrachten. Deze laatste worden juist door Aalders gevoed. Plezierig voor dr. Aalders en plezierig voor die tegenkrachten. Wij zouden natuurlijk ook kunnen opmerken, dat dr. Aalders, die tot de midden-orthodoxie gerekend werd, in die kringen zich heeft doen kennen als een vernieuwende en verfrissende kracht die het gereformeerd karakter nieuw leven inblaast.

Synode.

Ik wees op de onrust in de wereld en op het gevaar dat we de natuur offeren op het hoogaltaar van de techniek. Over deze dingen gaat de synode volgende week spreken. Revolutie, gerechtigheid en vrede vraagstukken. Mens en natuur. Die punten staan op de agenda. Voorts gaat het over het ambt. Misschien komen we in de volgende kroniek hierop terug.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen