Naar een algemene kerkvergadering

Het zal de lezers uit de dagbladen bekend zijn, dat omstreeks Pinksteren 1970 een algemene kerkvergadering zal worden gehouden. De Generale Synode heeft hiertoe op 17 juni jl. besloten teneinde „een gelegenheid te scheppen voor de leden van de hervormde kerk om uiting te geven aan hun gedachten. Niet alleen met betrekking tot de huidige positie van de kerk in het geheel van de nederlandse samenleving maar ook met betrekking tot de taak van de kerk in de toekomst, zowel binnen als buiten de grenzen". Een nieuwe vorm van inspraak dus voor alle hen^ormden binnen de kerk.
Op 8 oktober jl. vond hierover in het gebouw van het secretariaat van de hervormde synode, Carnegielaan 9, Den Haag, een persconferentie plaats. Van het breed moderamen van de synode waren hierbij aanwezig ds. F. H. Landsman en dr. R. J. Mooy.
Ds. F. H. Landsman, secretaris-generaal van de hervormde kerk, lichtte de achtergrond en de bedoeling van deze bijzondere vergadering nader toe. Hij zei dat iets soortgelijks als een Algemene kerkvergadering (AKV) in andere kerken al had plaats gehad (b.v. het pasto­ raal concilie van de r.k. kerkprovincie). De AKV zal echter een eigen karakter hebben, samenhangend met de geschiedenis van de hervormde kerk. Er is een algemene kerkvergadering uitgeschreven, aldus ds. Landsman, maar er is een hervormde kerkvergadering bedoeld. Hopelijk is zo'n algemene vergadering, met deelname van de andere kerken, in de toekomst mogelijk, maar we moeten eerst met onszelf in het reine komen. Wie we zijn, wat we willen enz. Pas dan zijn we gereed om aan een echte algemene kerkvergadering bij te dragen.
Ingaand op het waarom van de AKV zei hij dat de hervormde kerk met een minderwaardigheidsgevoel loopt. Ze is zich van eigen identiteit nog niet zo lang bewust. In een brede schets van de geschiedenis van de hervormde kerk gaf hij daarvoor als oorzaak de verschillende breuken die er in de historie van de hervormde kerk zijn geweest: de reformatie, het staatsbestel van 1816, de afscheiding, de doleantie enz. Er is een eeuw geworsteld om kerkherstel, maar alle pogingen tot reformatie zijn mislukt tot het begin van de tweede wereldoorlog. Pas na de bezetting is er iets van verwezenlijkt. Onder de twee stromingen Kraemer en Gravemeyer, waarvan de eerste de gehele wereld en steeds ook de andere kerken voor zich zag, terwijl de laatste meer geworteld was in de eigen kerk en de geschiedenis om van hieruit de sprong naar de toekomst te maken, kwam het in 1951 tot de nieuwe kerkorde.
Met deze ontwikkeling, aldus ds. Landsman, waarvoor we erg dankbaar mogen zijn, werd een eerste periode in de geschiedenis van de hervormde kerk afgesloten.
Een tweede periode begint in de zestiger jaren. De vraag is nu, hoe gaan we de zeventiger jaren in. Hiervoor kunnen we niet volstaan met het programma van 1951. Nodig is een nieuwe bezinning en een nieuwe inzet. Dat kan de synode niet alleen. Ds. Landsman verwees in dit verband naar wat in beweging gekomen is rondom art. 30. Hier scheiden zich de geesten. Sommigen zien de chaos of een kolonelsregering verschijnen, anderen begrijpen dat de kerk een instrument moet hebben om huisregels te maken. Het gaat erom de hele kerk bij het gebeuren te betrekken; de synode kan niet alles.
Weliswaar is de kerk nu reeds vanuit de grondvergaderingen vertegenwoordigd, maar er is momenteel op het grondvlak van de kerk zoveel in beweging (de Verontrusten, de groep vuur, sjaloom etc.) dat dit de synode allemaal niet bereikt. Ook is het van belang te weten wat hier achter zit. Doormiddel van de AKV kan nu eens vanuit allerlei groepen en bewegingen gehoord worden wat er met de kerk zou moeten gebeuren. Want wat helpt het, aldus ds. Landsman, als de kerken het om de tafel met elkaar eens zijn over hereniging en andere vraagstukken, maar niet weten te antwoorden op de uitdaging die uit de wereld tot ons komt. En die uitdaging is er vanuit allerlei kanten. Welke antwoorden hebben we als men binnen de kerk zegt dat God dood is, of dat God op de aarde is en niet in de hemel? Kunnen we dan nog met het Credo geloven en komen onze woorden nog wel ergens aan? Voorts denke men aan de vragen die van buitenaf worden gesteld, aan de wereldnood, het vraagstuk van de kernbewapening e.a. Al deze en andere vragen moeten bij de synode terecht komen, wil ze werkelijk een exponent van de gemeenschap kunnen zijn.
Vervolgens zette mej. C. I. Dales, lid van het directorium van het instituut kerk en wereld uiteen hoe de organisatie van de AKV in zijn werk gaat.
Op velerlei manier zal aan de zaak bekendheid worden gegeven, zodat iedereen op de één of andere manier wel wordt bereikt. Om tot een goede voorbereiding van de agenda van de algemene vergadering te komen, zullen er verschillende voorrondes zijn. Om te beginnen komt er een net van ongeveer 30 plaatsen waar uiterlijk 15 november een vóórvergadering zal worden gehouden. Deze zg. regionale agenderingsvergaderingen zullen toegankelijk zijn voor ieder die gerekend kan worden te behoren tot de Ned. Herv. kerk. Vooroverleg in allerlei vorm, via de kerkeraad, in verenigingsverband of binnen gesprekskringen zal worden gestimuleerd. Ieder zal ruimschoots gelegenheid krijgen zijn gedachten naar voren te brengen. Men is niet gebonden aan de „eigen" regionale vergadering, maar men kan ook elders deelnemen. Tenslotte is het mogelijk zijn gedachten rechtstreeks te sturen naar Postbus 19 te Driebergen, waar ook allerlei informatie kan worden verkregen.
Na deze agenderingsvergaderingen volgen nog plaatselijke voorronden en provinciale tussenronden, waarna tenslotte de landelijke slotvergadering volgt.
Dr. R. J. Mooy, secretaris voor algemene zaken gaf inlichtingen over de taak en de samenstelling van de begeleidingscommissie die is ingesteld om de goede voortgang van het programma te bevorderen, scheiding aan te brengen in de vele onderwerpen en de definitieve agenda samen te stellen. Er zal grote openheid zijn naar andere kerken, aldus dr. Mooy. In de begeleidingscommissie zal de r.k.kerk vertegenwoordigd zijn met een afgevaardigde, terwijl ook de Geref. kerken zijn uitgenodigd zich te laten vertegenwoordigen. Voorts zal de pers regelmatig van materiaal worden voorzien: half oktober: voorstel agenda van de synode; begin november: volledig overzicht van plaatsen en data van de regionale agenderingsvergaderingen; begin december: verslagen van de agenderingsvergaderingen; half januari: definitieve agenda voor de AKV; half april: verslagen tussenronde; begin juli: eindverslag.
Waarom is er van de verontrusten geen vertegenwoordiger in de begeleidingscommissie opgenomen, zo werd gevraagd. Ds. Landsman erkende dat dit niet geval was. Er is wel aan gedacht zei hij, maar er is nog geen naam uitgekomen.
Houdt de beslissing voor de AKV in feite niet de erkenning in dat de ambtelijke vergaderingen niet functioneren? Ds. Landsman wilde dit niet rechtstreeks bevestigen. De ambtelijke vergaderingen zijn in de kerkorde bedoeld als werkvergaderingen verklaarde hij. Vandaar de verlerlei adviescolleges. Ze functioneren wel maar dreigen vast te lopen in routinezaken. Voorts is er traagheid en het gevaar van bedrijfsblindheid. De AKV kan helpen de diagnose te vergemakkelijken en tot een nieuwe taakstelling te komen.
Desgevraagd erkende dr. Mooy dat de classes bij de voorbesprekingen terwille van de hanteerbaarheid worden overgeslagen. Maar dit is alleen formeel zei hij, niet materieel. Want de regiovergaderingen zijn te vergelijken met de classes.
Van welke „vele zijden is bij de synode op een AKV aangedrongen? " Ds. Landsman verwees ter beantwoording van deze vraag naar de vertegenwoordiging van jongeren op de synode en in Uppsala en op de actie 66—2000. Kortom van alle kanten was er aandrang zo zei hij. De aangeduide acties liepen echter dood omdat ze moesten worden opgenomen in vergaderingen waarvoor al een vaste agenda was.
Naar aanleiding van een desbetreffende vraag verklaarde hij te verwachten dat de Geref. Bond aan de AKV — op haar eigen wijze — zal meedoen om niet de door haar gewenste invloed te missen. In ieder geval is het lid van de Geref. Bond in het moderamen van de synode positief.
Op de vraag of te verwachten is dat de AKV tot bepaalde uitspraken zal komen antwoordde dr. Mooy positief, maar zei hij, het accent ligt niet op de slotvergadering maar op de voorronden. Alhoewel de AKV geen besluiten kan nemen is het anderzijds niet zo, dat, wanneer er bepaalde uitspraken worden gedaan, de synode kan doen alsof er niets gebeurd is, aldus dr. Mooy.
Welke is de rol van de synodeleden op de slotvergadering? De synode heeft de zaak uit handen gegeven terwille van de zelfstandige inbreng, aldus ds. Landsman Ze zullen er derhalve als toehoorders zijn. Overigens werd geconstateerd dat deze slotvergadering wel een moeilijk hanteerbaar geheel zal worden, te oordelen naar de ruwe schatting dat er een 200-300 afgevaardigden zullen zijn, een 50-60 synodeleden en enkele tientallen vertegenwoordigers uit andere kerken.
Het is een boeiend experiment aldus tenslotte ds. Landsman. We kunnen ons echter niet aan een prognose wagen en we weten ook niet wat het teweeg zal brengen.
R’dam                                                          L. van der Waal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen