BOEKBESPREKING

Oskar Thulin: De Reformatie in Europa. Uitgave Bosch en Keuning N.V., Baam, 349 pagina's, ƒ 28, —.
In 1967 werd dit boek in Leipzig uitgegeven ter gelegenheid van de herdenking van 450 jaar Reformatie. Nu ligt dit werk ook in Nederlandse vertaling voor ons. Het is een goede zaak dat de uitgever Bosch en Keuning dit boek ook in Nederland heeft willen uitgeven, aangezien we uit dit werk een duidelijke indruk krijgen van de invloedssfeer die de Reformatie in de diverse landen van Europa heeft gehad. Meestal zijn we geneigd om bij de Reformatie uitsluitend te denken aan landen als Frankrijk, Zwitserland en Duitsland, landen waaraan dan ook in dit boek uitvoerig aandacht wordt besteed, maar daarnaast krijgen we uit dit boek ook een indruk hoe de Reformatie heeft doorgewerkt in landen als Oostenrijk, de Boheemse landen, Hongarije, Polen, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Finland, de Nederlanden, Engeland, Schotland, Ierland, Spanje en Italië. Elke bijdrage is geschreven door iemand uit het desbetreffende land. Zo is de Nederlandse bijdrage verzorgd door de inmiddels overleden prof. dr. W. J. Kooiman. Vooral ook zijn stuk, getiteld In Godes vrees te leven, hebben we met genoegen gelezen.
In het algemeen kan van de stukken uit dit boek worden gezegd dat op eerlijke wijze de doorwerking van de Reformatie in de diverse landen van Europa is beschreven, waarbij ook uitvoerig aandacht is besteed aan allerlei politieke en sociale factoren die deze doorwerking hebben bevorderd.
Ook de schaduwkanten van die tijd blijven niet onvermeld, zodat geen ideale voorstelling wordt gegeven. De lezer wordt dan ook veelzijdig geïnformeerd. De uitgever heeft er verder een fraai geheel van gemaakt. Daartoe dragen ongetwijfeld bij de vele fraaie foto's die het geheel opsieren, alsook het fraaie omslag met een afbeelding van de arbeiders in de wijngaard. Maar ook de verdere layout van het boek, met b.v. twee kolommen tekst per pagina, is van dien aard dat we zeggen kunnen dat dit boek van allure is, dat zijn geld zeker waard is. Wie voor een goed cadeau wat geld uit wil geven zouden we met nadruk op dit boek willen wijzen.

Kirchentag 1969: Informationen und Materialien; Kreuz-Verlag, Stuttgart; D.M. 1.
Van 16-20 juli vindt in Stuttgart de 14e Duitse Evangelische Kirchentag plaats. Dit boekje is bedoeld als voorbereidende informatie over de onderwerpen die, hoewel het thema nog nader moet worden uitgewerkt, aan de orde komen. Het centrale bijbelgedeelte voor de Kirchentag is de Bergrede. Daarover wordt in dit boekje één en ander gezegd. Vervolgens worden inleidende opmerkingen gemaakt over de Godsvraag, de enkeling en de anderen, de problemen van de democratie, en het begrip gerechtigheid in een revolutionaire wereld. Wie mee wil denken over de vragen die aan de orde komen kan in dit boekje terecht. In de voorlichting vinden we overigens een groot stuk moderne theologie, als ook een inleiding in het werk van diverse moderne theologen. Van het bijbels gehalte der stukken werden we derhalve niet altijd overtuigd.

Bo Reicke, Leonard Rost: Bijbels Historisch Woordenboek; Uitgave Het Spectrum, Utrecht; Aula Reeks; 6 delen a ƒ 7, — per deel.
Aan de totstandkoming van dit naslagwerk, dat uit het Duits is vertaald, hebben meer dan 200 medewerkers uit de meeste westerse landen hun bijdrage geleverd. Onder de Nederlandse medewerkers vinden we o.a. dr. M. A. Beek, dr. R. Schippers, dr. P. A. van Stempvoort, dr. W. C. van Unnik, dr. C. S. van der Woude e.a. De opzet van dit werk is niet specifiek theologisch. Begrippen uit de bijbelse historie, de cultuur en literatuurgeschiedenis en de archeologie komen eveneens aan de orde. En waar dit werk het terrein van de bijbelse theologie raakt wordt meer verwezen naar de betreffende theologische werken dan dat een uitgebreide theologische verhandeling wordt gegeven. Hoofdzaak bij het opzetten van dit werk is geweest het geven van algemene informatie aan ieder die meer wil weten van allerlei bijbelse gegevens, zoals over persoonsnamen, aardrijkskundige namen, planten, dieren, bijbelboeken, bijbelschrijvers, en allerlei kernwoorden uit de Schrift. Het complete werk bestaat uit zes delen, waarvan het laatste omstreeks september van dit jaar verschijnen zal. Het totale aantal pagina's bedraagt 1750. Juist ook door de uitgebreide literatuurverwijzing bij elk onderwerp dat ter sprake komt biedt dit woordenboek een schat van informatie. De totaalprijs mag dan ook in vergelijking met de Duitse uitgave (ƒ 170, —) laag genoemd worden. Door het kleine lettertype heeft men een grote hoeveelheid stof in betrekkelijk klein formaat weten te bundelen. Van harte aanbevolen.

Dr. J. C. H. de Pater: Het Schoolverzet; Uitgave Martinus Nijhoff, 1969; 530 pagina's; ƒ 30, — .
Dr. de Pater heeft in dit boek een uitvoerig overzicht gegeven van het Protestants Christelijk Schoolverzet in de tweede wereldoorlog. De eerste hoofdstukken tekenen het langzaam ontwaken en het steeds sterker worden van dit verzet. Door allerlei bepalingen, die door de bezetter werden uitgevaardigd, werden de duimschroeven steeds sterker aangedraaid en dreigde de inkapseling van het onderwijs, tot meerdere glorie van het nationaal socialisme. De schrijver van dit boek ziet het verzet, dat met name vanuit de protestants christelijke onderwijskringen tegen deze geleidelijke nazificatie is geboden, in vergelijking met de schoolstrijd in de negentiende eeuw en zelfs met de opstand tegen Spanje in de zestiende eeuw. Het ging om het behoud van de religie binnen de christelijke school.
We mogen Dr. de Pater dankbaar zijn dat hij deze omvangrijke studie aan het Schoolverzet heeft gewijd. Allerlei zaken komen ter sprake, zoals de benoemingsverordening, de oogsthulp, de arbeidsdienst, de verordening 137/41, de verwijdering van Joodse leerlingen van de scholen. Een apart hoofdstuk is gewijd aan de conflicten aan de von Löben Selsschool te Arnhem en de school aan de Hazekampseweg te Nijmegen. Verder komen ook allerlei wetenswaardigheden uit het schoolverzet in de diverse inspecties aan de orde, zodat velen er allerlei gebeurtenissen uit hun eigen woonplaats in de oorlogsperiode in zullen aantreffen.
We willen dit boek van harte aanbevelen. Het is een boek niet alleen voor onderwijzers — voor hen ook — maar voor ieder die geïnformeerd wil zijn omtrent deze periode, die enerzijds een zwarte bladzijde in onze geschiedenis is, maar anderzijds ook vele voorbeelden te zien gaf van moedig verzet en diep gewortelde levensovertuiging. Rest nog te vermelden dat de liefde van de schrijver voor het protestants christelijk onderwijs in dit boek soms duidelijk merkbaar is, namelijk in bepaalde passages waar de objectieve beschrijving van de gebeurtenissen zonder bezwaar even doorbroken werd voor een kort commentaar.
H.                                                                  J. v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen