KRONIEK

Twee zwaarden.

Al eens eerder trok ik in deze rubriek een parallel tussen de heerschappijen die respectievelijk worden uitgeoefend vanuit het Vaticaan en het Kremlin. Het is ook geen originele bezigheid met een patent. Vele scribenten en observators hebben hun vernuft geslepen in het zoeken naar overeenkomstigheden. De ontwikkelingen van de laatste weken nodigen andermaal evenwijdigheden te signaleren.

Beide machten maken elk op eigen wijs en vanuit eigen grondbeginsel aanspraak op dubbel gezag. Wat de pausen als geestelijke zeggenschap laten gelden is voor de Sovjets de directie in het ideologische. Over aanspraken op wereldlijk gebied behoeven we verder niet te praten. Gelet op het autoritair karakter van beider gezagsuitoefening is het vanzelfsprekend dat het Vaticaan en het Kremlin burchten zijn, waar winden en slagregens tegenaan vallen in deze tijd, waarin alles op voet van gelijkheid wil staan. Nationaal, regionaal en collegiaal telt allemaal mee tegenwoordig.

Praag.

Moskou vergreep zich aan Tsjechoslowakijes prille liberalisatie. Na alle uitvoerige verslagen in dagbladen en periodieken en na de - aandacht ook in de Waarheidsvriend gewijd aan de tragedie kan ik met weinig volstaan. De vraag is of het Kremlin zich heeft overspannen. Toen de eerst erkende en gekuste en daarna gevangen en verguisde «n vervolgens weer herstelde leiders terugkeerden en de pogingen hadden schipbreuk geleden om een marionettenbewind op de been te helpen, leek het of het Moskouse bewind zichzelf uitrangeerde. Latere berichten uit Praag riepen wel de vrees op dat de zuinige glimlach moest wijken voor barser trekken, doch versterkten niet de hoop dat het communisme, made in Moskou, neiging had om te gaan zieltogen. Het Kremlin heeft goodwill verspeeld, ook bij zusterpartijen. Te vroeg is het evenwel om te veronderstellen dat de Sovjets aan hun inspanningen te gronde gaan.

Weliswaar biest de revolutionair gezinde jeugd andere helden. Mao en Che Guevara zijn boeiender idolen dan de bureaucraten in het Kremlin. Doch deze heren zitten nog stevig in het zadel.

Anti-baby-pil.

Veile progressieven hebben uitgesproken, dat de bisschop van Rome met de encycliek „Humianae generis" trok aan het touw van eigen doodsklok en niet aan dat van de noodklok. De paus ging in tegen de heersende gevoelens nota bene. Ook tegen de opinie van vele kerkelijke leiders en de meerderheid van zijn geleerde adviseurs en tegen een hoog percentage van kerkelijke onderdanen. Het pauselijk gezag en de pretentie van onfeilbaarheid zijn geweldige gegevens, maar men moet behoedzaam hiermee manipuleren. Met name in deze eeuw. De liberalisering van eigen geweten is immers in volle gang. Velen hebben zich dan ook in de veste van de nieuwste onfeilbaarheid namelijk die van de eigen consciëntie teruggetrokken. Het is echter zo vaststaand nog niet, dat de paus zich vertilde.

Overigens willen we noteren, dat de Reformatie ons niet geleerd heeft te varen op het kompas van eigen geweten. Het is een heel vrijzinnig bedrijf. De Hervormers spraken van een goed geweten, goed slechts indien gebonden aan het Woord van God. Men spreekt van een fatale koppeling van de paring aan de voortbrenging. De vraag rijst of de mens met behulp van chemie en techniek mag scheiden wat de Schepper samenvoegde.

Is het vraagstuk niet schrikkelijk acuut? Waren de problemen ooit zo actueel? Maar waren wij mensen Ook immer zo bekrompen, want hadden onze voorgeslachten, hoe meewarig ook bekeken, zon eenzijdige interessesfeer? Men maakt een vraagstuk brandend, wanneer men alle interesse bundelt als via een brandglas en op één punt concentreert.

Conferitis.

Deze hete, althans als heet aangekondigde, zomer waren de conferenties vele. Over Uppsala is gesproken in de vorige kroniek. Het was haast allemaal politiek wat de klok sloeg.

In Lunteren kwam de gereformeerd oecumenische synode bijeen. De grote vocalen waren de gereformeerde kerken van Nederland en van Zuid-Afrika, die veelal diametraal tegenover elkaar stonden. Behalve deze groten waren er kleinere kerken. Uitgewekenen van vroeger, die in de nieuwe wereld een eigen kerkformatie in het leven riepen of jonge gemeenten door de zendingsijver van de oudere en grotere kerken tot ontwikkeling gebracht.

De inzichten die opgeld doen hier in Nederland in de gereformeerde kerken, die de laatste jaren stevig in de greep liggen van de heersende theologie, hebben niet op de G.O.S. gezegevierd. Van vertillen gesproken, men heeft het vermoeden geuit, dat deze organisatie inderdaad zichzelf wel eens kon hebben overleefd. Deze synode verwierp het gevoelen, dat de ambten voor de vrouw dienen te worden opengesteld. As Gereformeerde Bond staan we toch niet geheel geïsoleerd in de wereld. Vervolgens was het grote agendapunt het vraagstuk van de rassendiscriminatie. Het was te voorzien, dat de deelnemers aan deze conferentie elkaar op dit punt niet zouden vinden. Soms liepen de verschillen hoog op. Een meerderheidsnota werd aanvaard, waarmee de Nederlanders niet erg gelukkig zijn en misschien behoorlijk gecompromitteerd en waarmee de Zuid-Afrikaners dorsten thuis te komen, aangezien hun apartheidspolitiek geenszins werd gebrandmerkt.

Soms bekruipt wel eens de gedachte, dat velen in rep en roer komen, wanneer sprake is van inmenging waar vrijere gevoelens zich ontwikkelen. Dezen die moord en brand schreeuwen over die vorm van inmenging deinzen er niet voor terug zidh te mengen in situaties, die volgens hun inzicht een conservatief patroon vertonen.

Ook in Lunteren hadden de besprekingen een sterke actueel politieke inslag.

Van de samenkomst van de ICCC is gezegd, dat deze een ander karakter vertoonde dan de G.O.S. Geen besprekingen uitmondend in resoluties, maar de monoloog van het referaat. Overigens gelet op de felle anti-communistische houding moet gezegd, dat ook deze beweging behoorlijk politiek is geëngageerd.

Met de zogenaamde rabies theologorum, de verwoede strijdlust van de godgeleerden, beoefent men politiek.

Het moet me van het hart, dat bepaalde theologen heftig meten met twee maten. Geen politiek in de kerk, zeggen ze in het trots besef, dat ze alles wat verontreinigt angstvallig buiten de gewijde ruimte moeten houden. Maar omgekeerd werpt de kerk zich met het fanatisme van een oude vrijer op de politiek. Daarom zijn de regels die men stelt tegenstrijdig en geveinsd. Geen politiek in de kerk, maar de kerk enthousiast in actie met politieke vraagstukken, Zodat theologieën van de revolutie en dergelijke aan de lopende band verschijnen. Om de kwestie zuiver te stellen zullen we wei moeten begrijpen, dat een bepaalde politiek niet in de kerk mag en dat wederom de kerk zich om des gewetens wil met een bepaalde politiek moet engageren. En de ene bepaalde politiek is niet de andere bepaalde.

Geen partijpolitiek, zegt men. Maar dan ook geen partijdige.

In feite is het de bekende strijd tussen wat men pleegt te noemen het horizontale en het verticale. Ook wel genoemd de strijd tussen de eerste tafel en de tweede tafel van het goddelijk gebod.

Het laatste wat ik las was dat hier geen tegenstelling bestaat, want het tweede is aan het eerste gelijk derhalve is vanzelfsprekend de verticale lijn inbegrepen, wanneer ik me inzet voor medemenselijkheid.

Maar als ik van de andere kant zeg, dat het horizontale vanzelf is inbegrepen, wanneer ik opkom voor het eerste en grote gebod?

Ik acht het laatste een veiliger route, want als we uitgaan van het tweede gebod dat het niet uitgesloten, dat onze goede werken gegrond zijn Op menseninzettingen en eigendunkelijkheid. Niet waar we de medemens waarlijk ontmoeten is God. Dat is zowaar Robinson. Waar we een heilig God ontmoeten, kunnen we ons niet onttrekken aan onze broeder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen