BOEKBESPREKING

Dr. W. Aalders, LUTHER DE DERDE ELIA, 43 blz. Uitgave J. N. Voorhoeve, Den Haag.

Op maandag 24 juni hield Dr. W. Aalders zijn openbare les bij de aanvaarding van zijn ambt als lector in het wereldprotestantisme aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen.

Deze les, die met veel enthousiasme werd uitgesproken, is in druk verschenen en nog meer uitgebreid dan de drie kwartier op 24 juni toelieten.

Dr. Aalders begint met zijn grote dankbaarheid en verwondering te uiten voor de waarlijk protestantse vrijheid, die hij aan deze R. K. Universiteit geniet. Zijn onderwerp was: de strijd tussen Erasmus en Luther over de vrije wil.

Door iemand is Luther: de derde Ela genoemd. De eerste is uit het Oude Testament, de tweede is de Heere Jezus en de derde is Luther. Uiteraard mag het unieke, onherhaalbare van de Heere Jezus niet worden uitgewist. Dit is ook niet de bedoeling.

De auteur gaat de voorgeschiedenis van het grote conflict na. Hij tekent Erasmus en Luther in hun aanvankelijk contact en wederzijdse bewondering.

Erasmus schreef in 1524 over de vrije wil op een wijze, die de vulkanische Luther naar de pen deed grijpen. Hij schreef in 1525: De Servo Arbitrio, over de knechtelijke of slaafse wil. Was Erasmus van overtuiging, dat de mens een middenfiguur was, zwak, sterfelijk en gebonden aan zijn werkelijkheid, die naar beide kanten kan vallen (God en de satan), Luther stelde daartegenover de algehele verdorvenheid van de mens, die alleen maar in de sfeer van de zonde kan kiezen en, verblind in zijn eigenwaan, zijn eigen geschiedenis tot in het verderf uitwerkt.

Door de scherpe antithese van God uit is er óf vlees óf Geest; óf de eigenwaan óf de gebrokenheid; óf de verblinding óf de verlichting door de Heilige Geest.

De gerechtigheid van Christus staat tegen elke vorm van de gerechtigheid van de mens, ook van de meest humane mens.

De schrijver tekent Luther niet alleen als kerkhervormer, maar vooral als een apocalyptisch bewogen figuur, een werker in het laatste uur. Luther was een profeet en deelde in het lot van de profeten: eenzaam, niet gehoord, gecanoniseerd door zijn volgelingen, die zijn geschrift óf doodzwijgen óf als een eenzijdigheid in hem afdoen. Hij is gehoord door weinigen, meestentijds door irregulaire theologen als Hamann, Kierkengaard, Vinet, Blumhardt en Gunning.

Ook in de Calvinistische lijn is Luther verloochend. Dordt is een Pyrrhus-overwinning geweest op het Arminianisme. Barth noemt dit geschrift van Luther niet eens en laat de mens in zijn humaniteit tegenover God staan. Ook de natuurlijke mens bevindt zich — volgens Barth — in het gebied der genade. Ook Barth weigert Luther te volgen.

Erasmus wordt getekend als de profeet van de humaniteit, die de onheilsvolle ontwikkeling heeft ingezet tot en met Auschwitz, enz. Het is de leer van de zelfverwerkelijking van de mens, waarin de stem van Christus niet wordt gehoord.

De verzoeking is groot nog veel meer gedachten uit deze les aan u door te geven. Maar er is maar één recept: Schaf het aan en lees!

Het was een gewaarwording deze oer-reformatorische geluiden te horen in het Katholieke Nijmegen. Daarvoor mag grote dankbaarheid zijn en de zegenwensen mogen uitgaan van de persoon en arbeid van de auteur.

Of er geen vragen zijn?

Het verlies van het beeld Gods komt telkens in het geding, zonder dat dit nader uitgewerkt wordt. Dat kan natuurlijk ook niet in zo'n kort bestek.

De vraag rijst: Wat verloor en was behield de mens bij de val? In ieder geval geen vrije wil. Maar wat dan wel? Hij is vlees, zondaar geworden. Ook dat is waar. Maar bleef hij niet Gods schepsel? Bleef hij niet mens, ook toen hij onder de macht van de duivel kwam? Hier duikt ook de oude vraag op: Is de wederbaring een herschepping of een totaal nieuwe schepping?

Verder: Is er toch niet meer van de leer van Luther over de gebonden wil overgebleven in de gereformeerde traditie dan hier wordt vermeld? Zijn er in de loop der eeuwen niet steeds predikanten en soms ook hoogleraren geweest, die uit de schat van de genade hebben geleefd en het Arminianisme van harte hebben verworpen!

Waren Vinet en Gunning irregulaire theologen? Was Kohlbrügge het nog niet meer?

Leefde en leeft de geloofsinhoud van Luther in de gemeenten niet veel meer dan de officiële theologie doet vermoeden?

Is de kwalificatie: Dordt is een Pyrrhus-overwinning op het Arminianisme helemaal billijk? Het is kerkelijk helaas maar al te waar. Maar heeft Dordt niet gedaan wat mogelijk was om dat getij te keren? Dat ontkent Dr. Aalders ook niet. De vraag blijft: Hoe is zulk een getij in elke eeuw, ook in de onze te keren?

Wij mogen Dr. Aalders dankbaar zijn voor zijn moedig getuigenis. Bij het horen en lezen moest ik denken aan het woord van Jezus: De wind blaast waarheen hij wil en gij hoort zijn geluid, maar gij weet niet vanwaar hij komt en waar hij henengaat; alzo is een iegelijk, die uit de Geest geboren is.

Drs. A. Noordegraaf: DE BEKERING ALS EVANGELISATORISCH VRAAGSTUK. ing., 26 blz. Prijs ƒ 1,50 op giro 980980 t.n.v. Bond van Inwendige Zending te Bennekom. Brochure no. 74.

Ds. Noordegraaf gaat in deze brochure in op allerlei Bijbelse aspecten van het woord en de zaak van de bekering en staat in voortdurende confrontatie met wat daarover in deze tijd gedacht en geschreven wordt (Pop, Hoekendijk, Cox, Dekker, Roscam Abbing e.a.).

Hij poogt bijeen te houden (èn oproep èn dienstbetoon) wat naar de Schrift bijeen hoort en al te gemakkelijk uiteen getrokken wordt. Daarin zegt hij veel treffende en goede dingen.

Enkele vragen rijzen:

Het woord apostolaat wordt als bekend verondersteld. Vraagt dit woord niet om een kritische doorlichting? Een van de beste opmerkingen uit „Klare Wijn" vind ik, dat wij het woord apostolaat maar liever voor de apostelen moeten reserveren.

Verder kan de vraag gesteld worden of aan de taak van elk gemeentelid, die op blz. 24 aan de orde gesteld wordt, niet veelmeer voorrang dient gegeven te worden boven de meer georganiseerde arbeid (lectuurverspreiding, enz.)? Het Nieuwe Testament heeft weet van een met de Geest doortrilde gemeente, die van meet aan wordt ingezet in de zendingsdrift naar buiten. Het gaat mij niet om een scheiding tussen de taak van ieder gemeentelid èn het meer georganiseerde werk. Maar het gaat om de verlevendiging van de gemeente.

Daarmee annex rijst de vraag of — hoe noodzakelijk de bezinning op de bekering in het evangelisatiewerk ook is — wij niet veel meer en indringend de kracht van de H. Geest behoeven, die in de Handelingen der Apostelen elk woord tot een speer maakt in de harten van hen, die onder de prediking van de apostelen komen. Deze opmerkingen en vragen bevestigen hoeveel interesse en aandacht deze brochure verdient. Graag bevelen wij dit werk bij u aan.

BIJBELS DAGBOEK, verzorgd door predikanten van de Ger. Gemeenten 1968, geb. prijs ƒ14, 75. Uitg.: De Banier, Vianen.

Dit dagboek is — voorzover ik weet — een novum, omdat het geheel geschreven is door predikanten van de Ger. Gemeenten. Elke maand wordt verzorgd door één der predikanten.

Aan het einde zijn nog enkele stukjes opgenomen voor de bijzondere feestdagen.

Dit dagboek zal zeker in een grote behoefte voorzien. De (keuze van de Schriftgedeelten is doordacht. Vanaf het begin tot het eind is praktisch uit alle Bijbelboeken één of meer teksten gekozen. Deze verscheidenheid is zeer te prijzen.

In kort bestek (één volle pagina per dag) wordt ons veel doorgegeven. Graag vestigen wij uw aandacht op de verschijning van dit werk.

PROTESTANTISCHE TEXTE AUS DEM JAHR 1967, DOKUMENTE - BERICHTE • KOMMENTAR. Redaktion Gunter Heidtman, Wolf-Dieter Marsch, Gerhard Rein und E. Stammler, 202S., Leiuen D.M. 9, 80, Kreuz-Verlag Stuttgart-Berlin.

Dit boek — er volgt er per jaar één! — bedoelt de voordrachten die van meer dan plaatselijk belang zijn, aan de vergetelheid te ontrukken en te documenteren voor het nageslacht.

Het wil de weg markeren, waarlangs de Evangelische Christenheid naar de wereld van morgen gaat.

Daarbij zijn niet alleen binnenkerkelijke discussies verwerkt, maar ook de dialogen met de instituten in de samenleving.

De onderwerpen duiden dit aan. Onder het hoofd: „Oecumene" komen de vragen rondom de sociale gerechtigheid, Vietnam, de periode na het 2de Vaticaanse Concilie, de theologie der revolutie aan de orde.

Idem onder: De Kerk in Duitsland, de vragen rondom de herdenking van de Kerkhervorming, Oost-en West Duitsland, Kerkdag in Hannover enz.

Tenslotte komt onder het hoofd: Politiek en Samenleving allerlei vragen over protest, studenten, structuren enz. ter sprake.

Wij willen u graag attent maken op deze bundel, die u een schat van informatie geeft over de vragen, die bij onze buren aan de orde zijn.

Katwijk aan Zee  G. Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen