Enige indrukken

In dit artikel en de volgende worden een weergave en enige indrukken van het gesprek gegeven.

De praeses van de synode, dr. G. de Ru, opent deze samenkomst (ditmaal op „Woudschoten" in Zeist gehouden) met Schriftlezing en gebed. Hij verwelkomt de aanwezigen en memoreert, dat het precies zeven maanden geleden is, dat men voor het eerste gesprek samenkwam. Deze tweede ontmoeting is voorbereid door de continueringscommissie, onder voorzitterschap van ds. M. C. Don te Rotterdam-Zuid. Behalve de leden van het Breed Moderamen zijn aanwezig de leden van de continueringscommissie, de commissie van antwoord en adviseurs van de Gen. Synode. Helaas zijn van deze kant en van de zijde van „de 24" nogal wat verhinderingen, o.a. wegens ziekte. Zo ontbreken onder meer ds. M. C. Don, dr. R. Bijlsma, diaken E. de Meijer, ds. J. P. van Roon. Een bijzonder welkom geldt dr. H. J. Langman en dr. C. A. Tukker, die beiden als secretaris van deze vergadering optreden.

De praeses stelt elk der aanwezigen voor. Er zullen deze dag twee punten voor de discussie aan de orde komen:1. Waarom vindt men dat er momenteel een ander, niet echt Evangelie verkondigd wordt? 2. Wat houdt het in, dat we Jezus Christus als Heer der wereld belijden?

Dr. W. Aalders krijgt gelegenheid het eerste punt toe te lichten. Het is nu ruim een half jaar geleden, dat wij de eerste maal samen waren, en bijna een jaar geleden, dat de „open brief" verscheen. Dat wij nu weer samen mogen zijn stemt tot dankbaarheid. Voor een vruchtbare ontmoeting is de geest waarin de dingen geschieden belangrijk. Het gesprek zou bemoeilijkt worden, wanneer wij alleen maar als lastige mensen beschouwd zouden worden. Persoonlijk kunnen wij misschien wel lastig zijn, want niets menselijks is ons vreemd. Maar het gaat om de zaak. En God wil zondige mensen gebruiken.

Hans Küng (r.k. dogmaticus) heeft geschreven, dat een kerk, waarin de geest der oppositie ontbreekt, verwordt tot een geestloze organisatie. Men „bezit" dan de Geest. Zegen komt er over een kerk, die naar geestelijke, profetische oppositie weet te luisteren, zij moge dan eenzijdig, fel en radicaal zijn. Wat zou de kerk zijn, zonder het bestaan van zo vaak verketterende, profetische elementen!

Wij stellen niet, dat wij zulk een profetische oppositie voeren. Maar vragen wel: hoort u iets van de Geest, die in alle waarheid leidt?

Wanneer het nu over de vraag van een ander Evangelie gaat, wil dr. Aalders het niet hebben over de symptomen. Er ware te wijzen op de predikant, die als tekst voor de prediking een stuk uit de Groene Amsterdammer koos. Of een ander, die gelegenheid gaf voor een gymnastiek-uitvoering in de eredienst. Of op de preek die als thema had: moet Nederland nog in de Navo blijven. Ook op wat tot ons komt via radio en T.V. „Aan de vruchten zult gij de boom kennen." Het gaat ons nu niet om de vruchten, maar om de boom.

Als uitgangspunt kiest dr. Aalders een redactioneel, begin dit jaar in „Hervormd Nederland", „Inspiratie voor 1968". Daarin werd een godsdienstig tractaat uit 1866 geciteerd, waarin o.a. gesteld werd, dat alle christenen het erover eens zijn, dat wij in het laatst der dagen leven. Wij, in 1968, aldus het redactioneel, gaan andere wegen. Martin Luther King kan ons hierbij helpen. Hij heeft zijn droom van gelijkheid voor allen en verlangt ernaar, dat uit de berg van wanhoop een steen der hoop gehouwen wordt. Wij richten ons op het handelen nu, onder de belofte: zie, Ik maak alle dingen nieuw.

Daarin, aldus dr. Aalders, staat tweeërlei verwachting tegenover elkaar: die van art. 37 der Ned. Geloofsbelijdenis en vraag en antw. 52 van de Heid. Catechismus tegenover iets dat méér is dan een noodzakelijk correctief op een eenzijdig systeem van een dopers bergrede-christendom en van een vermenging van politiek. Evangelie en het Amerikaans vrijheidsideaal is hij niet ontkomen.

Er is een messiaanse dynamiek in de wereld waar te nemen. Velen dwepen met figuren als Castro en Guevarra. Efeze 2 spreekt van een geest, die werkt in de kinderen der ongehoorzaamheid. Er is een geest van een evolutionistisch, revolutionair vrijheidsverlangen, tégen establishment, gebod en gezag, normen en structuren. Deze geest vaart over film, radio en TV, over onze jeugd en de intelligentsia. Is onze kerk tegenover deze droom nuchter en wakend of wordt zij meegesleurd? Er is een parallel met de Deutsche Christen uit de Hitler-tijd. (Ter verduidelijking aan de lezers: de beweging van de Deutsche Christen bestond uit Duitse protestanten, die zich na 1933 stelden achter het nationaal-socialisme. Zij zagen daarin een door God gewilde ontwikkeling van de geschiedenis en meenden het nat.socialisme te kunnen verenigen met het Christendom, met alle rampzalige gevolgen van dien. Dr. Aalders wilde hierdoor wijzen op het onheil, wanneer de boodschap van de H. Schrift wordt aangepast en ondergeschikt gemaakt aan een bepaalde ontwikkeling in de geschiedenis).

In de vijftiger jaren publiceerde ds. F. J. Pop zijn „Richtlijnen voor het apostolaat", waarin hij veel aandacht schenkt aan de messiaanse politieke dimensies van het Evangelie. De kerk volgt deze theologie. In een advertentie in 1964 heette het: de kerken vragen u partij te kiezen voor de wereld. In 1966: Jezus is die nieuwe liefde. Door Hem wordt het leven interessant. Ook in de kanselboodschap voor de vredesweek 1967 en in de stelling: de christelijke gemeente is een revolutionaire geloofsgemeenschap, uit de toelichting op stelling 1 van „Gemeente van Christus nu", vindt 'n gevaarlijke identificatie plaats.

Is er niet tweeërlei toekomstverwachting, tweeërlei Evangelie? Een „aangepast" Evangelie gaat gepaard met een ander eschatologisch bewustzijn, een ander gericht zijn op de toekomst van de Heere Jezus Christus. Zo'n „actueel" Evangelie is gesteld in kosmische termen. Daarin ligt niet de nadruk op de bekering en de persoonlijke toeëigening maar op het wereldheil, in de trant van „Zo zien wij het Godsrijk komen". De leuze is: verander de structuren, dan verandert ook de mens. Daarom staan vandaag de dag de dialoog en het gesprek centraal en niet de prediking. Wanneer zo sterk wordt benadrukt het Koningschap van Christus, die de wereld redt van de machten, wordt zijn verzoenend en borgtochtelijk lijden verneveld, het Evangelie in utopische geest omgevormd en geseculariseerd. Want het Evangelie, dat spreekt van wereldeinde en - gericht, van zonde en genade, van geloof en bekering, zou achterhaald en met de moderne wereld weggevallen zijn.

Maar: het authentiek Evangelie heeft óók een belofte voor de wereld. Wel smaller, maar dieper. Want vlees en bloed kunnen het Koninkrijk Gods niet beërven.

De weg, die velen thans gaan, is voorbereid door Albert Schweitzer en het social gospel (een beweging in N.-Amerika aan het einde van de vorige en het begin van deze eeuw, die de kracht van Evangelie zocht in zedelijke verbetering. Jezus wordt daarin voorgesteld als de profeet van de sociale rechtvaardigheid). Men grijpt naar de inspiratie uit de wereld en acht het huidig ogenblik bepalend. Maar wie begint te putten uit deze bron, eindigt met heidendom. Wanneer de aardse werkelijkheid zo overspannen belangrijk wordt, lost de wederkomst des Heeren zich op. Daarvoor in de plaats komt de futurologie, de leer van de toekomst, door de mensheid te verwerkelijken.

Men moet ziende blind zijn om deze demon niet op te merken. Hij krijgt gestalte in streven naar anarchie en revoluties, beatniks en hippies. De duivel speelt een spel met het volk, de jeugd, de studenten. Het wereldse denken oefent zuigkracht op theologen en predikanten. Er zal rekenschap gevraagd worden van degenen die de bazuin hadden moeten steken. De vermenging van Evangelie en tijdgeest is funest voor de prediking, de wereld, het apostolaat. De kerk reinige zich van deze bezoedeling en kere terug tot het eigenlijke, om vrij te zijn van de geest des tijds, vrij voor Christus, terwille van de gemeente en de wereld. De Heere make ons overvloedig tot zulk dienstbetoon.

Dirksland  L.J.Geluk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen