Uit de Synode-vergadering

I.
Op de vergadering van de Hervormde Synode, die van 17 t/m 19 februari in „De Blije Werelt" te Lunteren gehouden werd, kwamen een aantal belangrijke zaken aan de orde. Van de uitgebreide agenda moet met name worden genoemd de behandeling van een rapport over de revolutie, een rapport over de ambten dat al op een vorige vergadering ter sprake kwam, een nota over ontwikkelingssamenwerking en een nota betreffende het jeugdwerk. Bovendien vonden enkele benoemingen plaats die voor het geheel van de kerk van betekenis zijn.

Benoemingen.
Wat dit laatste betreft kan in de eerste plaats worden gewezen op de benoeming van een tweetal rectoren aan het theologisch seminarie te Driebergen. Op de vorige synodevergadering was uitvoerig van gedachten gewisseld over de plaats van het seminarie in het geheel van het theologisch hoger onderwijs, waarbij tevens de vraag naar voren kwam hoe de leiding van het seminarie zou moeten worden samengesteld. In principe werd toen besloten dat de leiding in handen gelegd zou worden van een driemanschap. Thans besloot de synode om naast dr. E. Beker te benoemen dr. F. O. van Gennep uit Leidschendam en drs. M. J. G. van der Velden uit Renkum. Met de keuze van drs. Van der Velden is voldaan aan de wens die van diverse zijden werd geuit om iemand van de Herv. Gereformeerde modaliteit in het rectorium te benoemen.
In het moderamen van de synode werd dr. G. de Ru voor nog één jaar herkozen terwijl in de plaats van drs. J. H. van de Bank tot assessor van het moderamen werd benoemd ds. G. Würsten te Sprang.
Tenslotte kan nog gewezen worden op de benoeming van dr. I. H. Enklaar tot rector van de Zendingshogeschool te Oegstgeest. Onlangs verscheen mede van zijn hand een boek over de huidige zending, getiteld „Onze blijvende opdracht".

Nota Revolutie en Gerechtigheid.
Op de dinsdagmorgenvergadering werd uitvoerig beraadslaagd over de revolutie. Ter tafel lag een nota van de Raad voor Zaken van Overheid en Samenleving, getiteld „Revolutie en Gerechtigheid".
In dit lijvige rapport werd na een korte uiteenzetting over revolutionaire krachten die in de wereld werkzaam zijn, o.a. in de studentenwereld, onder de negers of onder jonge arbeiders, de vraag gesteld of in de revolutionaire bewegingen van onze tijd ook bepaalde tendenzen aan het licht komen die corresponderen met die gerechtigheid die in de komst van Jezus Christus van Godswege gestalte krijgt. Het rapport geeft dan ook een theologische beschouwing over de gerechtigheid en komt tot de kerngedachte dat Gods gerechtigheid niet zozeer één van Gods eigenschappen is, maar Zijn handelen zelf betekent, hetgeen tot uitdrukking komt in het tot stand brengen van nieuwe dingen. En dat heeft consequenties voor het staan van de kerk in deze wereld. Gelovig omgaan met de werkelijkheid, aldus het rapport, betekent niets minder dan bekering tot en het doen van de gerechtigheid die in Jezus Christus gestalte krijgt. En in dit opzicht raken volgens het rapport revolutie en gerechtigheid elkaar. Want in de revolutie zitten elementen die nieuwe impulsen geven voor de realisering van een stuk gerechtigheid voor armen en rechtelozen op de aarde. En dat moet door de christelijke gemeente worden aangewakkerd. In dit opzicht wordt ook aangeknoopt bij de Franse Revolutie waarvan het rapport zegt dat de eigenlijke doelstellingen van „vrijheid, gelijkheid en broederschap" nog in vele opzichten niet zijn bereikt. Daarom hebben we een visie te ontwerpen voor de toekomst, waarbij de kerk zich in dit opzicht spiegelen kan aan de visie van Karl Marx op de geschiedenis.
De conclusie van het rapport is dan dat de christenen de afbraak van de huidige structuren welbewust en weldoordacht onder ogen moeten zien, waarbij het de opdracht van de kerk is om de revolutie in landen als b.v. de Latijns Amerikaanse te steunen.
Dit rapport werd overigens door de synode niet zonder meer overgenomen. Drs. K. Exalto leverde scherpe kritiek, waarbij hij vooral inging op de theologische achtergronden van het rapport. Hij keerde zich onder meer tegen de gedachte dat gerechtigheid niet zozeer een eigenschap van God is alswel Zijn handelen zelf. Hij merkte naar aanleiding van Psalm 57 : 12, waarin gezegd wordt dat God een rechtvaardig rechter is en een God die ten allen tijde toornt, op dat het goed bijbels is om over Gods gerechtigheid als een eigenschap te spreken. Hij stelde dan ook dat in deze nota aan de eigenlijke betekenis van het bijbelse begrip gerechtigheid tekort wordt gedaan, vooral ook omdat de Bijbel over Gods gerechtigheid spreekt in de zin van oordelen, straffen en gericht oefenen, hetgeen in deze nota vrijwel geheel ontbreekt. Daardoor is deze nota, aldus drs. Exalto, te optimistisch geworden. Niemand behoeft meer voor God te vrezen. Daardoor komen allerlei andere Schriftgegevens ook niet meer uit de verf, b.v. als de Schrift zegt: Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden; of die Schriftgedeelten waarin gesproken wordt over de onderdanigheid aan de overheden. De conclusie van drs. Exalto was derhalve dat wat in de Bijbel een randverschijnsel is, namelijk opstand en verzet, in dit rapport hoofdzaak is, en wat in de Bijbel centraal staat hier hoogstens nog aan de rand voorkomt. Daarom kon hij de nota niet zonder meer aanvaarden. Slechts in alleruiterste noodsituaties wilde hij verzet en opstand aanvaarden, maar verder hield hij het bij de oude tegenstelling tussen revolutie en evangelie.
Ook andere sprekers stelden de eenzijdige bespreking van de gerechtigheid Gods aan de orde, bijvoorbeeld prof. Lekkerkerker, die bovendien overigens stelde dat te weinig de visie van de gereformeerden uit de vijftiende en zestiende eeuw was gehonoreerd in het rapport, b.v. de visie van Calvijn die toch wel de mogelijkheid van verzet tegen de toenmalige overheid onder ogen had gezien. Verder wees hij erop dat ons Wilhelmus eigenlijk een soort theologie van de Revolutie is.
Prof. Strijd was het wel eens met de teneur van het stuk maar vond dat er te weinig gesproken was over geweldloos verzet, en ook dat niet voldoende onderscheid was gemaakt tussen revolutie in de Latijns Amerikaanse landen, de technocratische landen van het Westen en de Parijse studentenopstand.
Na een langdurige discussie besloot de synode uiteindelijk het rapport ingrijpend te laten herschrijven. Het herschreven rapport moet dan besproken worden met de commisse van rapport en met het breed moderamen van de synode. Daarna kan de Raad voor Kerk en Samenleving het uitgeven als studierapport. Het gaat dus niet als herderlijk schrijven in zee.
Terzijde willen we hierbij nog opmerken dat in dit rapport van de Raad voor Kerk en Samenleving in feite dezelfde lijnen getrokken worden als die we aantreffen in een onlangs verschenen boekje „Theologie und Revolution", waarin een theologische bijdrage van prof. dr. A. J. Rasker over dit onderwerp staat.
Aan dit boekje zullen we binnenkort enkele artikelen wijden. Gezien de discussies die over dit onderwerp ter synode zijn gevoerd zal dan ook aan dit rapport nog nader aandacht worden besteed.
H.                                                                                                                                    J. v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen