HET GEZIN

V.

Opvoeding van de kinderen.

Geeft de aanwezigheid van kinderen niet buiten de gegeven taak in het leven een tegenwicht tegen de dreigende overspoeling door de vragen van de dagelijkse arbeid?

Geeft niet juist een bepaald probleem ten opzichte van de kinderen, waar geen geijkt patroon voor aanwezig is, gerekend naar de persoonlijkheid en de karakterstructuur van de kinderen, een aanleiding om een lijn in de opvoeding te zoeken, passend voor ieder kind afzonderlijk, welke een souplesse van de geest vraagt, die ver uitgaat boven elke andere opdracht?

Er behoort niet alleen een opleggen van tucht te bestaan, want dit is shabloneren, maar een inzetten van het kind in de gemeenschap, welke vervolgens zodanig behoort te zijn, dat het kind zich gebonden aan en veilig weet in de structuur van de opvoeding.

Bij de beleving van het gezinsleven behoren de kinderen al zeer jong betrokken te worden.

Wij menen, dat het gezamenlijk maaltijden door de gezelligheid en de centralisatie van het leven die het geeft, een bijzondere gelegenheid biedt om de kinderen in te voegen in de structuur van een gezin, waarbij zij gelegenheid krijgen zich te uiten met reële of minder reële kritiek.

Op deze wijze wordt hen de gelegenheid geboden het proces te volgen dat tot vorming van een familiestructuur en - karakter leidt.

Het is daarom noodzakelijk, dat hiermede rekening gehouden wordt.

Alleen al uit het luisteren naar gesprekken van ouders of van gasten, verneemt het kind a.h.w.. de weerklank van kwesties van een maatschappij, die nu nog buiten hun gezichtskring liggen, maar waarmede zij later zéker in aanraking zullen komen. Zodoende wordt een basis gelegd om deze maatschappij op de juiste wijze tegemoet te treden.

Vanzelfsprekend is het zo, dat de intensiteit en de keuze van de onderwerpen een terrein dienen te beslaan dat voor het gezin in zijn geheel kan worden besproken en dat de onderwerpen binnen een bepaald gebied behoren te blijven. Het is niet juist, zoals nogal eens gewoonte is, om de hele vuile was buiten te hangen, of onderwerpen gedeeltelijk te behandelen met dubbelzinnige aanduidingen of gezegden, omdat de kinderen het betreffende onderwerp niet op de juiste wijze kunnen interpreteren; zij zijn immers nog kinderen. De ouders hebben aan de andere zijde wel op te merken, dat het kind zodra de navelstreng doorgeknipt is, een eigen persoonlijkheid heeft.

De houding van de ouders behoort aangepast te worden aan het bevattingsvermogen van het kind. Men moet beseffen, dat dit bevattingsvermogen zodanig beperkt is, dat het kind geestelijk in paniek kan raken.

Een kind dat leeft in een gemeenschap waar broers en zusters zijn, heeft het grote voordeel dat het door de leeftijdsverschillen, a.h.w. tussenpijlers, tussenstadia krijgt te zien, op de weg naar volwassenheid, zodat het kind de afstand, welke in de leeftijd en in de handelwijze tussen ouders en kind zich openbaart, niet ziet als een gapende afgrond.

Invloeden van behuizing.

Wanneer we de bewoning in de huidige grote steden zien met hun flatwoningen, waarin overwegend jonge gezinnen zijn gevestigd, d.w.z. gezinnen met een leeftijdsopbouw waarin oudere kinderen ontbreken, levert dit meer moeilijkheden op, dan in bewoningen waarin zich een meer gemengd gezelschap bevindt met diverse leeftijdsgroepen. Een gemengd gezelschap vermindert de afstand tot de autoriteit van de ouders. Hierbij moeten wij wel bedenken, dat het totaal ontbreken van de afstand het kind geen rust maar wel onzekerheid geeft.

Wisseling en grootte van het gezin.

In de opbouw en grootte van de gezinnen is in de loop van de geschiedenis duidelijk verschil te zien. De waarde van de persoonlijkheid in wording, was in vorige eeuwen, minder belangrijk dan thans, ja, het ontbrak bijna geheel.

Het is een bekend feit dat in vroeger eeuwen zowel het aantal geboorten als het aantal sterfgevallen groot was.

In gemeenschappen waarin een grote kindersterfte heerst, wordt de waarde van het kind wel groot, maar de persoon van het kind, door zijn zeer dubieuze levenskans toch kleiner geacht, dan in gemeenschappen waar de kindersterfte minder groot is. De zaak van de grootte van het gezin hangt ook wel hiermee samen.

De veel kleiner geworden kindersterfte in de West-Europese culturen is duidelijk gekoppeld aan een vermindering van het aantal geboorten.

Men zou haast kunnen zeggen, dat de bepaling van de gezinsgrootte hieraan verbonden is.

Dit is iets anders dan wanneer we deze grootte benaderen vanuit een egocentrisch standpunt, die alléén, of nagenoeg alleen gebaseerd is op het opschroeven van het welvaartspeil.

Hieruit volgt dus, dat ook het gezin wordt beïnvloed door sociaal economische en medische veranderingen.

Verschil in ontwikkeling van het gezin.

De evolutie of revolutie van het gezin verloopt niet altijd gelijk, of langs dezelfde weg als de maatschappij, welke hem omgeeft.

De maatschappelijke structuur staat b.v. momenteel veel minder, of in het geheel niet meer onder het gezag van de godsdienst.

Door de gezinsstructuur loopt nog op duidelijke wijze een lijn, afkomstig uit de scheppingsorde. Op haar beurt loopt het overdragen en voortbestaan van de godsdienst zeer sterk via het gezin.

Voor een individu is het thans, maatschappelijk gesproken, mogelijk om zonder een kerk te erkennen, zonder een godsdienst te belijden, een menselijk leven te leiden.

De kunst is nagenoeg geheel vervreemd van de religieuze inspiratie, terwijl zij vroeger toch veelal hierop steunde.

Ook het gezin is veelal niet ontkomen aan deze secularisatie, mede, dankzij de sterke beïnvloeding door de communicatiemiddelen.

Meer dan de maatschappelijke instellingen is de kerk een gemeenschap, opgebouwd uit leden, welke toch voor een groot deel onderling uit gezinnen bestaat.

De invloed van een verpolitiekte maatschappij strekt zich daarom ook uit naar het gezin. Hierdoor kunnen er situaties ontstaan, waarin verscheuringen op maatschappelijk en politiek terrein tot scheuringen tussen gezinsleden onderling kunnen leiden.

Maar dit is niet haar enige bedreiging in de westerse samenleving.

Wrijving tussen buitenwereld en gezin.

Deze samenleving is zodanig vertechniseerd, dat het toekomstbeeld afhankelijk gesteld wordt van de mogelijkheid van technische vooruitgang.

Dit is dan ook de oorzaak, dat bij het onderwijs de alpha-faculteit, dus de niet technische faculteiten, sterk in de belangstelling achteruit gaan.

De technicus lijkt bepalend voor het ideaal van de mens.

Hiertegenover staat, dat het gezin en het individu een a-technische structuur heeft en haar wezen in het minste niet op deze wijze kan gronden.

Het doen construeren van woongelegenheid, die onvoldoende is voor een groter gezin dan één tot drie kinderen, heeft nog veel meer consequenties, want ook in deze woningen moet het mogelijk zijn het typisch thuis (home) te doen wortelen of onderhouden.

Door de noodzakelijkheid bij iedere gezinsuitbreiding te moeten verhuizen, ontneemt men het gezin de mogelijkheid aan de kinderen het gevoel te geven van een eigensoortig beschermend milieu. Ook op economisch gebied zien wij veranderingen welke hun invloed doen gelden op het gezin.

Wij zien hier een verdwijnen van de bescherming gevende kleine bedrijven, welke met haar tekortkomingen, voor een groot deel der bevolking een evenwichtige ontwikkelingsbasis gaf.

Het feit, dat de landbouwbedrijven en de kleine industriële bedrijven voor enkele tientallen van jaren v.n.l. bestuurd, werden vanuit en door leden van een door familiebanden gebonden groep, hebben ook hun stempel gedrukt op de ontwikkeling van de personen, welke tot deze groep behoren.

Het uitstoten en het uitgaan van leden van deze families naar grotere bedrijven, ook wel gezins-emancipatie genoemd, het verhuizen naar grote woon- en werkcentra, geven, wanneer er economisch, sociaal of geestelijke moeilijkheden komen, b.v. bij een ernstige ziekte, geen mogelijkheid om terug te vallen op de familie. Daardoor zien wij een onevenwichtigheid zich ontwikkelen, die met middelen van buitenaf opgevangen moet worden (sociaal werkster, ondersteuning, etc).

Aan de andere kant ziet men bij familiebedrijven, waar b.v. de grootvader oprichter is en de vader daarna opvolgt en vervolgens de kleinzoon etc, dat ook daar een gevaar aan verbonden is; n.l. het onvoldoende ontwikkelen van de jongere generatie, vóórdat de ouderen het hoofd neergelegd hebben.

Het moderne gezin geeft een beeld van emancipatie te zien, met als „kostprijs" een toename van onevenwichtigheid.

Het hiërarchische gestructureerde gezin met familiehoofd, gaf mét haar nadeel, toch een zekere stabiliteit.

Daarnaast heeft groeiende behoefte aan het bereiken van een hoger welvaartspeil de vrouw gedwongen om een taak te nemen in het economisch bestel, waardoor zij steeds intensiever meedoet aan het sociaal en cultureel leven, waardoor haar plaats in het gezin openvalt.

In andere lauden zien we, dat zodra de medewerking van de vrouw om het gezin economisch draaiende te houden niet meer strikt noodzakelijk is, dit een grote teruggang van het aantal werkende vrouwen ten gevolge heeft (U.S.A.). Zij trachten haar oorspronkelijke positie weer te herwinnen.

De noodzakelijkheid, dat meerdere leden van het gezin en ook de vrouw moeten mee werken voor het economisch bestaan van het gezin, heeft ook een nadeel, dat zich manifesteert in het feit, dat men van hoog tot laag alleen respect heeft voor diegenen, die een actief deel hebben in de productie, het-, geen leidt tot een onderwaardering van de typisch vrouwelijke taak.

Dat de noodzakelijkheid van het medewerken van de vrouw psychologisch en zedelijk een groot gevaar betekent voor een opgroeiende jeugd is zonder meer duidelijk.

Dit gevaar wordt door moderne psychologen meer en meer benadrukt.

De psycho-analytici hebben meermalen zeer duidelijk gewezen op de betekenis van de zeer affectieve en onvervangbare relatie van het kind tot zijn moeder. En dat, hoe goed de crèche, de buurvrouw of de omstandigheden ook zijn waar ze het kind achterlaten, toch karakter moeilijkheden het gevolg kunnen zijn.

Delft. J. Zuyderduyn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen