Revolutie en evangelie

III.
Besluit.
We hebben in deze artikelen enkele opmerkingen gemaakt over een kwestie die steeds actueler wordt en waarlijk niet alleen in noodsituaties. In het begin van deze artikelen hebben we er al op gewezen dat de revolutie in de huidige situatie ten nauwste verweven is met de menselijke drang tot inspraak en de daarmee samenhangende tendens om gezag van buiten af af te wijzen. Als zodanig dienen we wel te bedenken dat een en ander samenhangt met een afnemende erkenning van de ordeningen die de Schrift ons geeft. In dit opzicht wordt onder meer duidelijk dat ook in het Westen het slijtageproces doorgaat en de samenleving steeds minder trekken van haar christelijke oorsprong overhoudt.
Gezagsverhoudingen zoals die in de Schrift naar voren komen worden in toenemende mate niet meer erkend. En daar ligt ten diepste de kern van de verwording die we overal zien optreden. Als we dit zo zeggen dan betekent dit niet dat we niet evenzeer zouden moeten benadrukken dat gezag niet leiden mag tot machtsmisbruik en dat daar waar dit voorkomt de kritiek van het Woord zich duidelijk tegen de gezagsdragers keert. Daarvan hebben we ook enkele voorbeelden genoemd. Het gaat er dan ook niet om om de politieke kanten die aan deze kwestie zitten te bagatelliseren. Wanneer we de situatie in de wereld bezien dan is er genoeg reden om het beleid der diverse overheden kritisch te bezien, en te beseffen dat in veel landen de interne spanningen worden opgereoepen door een overheidsbeleid waarin het recht niet functioneert.
Maar de huidige revolutionaire tendenzen richten zich niet alleen tegen de functionering van het gezag, maar in veel gevallen tegen het gezag op zichzelf. Het is een symptoom dat we niet alleen in bredere politieke en maatschappelijke verbanden kunnen constateren, maar dat ook op te merken is in de kleinere verbanden van gezin en school, en ook binnen de kerken waar het ambt steeds meer aan betekenis inboet.
Daarom zou het beter zijn als de theologie zich richten zou op de crisis waarin zich de menselijke samenleving bevindt. Dat zij in de bres zou springen om het Woord Gods weer met klem te laten horen, juist wanneer dit Woord primair de samenleving in zijn totaliteit oproept tot terugkeer tot de dienst aan de levende God, wat bepaald meer inhoudt dan een verandering van maatschappelijke orde zonder meer.
In plaats daarvan merken we momenteel op dat de mens in zijn drang naar mondigheid door veel theologen serieuzer genomen wordt dan het Woord in zijn radicaliteit van zonde en genade. Zo'n theologie komt dan ook vaak niet verder dan een vermenselijking en verwereldlijking van de boodschap der Schrift. Het heeft alles slechts aardse betekenis. En dan is het ook maar een kleine stap om allerlei stromingen die zich op een of andere manier inzetten voor de verwezenlijking van aards gerichte idealen als christelijk of zelfs profetisch te bestempelen. Dan krijg je soms de indruk dat communisten op het vlak van de oud-testamentische profeten worden getrokken. De profeten van het ongeloof worden dan hoger aangeslagen dan diegenen die de waarlijk bijbelse profetie, in zijn gerichtheid op de erkenning van de levende God benadrukken. De Franse revolutie is dan een belangrijker fase in de geschiedenis dan de Reformatie.
De vraag naar geloof of ongeloof speelt nauwelijks een rol meer. De wereld is een eenheid en de mensheid ontwikkelt zich naar een betere toekomst. Elk streven dat daarop gericht is wordt ingepast in een zelfontworpen, zogenaamd bijbels kader. Dat daarbij intussen zelfs het wezen Gods dienen moet om een stuk menselijke geldingsdrang een schijnbaar bijbelse achtergrond te geven stemt des te meer tot bezorgdheid.
Wanneer de theologie ten aanzien van de revolutie dan ook niet meer weet te zeggen dan dat we die moeten plaatsen in het licht van Gods dringen naar verandering, dan vragen we ons af wat het specifieke nog is van de bijbelse boodschap. Want enerzijds kunnen we zeggen dat dan uit het oog verloren wordt dat als het er op aan komt de revolutie — politiek gezien — geen wezenlijke oplossingen biedt, omdat de revolutie als puntje bij paaltje komt haar eigen kinderen verslindt. Maar anderzijds moeten we — en dat is belangrijker — opmerken dat de moderne revolutiegeest opkomt uit een achtergrond die aan de geest van het evangelie vreemd is. Zo'n theologie zal dan ook eerder de chaos bevorderen dan dat zij in de samenleving vanuit het woord kritische lijnen trekt.
En daarom menen we dat de theologie zich beter richten kan op de essentiële inhoud van de prediking. Van de prediking waarin de oproep tot bekering van enkeling en gemeenschap weer ten volle doorklinkt, zodat vernieuwing van de samenleving primair geen zaak is van verandering van maatschappelijke orde, al dan niet door revoluties (geweldloos of niet geweldloos), maar van verandering van harten en levens. Opdat het werk van de Heilige Geest weer de volle nadruk krijge in het leven van de gemeente om vandaaruit uit te stralen naar buiten. Dan zullen ook de gezagsverhoudingen in het juiste licht worden gesteld en de functionering van gezag en gehoorzaamheid tot de juiste proporties worden herleid. Men zal ons wellicht tegenwerpen dat dit te bepleiten in onze geseculariseerde samenleving een hersenschim is. Maar we zouden in alle ernst willen vragen: wanneer de theologie bijbelse theologie wil zijn zal zij dan anders kunnen dan de geheimenissen van Woord en Geest, ongeacht de situatie waarin we ons bevinden, te vertolken en te proclameren binnen de samenleving? We menen dat daarvan meer heil te verwachten is dan dat van de nood een deugd wordt gemaakt en wereldlijke situaties, waartoe ook de revolutie behoort, tot werken van de Heilige Geest worden verklaard.
H.                                                                                          J. v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen