KRONIEK

Traditie, toekomst.
Dat zou het inderdaad wel eens kunnen wezen, dat de taak van wijlen de Traditie is overgenomen door leve de Toekomst.
P.H. van Dijk schreef in „Litos" - als u het kent -: „Het oude denken, het ingesteld blijven in het verleden, het onvermogen de wetenschappelijke technische vooruitgang met hun verschrikkelijke risico's om te buigen naar een humanitaire ontwikkeling, naar een ontvouwing van werkelijk menselijke mogelijkheden, is als een psychische realiteit wellicht een der voornaamste oorzaken van de verharding in onze samenleving”.
Die zin valt rauw op je „lees-maag". We kunnen er gerust even de tijd voor nemen om de bedoeling te grijpen. In elk geval wil het me voorkomen, dat de scribent er niet erg voor is, dat men zich laat gelegen liggen aan de voorheen zo hoog geroemde lessen van de historie. Het verleden ketent een mens maar.
De zin die zwaar als een tank over je heen rolt dient in een betoog, waarin de schrijver van het artikel zijn ongenoegen uitspreekt over het feit dat ons land meer over heeft voor tanks dan voor klassensplitsing. Tanks liever dan onderwijs. Of de keus op deze manier eerlijk is geformuleerd is nauwelijks nog een vraag. Me dunkt dat iets anders dan liever in deze zin op zijn plaats is. Maar goed het gaat ons nu niet om die tanks. Het gaat om het verleden, dat de inspraak wordt onthouden en derhalve vanwege mogelijk dictatoriale neigingen democratisch te licht is bevonden.
Doch die toekomst is dan toch maar een ideaal, een gedachte, een gedroomde toekomst. Het jaar tweeduizend moet de dienst uitmaken. Maar dan toch het jaar tweeduizend zoals wij dat hebben ontworpen.
Het is toch wel waar, dat de Traditie zijn portefeuille heeft overgedragen aan de Toekomst. De Traditie hoe onfeilbaar soms verwoord is immers ook maar een brokje verbeelding. Ds. B. van Ginkel zegt in zijn twistgesprek met God, dat Adam nooit bestond en dat onze zogenaamde schuld, onze paradijsschuld een beetje agressiviteit is, dat we te danken hebben aan een niet agressieve, polygame - natuurlijk polygame - oeraap, waarvan we zijn afgestamd. Dus toch zoiets van een „erfzonde". Wat zouden we ons door het verleden op de kop laten zitten.
Er wordt graag beweerd, dat wij mensen „onderweg" zijn, het Godsvolk is op pelgrimage. Misschien mogen we ook aan een overtocht denken. Zou het dus het geval kunnen zijn dat we het land van herkomst achter ons reeds uit het gezicht verloren en dat de overzij met vuurtorens en met zijn silhouet in het oog valt? Een fata morgana van de overkant, maar toch de overkant. Krijgen we onbedoeld een signaal, een teken van de tijd, dat het einde nabij is? Uit onplezierige situaties verwerven we soms toch nog een troostvolle overweging.

Paus, pil.
Nog even terug naar P. H. van Dijk en zijn Litos-artikel. Hij stelt dat „sommige oude waarden als tijd-en milieu-gebonden moeten wijken voor nieuwe, die uit een dieper weten werden geboren". Ik snap nu niet waarom per definitie moderne, nieuwere waarden uit dieper weten zijn geboren. Het is wél hoogmoedig om zonder bewijs ervan uit te gaan dat dat dieper weten aan ons geslacht is voorbehouden.
De traditie heeft afgedaan. Waar beleeft men dit pijnlijker dan in de Rooms-Katholieke kerk, die op heel eigensoortige manier bij de gratie van de traditie bestond. In Nederland is de paus z'n tramontanen wel kwijt aan de nieuwste ontwikkeling. Het gaat hard tegen hard. Schillebeeckx en mgr. Bluyssen kregen wel niet de ban laat staan de vloek, maar de schaduw ervan gleed over hen heen. Rome voorzag het wroetend zwijn van een Nieuwe Catechismus van een ring in de snuit. De Nederlanders o.a. vanuit Noordwijkerhout lopen storm op celibaat, Humanae Vitae en ondeugdelijke kerkstructuur. Het episcopaat woont de conferentie bij in Noordwijkerhout. Ziet men het als stoomafblazen?
Vooral de encycliek „Humanae Vitae", waarin het gebruik van anti-conceptionele middelen als de pil wordt verboden is een grof blijk van 's pausen ouderwetsheid. Hij kan een Heilige Vader zijn maar is geen vader. Hoe zou een heilige vader over dit vraagstuk denken? De paus sprak een gezaghebbend woord, doch, haast men zich te verklaren, niet een onfeilbaar. Men verlangt naar zijn onfeilbaar woord in dezen na het feilbare te hebben aangehoord. Vurig en nadrukkelijk doet men beroep op de vrijheid van geweten blijkbaar bij dergelijke encyclieken niet helemaal illegitiem. Wat is het onze Hervormers kwalijk genomen, dat ze zich op de vrijheid van hun geweten hebben beroepen!
Het menselijk leven (humana vita) zou wel eens sterker kunnen zijn dan de leer van de Humanae Vitae.
Al zijn er verschillende encyclieken door de tijd achterhaald, een gedachte waar vele r.k. progressieven zich mee troosten, dat behoeft nog geen bewijs te zijn dat de strekking van deze weldra verouderd zal zijn en wat meer zegt in strijd met Gods wil. Er wordt uitvoerig gesproken over de sexuele revolutie, die is ontketend. „Maar het noodlottige is dat deze revolutie de verhoudingen tussen de geslachten kan uitroeien". Het gaat niet louter om een onschuldig pilletje, een hele context is ermee annex, een leefpatroon, een gulzige cultuur, die van consumeren aan elkaar hangt.

Pro, anti.
We kunnen ons wel progressief spoeden naar het wenkende land van belofte ter overzijde, doch beseffen we voldoende hoeveel vloeken tegelijk met de dubieuse „zegeningen" de moderne ontwikkelingen ons leveren? „We moeten onze ogen afwenden van de vergankelijke figuren van onze tijd en onze tijd zien in samenhang met de eeuwen". Nauwelijks voorstelbaar is het wat de verbintenis van menselijke hersenen met mechanische lichamen en super-lichamen kunnen opleveren. „Tot heden was het gewoonte dat een kind werd geboren van twee ouders van verschillend geslacht, die beiden in leven waren op het moment van zijn of haar ontvangenis". Let op de eerste woorden: „Tot heden". Nog een ander citaat: „Er zijn reeds berichten over een bandietenbende in Syrië, die mensen vermoordde om hun bloed en hoornvliezen te verkopen". Straks wordt „koppen-snellen" weer „in". (Verg. Gordon Rattray Taylor: The Biological Time Bomb, London).
De Toekomst is bepalender dan de Traditie. Ziet men in de toekomst ook een taak voor de anti-Christ? Of meent men dat deze figuur in de christelijke toekomstverwachting als een puur historische is binnengesmokkeld?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen