HET GEZIN

(III.).

Invloed van buiten op de autoriteit van de ouders.

De beperking van het gezag van de ouders-wordt niet in het minst veroorzaakt door oorzaken van buitenaf, in de vorm van wettelijk uitgeoefende bescherming en controle, welke gezagsovername zeker plaats vindt nadat men tevoren het gezin een bescherming heeft geboden. Deze wordt geboden in de vorm van kinderbijslag, sociale bijstand en de mogelijkheid van ontzegging uit de ouderlijke macht.

Wanneer dus gesproken wordt over „gezinsplanning" heeft men ook hiermede rekening te houden en de middelen daarheen te richten, dat bij de vorming van een gezin de mogelijkheid geboden wordt tot het verkrijgen van een reëele bron van autoriteit. Zodat de ouders iets te bieden hebben, wat uitgaat boven de materiële welstand, al kan het niet zonder deze.

Wij kunnen echter zeggen, dat er bepaalde politieke instellingen geweest zijn en nog zijn, die juist door het z.g. in bescherming nemen van het gezin, in wezen niet uit waren op de opbouw en versteviging van de structuur en doeleinden van het gezin, maar op het uitoefenen van politieke invloed op het gezin om het daarmede aan zich te onderwerpen.

We kunnen dit zien bij het Communisme en bij het Nazisme.

Juist door deze z.g. bescherming worden de grondpeilers, waarop een reëel gezag moet berusten, weggenomen, omdat de verzorging en bescherming, uit de invloedssfeer van het ouderlijk paar wordt weggenomen.

Verschil tussen ouderlijk-en gemeenschapsgezag.

Door het binnendringen van de beschermende factoren van buitenaf, wordt het individu bedreigd met ondergang in de anonimiteit van de maatschappij, omdat van buitenaf zeer indringende eisen kunnen worden gesteld en deze met sancties kunnen worden bekrachtigd.

De wezenlijke bescherming van het individu binnen het gezin, is dan ook een factor, waartegen alle dictatoriale systemen altijd zoveel mogelijk hun wapens hebben gekeerd.

Dit kan zelfs gebeuren met zeer humane en sociale uitspraken in de vorm van vervroegd stellen van de stemgerechtigheid, de emancipatie, de bevrijding van het proletariaat, bevrijding van koloniale gebieden en hulp aan onderontwikkelde gebieden.

Vijandschap tegen het gezin.

De reden van de strijd tegen het gezin ligt in het feit, dat in een gezin dat beschermd wordt door de gezinsintimiteit, de grondslag kan worden gelegd voor „reactionnaire" ideeën.

Waardoor is de innerlijke kracht van een gezin zo groot?

Doordat de gemeenschap met de ouders niet kunstmatig is, zoals een groot deel van de sociale bindingen en verplichtingen, welke we rondom ons heen zien.

Het gezin is een gemeenschap, waarbij het individu volkomen zichzelf kan blijven en waarin de ander niet alleen als rechter optreedt, maar ook als getuige.

De bindingen zijn zo sterk, omdat de kracht van het gezin ligt in het bijbels gegeven dat het een scheppingsorde is, terwijl alle andere sociale structuren, in het bizonder de politieke formaties, altijd samenhangen met de zondeval; dit geldt ook voor steden, naties, koninkrijken. Boven alle genoemde facetten van bindingen in een gezin gaat de rijke mogelijkheid, dat juist binnen deze structuur de weg geopend wordt om als een nieuw schepsel uitzicht te krijgen op het grote heilsfeit van de liefde van God.

Niet voor niets is de keten van geroepenen tot de kerk van Christus in de Bijbel te volgen in de lijn van de geslachten. Dit geldt ook vandaag nog.

Wel laat de Schrift ons duidelijk weten, dat de verhouding tussen de beide echtgenoten sterk veranderd is door de zonde, zodat door de ontwrichte verhoudingen het gezag wordt genomen, in plaats dat dit als een gegeven gezag wordt erkend. Niettemin blijft het gezag van primaire betekenis.

De in de laatste tijd naar voren ge­brachte gedachten dat ook z.g. vriendschappen van een grote, ja, grotere waarde zijn dan de gegeven verbondenheid tussen man en «vrouw, vinden we in de klassieke oudheid terug.

Zo werden zelfs vriendschapsverhoudingen boven alle gezinsbanden gesteld, zeker boven de huwelijksband. Dit moeten we toch bij uitstek als aan een bepaald cultuurpatroon verbonden gedachte beschouwen. Dit vinden wij zo in de bijbel niet terug.

Cultuurpatroon in onderlinge verhouding

Zeker kunnen goede vriendschapsbanden een belangrijke functie in ons bestel vormen, maar zij zullen toch nooit die bindingen, die in een gezin gelegd zijn, kunnen vervangen. Dit blijkt alleen al als gelet wordt op het feit van het dragen van dezelfde naam, waarbij iemand zich toch zeker kan kwalificeren en identificeren.

Buiten de band van het huwelijk blijven banden altijd los-vast.

In grenssituaties van het leven kunnen zij haar kracht verliezen, terwijl er in een huwelijk eerder hechtere binding uit kan ontstaan.

In de voortgang van de cultuur kunnen wij waarnemen dat het grondpatroon van verhouding van de ouders t.o.v. de kinderen, zich ook verder voortgezet heeft in de grotere structuren tot en met het koningschap en het vormen van natiën, die, omdat het geheel ligt onder de vloek van de zondeval, ook hierin zo'n grote afwijking laten zien van de Bijbelse grondstelling.

Verder laat deze ontwikkeling ons zien, dat de ondermijning van het wettig gezag, dat boven ons gesteld is, niet blijft staan bij een bepaald deel van deze sociale structuur, maar dat deze zich ook voortzet in het ondergraven en het diskwalificeren van het gezag in het gezin.

Zoals eerder opgemerkt, heeft een devaluatie van dit gezag een verstrekkend gevolg.

Niet gegrond op tijdelijke emoties.

Het eerste begin van een huwelijk, is niet een constellatie, is niet af te lezen uit de eerste weken.

Het kan niet blijven bestaan uit een scala van gevoelens of heftige sentimenten, maar uit genegenheid, betrouwbaarheid, kameraadschap, die de passie van het eerste uur overleeft.

Deze blijvende elementen vervormen en reguleren de passie en de illusie, die men er soms over heeft. Zij sublimeren en verheffen tot een geestelijke rijpheid, die gepassioneerde liefde nooit kan bereiken. Daarom heeft ze recht op erkenning.

De redenen van deze binding in een huwelijk zijn niet altijd aan te wijzen. Er kunnen knappere vrouwen zijn, intelligentere en jongere mannen, maar deze waarden liggen toch buiten de bepaling van een al of niet kunnen doen voortbestaan van een echtvereniging.

Invloed van passie en gevoelens in huwelijk.

Het is ook niet juist, dat, wanneer een echtpaar kinderen krijgt, zij dermate geabsorbeerd worden door de zorgen van en over de kinderen, dat er van hun eigenlijke echtvereniging weinig overblijft. Daartoe is nodig dat zij tot een evenwicht komen, en telkens opnieuw op een ander niveau de liefde verheffen.

Dit betekent geen vermindering van de levendigheid van hetgeen de liefde in haar eerste stadium geeft, doch een verzachting.

Is het dan onnodig dat er in het begin een heftige gepassioneerdheid valt waar te nemen?

Wij dachten dat dit wel terdege van belang is, omdat het nodig is om de één tot de ander a.h.w. uit te drijven.

Anders zou het mogelijk zijn, dat we een gemeenschap verkregen, die alleen op verstandelijke overleggingen zou worden gebaseerd en die, hoe eerlijk ook bedoeld en gericht, toch waarschijnlijk in grenssituaties moeilijk te handhaven zou zijn.

Alleen wanneer wij de heftigheid, de grootheid kennen van het zich uitleveren aan de ander, geeft men een zekere persoonlijke vrijheid prijs, n.l. de vrijheid van de keus.

Men beperkt zich en doet een keus. Deze keus, gezien het feit, dat die er een is van twee kanten, maakt het mogelijk, dat er gesproken kan worden van één vlees. Daarom kan men, wanneer het gaat over het gezag van een gezin, niet alleen spreken over het gezag van de vader, maar kunnen we alleen over het gezag van de ouders spreken.

Het is nodig, dat de ouders in de eerste plaats als echtgenoten hun eigen eenheid verwerkelijken. Hierbij zijn verschillende invloeden te noemen, zoals een groot leeftijdsverschil, verschil in sociaal milieu en ontwikkeling, die een minder goede ontplooiing kunnen veroorzaken.

Bij het aangaan van een huwelijk moet men ook dit overwegen.

Het gevolg van een nauwere samenleving is het zich afsluiten voor een zeker deel van de omgeving.

Het gezamenlijk kiezen van kennissen en vrienden geeft de mogelijkheid, dat ieder op eigen wijze bijdraagt tot de eenheid.

Accepteert één van beiden niet het mysterie van het zichzelf uitleveren, het mysterie van een verbond, dan vervalt men onvoorwaardelijk in een handhaving van zichzelf. Daardoor dreigt men eigenlijk zichzelf een levensstijl aan te meten, waarbij men in wezen de andere persoonlijkheid ontkent en niet accepteert. Wij zien zich dat voltrekken bij de emancipatiebeweging.

Delft. J. Zuyderduyn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen