Enige indrukken

II.

De praeses, dr. G. de Ru, dankte dr. Aalders voor diens toelichting op het eerste punt voor het gesprek over de vraag: „Waarom vindt men, dat er momenteel een ander, niet echt Evangelie verkondigd wordt? ". Hij zegt, dat het volstrekt duidelijk is wat dr. Aalders bedoelt en uit hoe diepe verontrusting deze de vorige maal sprak en nu gesproken heeft.

Als eerste gaat ds. M. A. Krop (Groningen) in op wat gezegd is. Hij is er dankbaar voor, dat wij in de Nederlandse Hervormde Kerk mogen leven. Het vervult hem met verontrusting, wanneer die dankbaarheid voor deze kerk. ontbreekt en het blijft bij de stelling, dat de kerk niet deugt. Maar die dankzegging komt niet aangewaaid, die moet geoefend worden. Wat zijn wij weinig in deze dankzegging voorgegaan! Wat wij zullen moeten leren, is dank over het feit, dat deze kerk er krachtens Gods verkiezing is.

Volgens ds. Krop is het politiek messianisme niet te vergelijken met de beweging van de Deutsche Christen. Hij wil, dat dr. Aalders deze vergelijking terugneemt.

In zijn jeugd gebeurde het wel, dat er gepreekt werd uit de werken van Henriëtte Roland Holst. Die gemeenten zijn nu uiterst rechts!

Als studentenpastor weet hij van nabij, hoe met name kinderen van predikanten thuis een kloof opmerken tussen wat gezegd (gepreekt) wordt en wat beleefd wordt.

Met het Evangelie, zoals dr. Aalders het stelt, kan ds. Krop, bij een ziekbed bijvoorbeeld, niets beginnen.

Dr. Aalders heeft het over demonen en demonieën gehad.

Behoort de zelfstandigheid van het militaire apparaat daar niet toe? Dr. A. zal daar toch wel mee instemmen, tenzij deze menen zou, dat dit alles nodig is om de komst van Christus te verhaasten. Er is ook de demonie van het ouderlijk huis. Vele studenten voltooien hun studie nooit door een verkeerde binding daaraan. En mag u alles, wat er in de studentenwereld gebeurt, plaatsen op de noemer van de promiscuïteit (= in dit verband: de vermenging van tijdgeest en Evangelie)?

Ds. Krop stelt voor over politieke én persoonlijke bekering te spreken en vraagt tenslotte aan dr. A.: hoe weet u, dat er tegenwoordig niet meer van bekering gesproken wordt?

Vervolgens krijgt prof. dr. H. Jonker het woord. Deze kan ook niet instemmen met de vergelijking van het politiek messianisme met de Deutsche Christen. Maar, al is hij het niet met alle consequenties eens, de tegenstelling tussen tweeërlei verwachting is er en zij is duidelijk toegelicht. De vraag is, waar ligt het aan, dat er een andere verwachting aangaande de toekomst gevonden wordt? Is het politiek messianisme niet trouw aan het Woord? Naar prof. Jonker meent, is deze tegenstelling terug te voeren tot het verschil in verwachting in het O.T. en in het N.T. Later verduidelijkte prof. Jonker, dat hij een verschil in nuance tussen beide Testamenten bedoelde.

De verwachting in het O.T. loopt samen met politiek messianisme. In Jesaja 2 leeft een verlangen, dat concreet is en leeft uit het vergezicht van de vrede. Een vrede tussen de volkeren en niet van de ziel. Die lijn ligt er. Jaren geleden hield prof. Jonker zijn zondagavondlezingen over Jeremia. Hem kwam ter ore, dat dr. K. Strijd ervan had gezegd, dat hij het te individualistisch zag. „Die opmerking heeft me aan het denken gezet. Heeft die man niet gelijk? Het O.T. is concreet. Dat menselijke, kosmische, over de volken heengaande zit in het O.T."

In het N.T. ligt het wel wat anders. Daar is een denken, dat zich concentreert op Jezus Christus. Buber heeft aan Paulus het verwijt gemaakt, dat deze de gerechtigheid van Habakuk anders heeft geïnterpreteerd dan in 't oerjodendom. Jes. 1 : 16 tot 18 spreekt eerst van de verhoudingen in het horizontale vlak, de heiliging, dan van de rechtvaardiging: zoekt het recht, helpt de verdrukte, doet de wees recht, verdedigt de rechtszaak van de weduwe, komt dan en laat ons samen rechten.

De rooms-katholieke kerk spreekt graag over de pelgrimage, 't volk Gods, dat door de geschiedenis op weg is. Dat zijn beelden aan het O.T. ontleend. In de reformatie staat het leven uit de verzoening centraal. Christus is mijn gerechtigheid. Dat is voluit N.T.-isch.

Het jodendom verwijt het christendom het O.T. allegorisch uit te leggen. Maar het N.T. doet dat zelf ook al! Overigens kunnen wij terecht stellen, dat in onze tijd het O.T.-ische gerechtigheidsbegrip, dat in de kerk vergeten was, terug verworven is. „Je hoort inderdaad minder van de gerechtigheid van Christus en van bekering. Deze zaken vallen onder de tafel, in de reformatie en in de rooms-katholieke kerk."

Prof. Jonker besluit met de opmerking, dat het zijn groot probleem is hoe de integratie te bewerken: enerzijds moeten wij behouden, wat door de eeuwen heen is overgeleverd en verkondigd, n.l. de gerechtigheid in Christus, anderzijds is er de vraag, op welke wijze deze gerechtigheid in het menselijk leven gestalte krijgt.

Ds. F. H. Landsman (secretaris-generaal) is dankbaar voor het samen bezig zijn en worstelen. „Dit zijn de grote vragen, waarmee wij bezig zijn, als het ons ernst is met het geloof en de kerk." Hij is erkentelijk voor alle pogingen om ons de rechte weg te doen vinden. Hij wijst in dit verband op het geschrift van prof. dr. A. F. N. Lekkerkerker over de verzoening. Dat is zulk een poging om het verband te leggen tussen wat wij ontvangen hebben en ons zijn in de wereld. Zojuist kwam zijn boekje over de nieuwe theologie uit. Van de hand van prof. dr. G. C. van Niftrik verscheen „De hemel". Prof. dr. H. Berkhof gaf ons zijn studie over de Heilige Geest. De kerk is niet rustig. De kerkelijke hoogleraren doen in de worsteling mee. Wij zijn allemaal verontrust over wat op ons afkomt, onze twijfelmoedigheid, de vragen die wij niet doorzien. Verontrust over de demonie. Wat heeft de kerk in deze situatie te zeggen? Wij moeten bevreesd zijn voor geloof zonder werken én voor werken zonder geloof. Bevreesd voor werkgerechtigheid, werkheiligheid en een revolutionair messianisme.

De evangelische waarheid omvat rechtvaardiging én heiliging. Hoe verhouden deze beide zich tot elkaar? Om met een beeld van Luther te spreken: hoe blijf je te paard, zonder naar links óf naar rechts te vallen?

Wat de toekomstverwachting betreft: we behoeven toch niet alleen maar te wachten op de eindtijd. Het moet ons gaan om iets méér waarheid, gerechtigheid en vrede, vanwege de nabijheid van het Koninkrijk Gods. Daar moeten we mee doorgaan, in antwoord op de uitdaging van onze tijd. We hebben te zoeken naar een beter antwoord dan dat van bijv. Harvey Cox en de Wereldraad van Kerken. Er is een hunkering naar iets meer gerechtigheid. Ontwikkelingshulp is daarom een geboden zaak. „Wij behoeven het Evangelie niet geloofwaardig te maken. We kunnen 't echter wel ongeloofwaardig maken", aldus ds. Landsman.

De praeses geeft aan ds. L. Kievit (Leiden) het woord. Deze vreest, dat de gemarkeerde punten onder de tafel gaan vallen. Er is te breeduit gesproken.

Zeker, het Koninkrijk Gods is de wetgevende macht in deze wereld. Het heil is méér dan de persoonlijke toeëigening daarvan. Maar: „wanneer het uitgangspunt verkeerd is, hebben wij waakzaam te zijn. Soms hangt de waarheid aan het uitgangspunt en de volgorde". Dat uitgangspunt komt niet tot zijn recht. De politieke zaken worden losgemaakt van Wet en Evangelie. Feit is, dat velen menen geroepen te zijn tot de evolutie van de geschiedenis en het realiseren van het rijk Gods.

Ds. Kievit vindt het wat bedenkelijk, wanneer prof. Jonker over het andere denken van het O.T. en N.T. spreekt. De eenheid der Testamenten moest hem daarvoor bewaren! De uitleg van Jes. 1 klopt niet. Het „dan" van vers 18 betekent niet: eerst dit en dan dat, doch: komt dan toch.

Wat dr. Aalders heeft gezegd, zou niet dankbaar zijn, volgens ds. Krop. Het is juist zo, dat je graag bewaren wil, waarvoor je dankbaar bent.

Dirksland.  L.J. Geluk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen