Gereformeerde Bond doet niet mee aan de A.K.V.

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in de Hervormde kerk heeft in een nota al zijn leden, én verder alle kerkeraden en andere ambtelijke vergaderingen, geadviseerd, zich van elke medewerking aan de Algemene Hervormde Kerkvergadering te onthouden.
De Bond meent dat deze Algemene Kerkvergadering ingaat tegen hetgeen grote delen van de Hervormde kerk op grond van Schrift en belijdenis geloven van de kerk en haar regering. De Bond is bevreesd, dat de weg wordt geopend voor een nevenstructuur naast de presbyteriale kerkorde, en dat het slechts om enkele pressiegroepen gaat die op deze wijze inspraak in de Hervormde kerk willen hebben. De mondigheid van de gemeente kan en moet via de geëigende structuren worden verwezenlijkt, aldus de Bond.
De Gereformeerde Bond heeft zwaar geschut tegen de Algemene Kerkvergadering in stelling gebracht. Over de motieven en bezwaren in de hervormd/gereformeerde hoofdbestuurskring had H.N.hoofdredacteur C. Timmer een gesprek met ds. G. Boer, hervormd predikant te Zoetermeer en voorzitter van de Gereformeerde Bond.
Zie ook het H.N.-commentaar over deze zaak.
„Waar gaan wij als Hervormde Kerk naar toe. Wat is de functie en de toekomst van de kerk? " Dat zijn centrale vragen in een tijd waarin veel wordt losgewoeld. Via de Algemene Kerkvergadering wil de Hervormde Kerk van zoveel mogelijk hervormden vernemen, hoe zij over die vragen denken. Vindt u dat niet juist?

Ds. Boer: „Ik vind het bijzonder juist dat de Hervormde kerk in haar ambtelijke vergaderingen goed is geïnformeerd over wat er leeft in de kerk. De vraag is: hoe pak je dat aan? Ik zie drie fasen: een predikant die in de gezinnen komt, weet wat er werkelijk aan problemen leeft bij de mensen. Voorts kunnen op gemeenteavonden onder leiding van de kerkeraad alle onderwerpen aan de orde worden gesteld, die de gemeenteleden van belang vinden. Tenslotte is een van de taken van de classicale vergaderingen, neergelegd in de kerkorde, dat zij zich steeds op de hoogte stellen van wat er leeft in de gemeenten en ambtelijke vergaderingen, en dat zij dit doorgeven aan de meerdere vergaderingen.
Dit zijn legitieme wegen om te weten te komen wat er omgaat in de kerk. Het is zaak dat de synode een krachtige oproep doet, dat die classicale vergaderingen, waar dat nodig is, weer goed functioneren. En de synode moet tegelijk de classes niet eindeloos vermoeien met kerkordewijzigingen (vergt veel tijd) en met rapporten, waar je het niet alleen vaak mee oneens bent, maar die ook grote zorgen baren. De classes moeten de kernen van het belijden weer aan de orde stellen.”

Kern van de zaak
Vindt u dat de classicale vergaderingen de stem van heel de Hervormde kerk vertegenwoordigen? Inclusief jongeren, vrouwen, arbeiders, intellectuelen?
Ds. Boer: „Die vraag valt terug op de gemeenten zelf. Vertegenwoordigen de kerkeraden de hele gemeente? Kern van de zaak is natuurlijk dat helaas veel gemeenteleden het wel „geloven"; zij zijn niet geïnteresseerd in het functioneren van de kerk. De kerkeraden moeten op behoorlijke wijze de gemeente vertegenwoordigen, en zich zelf goed vertegenwoordigen in de classicale vergaderingen.”

Oorzaak
U heeft het meer over zoals het zou moeten zijn.
Ds. Boer: „Als het gaat over de kwaal van het niet goed functioneren, moeten we de oorzaak kennen. En die ligt in de inzinking in het geestelijk leven. Om die inzinking te bestrijden, moeten we de inhoud van de prediking opnieuw onder ogen zien En elke predikant, ouderling, diaken moet zich zijn opdracht scherp bewust zijn.
U vroeg zojuist of de classicale vergaderingen werkelijk de gemeenten vertegenwoordigen. De gemeenten zijn gedifferentieerd opgebouwd en ik geloof dat je niet teveel categoraal-moet gaan onderscheiden, zonder overigens de differentiatie uit het oog te verliezen. Wat de mensen verbindt, is veel meer dan wat hen onderscheidt. Wel vind ik het nodig dat kerkeraden uit alle lagen van de bevolking worden samengesteld.”

Bescherming
De synode, als hoogste vertegenwoordiging in de kerk, heeft tot een Algemene Kerkvergadering besloten. Door uw advies niet mee te werken valt u in feite de synode af.
Ds. Boer: „Welnee, ik bescherm de synode tegen haarzelf. Met dit besluit is zij geestelijk buiten haar boekje gegaan. Voor zo'n diepingrijpend besluit was de synode wel formeel, maar niet materieel bevoegd. Want wij geloven dat God Zijn kerk wil regeren door Woord en Geest en door de ambten, door Hem ingesteld. Zoals dat tot uitdrukking komt in artikel 30 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. De synode heeft bij haar besluit voor een Algemene Kerkvergadering waarschijnlijk vergeten, dat zij daarmee de deur openzet voor een nevenstructuur in de kerk naast de presbyteriale orde. Degenen die op dit ogenblik handelen vanuit een puur wereldse democratie (waarmee ik natuurlijk niet wil zeggen dat ik tegen een goede democratie ben) hebben het in dit besluit van de synode gewonnen. Maar nu de Gereformeerde Bond zegt: wij doen daaraan niet mee, leven wij in nauwer gemeenschap met de Belijdenis der vaderen, zoals die wordt genoemd in artikel X van de Kerkorde, dan de synode zich bij haar besluit bewust is geweest.”

Kras
U zegt daar nogal krasse dingen. Die vind ik ook terug in de Nota van de Gereformeerde Bond contra de Algemene Kerkvergadering. Want over die Algemene Kerkvergadering wordt in uw Nota geschreven: „Al wordt naar het schijnt de regering der kerk via de ambten en de ambtelijke vergaderingen geheel intact gelaten, in feite wordt dan toch maar daarnaast een andere, nieuwe structuur gecreëerd, die vloekt met de van God gegevene”.
De Gereformeerde Bond zegt dus met zoveel woorden dat de huidige structuur van de Hervormde Kerk van God gegeven is. De paus zegt dat over zijn ambt ook. Hoe weet u dat die structuur van God gegeven is?
Ds. Boer: „Die vraag heeft betrekking op de verhouding tussen Schrift en belijdenis. Wij wensen te leven in gemeenschap met de belijdenis der vaderen, zoals deze is uiteengezet in de artikelen 30 en 31 van de Ned.Geloofsbelijdenis. En de synode moet dan maar eens het bewijs leveren dat de Ned. Geloofsbelijdenis niet aan de Schrift zou zijn ontleend.
En wat de paus betreft: hij zegt dat zijn ambt van God gegeven is, en daarbij beroept de paus zich weliswaar op enkele teksten uit het Mattheüsevangelie, maar de zware klemtoon in zijn argumentatie ligt in de leer van de traditie, die een bijna gelijke waarde wordt toegekend als de Heilige Schrift. Daarom is er een groot verschil tussen de presbyteriale kerkorde en de opvattingen van de paus”.

Structuren
Ik wil nog even terugkomen op de structuren. Mag er naar uw mening nooit aan oude structuren binnen de Hervormde kerk worden getornd?
Ds. Boer: „Wel wanneer zou blijken dat die strukturen niet in overeenstemming zijn met de Schrift, of wanneer de Bijbel zich niet duidelijk uitspreekt en iets op andere wijze beter kan worden geregeld.”

Maar over dat laatste gaat het nou juist óók in de Algemene Kerkvergadering.
Ds. Boer: „Ach, als het leven wegzakt haal je het nooit met middelen omhoog die de kiem van ontbinding al in zich dragen. Ik wil niet aan de goede bedoelingen van de synode twijfelen, maar waar wij in deze tijd naar snakken is een profetisch geluid dat wakker roept en wakker maakt. Een getuigenis tegen de verwording van deze tijd. Je ziet nu hoe zich een langzame aanpassing voltrekt inplaats van dat de kerk haar eigenheid, haar identiteit bewaart.
En dan heeft men het over de toekomst van de kerk. Ik kan me niet voorstellen dat de kerk op zoek is naar haar eigen identiteit. Want midden tussen de hedendaagse verwarring staat de levende Christus, en van daar uit moet de kerk werken op grond van haar belijdenis. Die eigenheid, mèt de smaad die erbij hoort, die moeten we hebben. De mens ergert zich aan. het kruis, maar het is de enige weg tot behoud.”

Bezorgd
Ziet u geen gevaar dat de Gerefomeerde Bond zich nog verder binnen de Hervormde kerk isoleert door zijn weigering mee te werken aan de Algemene Kerkvergadering. En vindt u het geen gemis dat de inbreng van de Bond — als het advies in het land wordt opgevolgd — afwezig is?
Ds. Boer: „Ik zie die gevaren heel goed. Maar ik ben er veel meer over bezorgd, dat synode en kerk afdwalen van Schrift en belijdenis en daardoor zichzelf hoe langer hoe meer isoleren van het bijbelse kerk-zijn. Wat de Gereformeerde Bond betreft, deze staat aan alle gevaren bloot die iedere vereniging bedreigen, namelijk eenzijdig worden, of verstarren, of vervagen. Maar het is niet zo dat wij klakkeloos hebben geadviseerd aan onze mensen: werk niet mee. Het voor en tegen is heel grondig overwogen.
En dan had u het over het isolement. Ook dat speelde in het beraad een rol. Maar wij hebben gezien dat de kerk al zoveel beslissingen heeft genomen, de laatste in haar geschrift over de kerk van Rome, die ons heel moeilijk vallen. En nu de synode door het scheppen van een nevenstructuur zich steeds meer verwijdert van de Schrift, moeten wij „neen" zeggen. Het is een cri de coeur! De mondigheid van de christen is het best gewaarborgd wanneer de ambten, zoals wij die kennen, functioneren vanuit Christus.”

Halt
De laatste vraag. U beticht de Algemene Kerkvergadering van eenzijdigheid. In uw Nota spreekt u de vrees uit dat het slechts enkele pressiegroepen zijn die hebben aangedrongen op inspraak en medezeggenschap, en dat het hen te doen is om humanisering en horizontalisering van geloof en kerk. Wanneer u die eenzijdigheid vreest, werkt u daar dan niet zelf aan mee door uw weigering om deel te nemen?
Ds. Boer: „Dat kan er in zitten. Maar dit alternatief laten wij ons niet opdringen. Want als iemand je mee wil nemen op een verkeerde weg, dan kun je proberen via een zijpad zover mogelijk mee te gaan om hem voor de afgrond te behoeden, maar het is beter te zeggen: Ga in Godsnaam op deze weg niet voort. We hebben als kerk al zoveel verloren. Ik ben bang dat we op deze weg nog meer verliezen.”

Bij de tijd blijven
Uit het hierboven geplaatste interview met ds. G. Boer, voorzitter van de Gereformeerde Bond in de Hervormde kerk, spreekt ook een grote bezorgdheid over de kerk in deze tijd. Daarin staat hij niet alleen. Er zijn er meer die uitzien naar een profetisch geluid dat wakker roept en wakker maakt. Wat dat betreft zou het ons uit het hart gegrepen zijn, wanneer de synode, nu steeds meer mensen van het Evangelie vervreemd raken en er generaties opgroeien die zelfs van de eerste grondbeginselen van het christelijk geloof niet op de hoogte zijn, een klemmende waarschuwing zou laten uitgaan. Een waarschuwing waarin het de mensen wordt aangezegd wat 't betekent wanneer men zich van God en Zijn geboden afwendt, en waarin tegelijk wordt gewezen op de weg die het Evangelie wijst.
Het besluit van de synode een algemene hervormde kerkvergadering te houden vloeit mede voort uit diepe bezorgdheid over de situatie waarin de kerk verkeert. Alleen weeklagen daarover heeft geen zin. Nodig is een diepgaande bezinning over de vraag hoe de kerk nu en in de toekomst zal kunnen blijven getuigen en werken vanuit de Bijbelse opdracht. Daarbij kan en mag de kerk zich afvragen of zij op een goede wijze functioneert of dat er veranderingen moeten worden aangebracht om aan de ontzaglijke problematiek, waarvoor zij als kerk in deze tijd staat, op adequate wijze het hoofd te kunnen bieden.
Nu kan men stellen dat dit een zaak is waarover alleen ambtelijke vergaderingen als synode, classicale vergaderingen, kerkeraden zich druk moeten maken. Men kan ook stellen dat het een zaak van de hoogste orde is, die allen aangaat die nog zijn geïnteresseerd in het wel en wee van de kerk. En daarom is het heel juist gezien van de synode om een algemeen beraad uit te schrijven, waarbij iedere hervormde de gelegenheid krijgt zich uit te spreken, en mee te werken en te denken.
De Gereformeerde Bond meent dat dit net zo goed kan via de geëigende structuren. Als dat zo zou zijn, zou zo'n algemene hervormde kerkvergadering inderdaad niet georganiseerd hoeven te worden. Maar men spreekt op die wijze over een ideaal-situatie, die helaas geen relatie heeft met de werkelijkheid. Natuurlijk komt uit de ambtelijke vergaderingen een beeld van de kerk naar voren, maar het is helemaal niet zo gek om ook op andere wijze het oor te luisteren te leggen. Dat kan tevens een steun zijn voor kerkeraadsleden, en afgevaardigden naar classicale vergaderingen en de synode, die als vertegenwoordigers van de gemeente van Christus steeds voor moeilijke beslissingen staan.
De algemene hervormde kerkvergadering is dus een soort opiniepeiling, zij is tegelijk een nieuwe vorm van meedenken en meewerken, en hopelijk vloeit uit die algemene kerkvergadering een reveil en een marsroute voort. Het verzet van de Gereformeerde Bond tegen de algemene hervormde kerkvergadering manifesteert zich het felst in de vrees dat een „nevenstructuur" naast de bestaande structuur wordt opgebouwd. Daar kan direct tegenovergezet worden dat het een eis is om in sterk veranderende tijden in ieder geval na te gaan of ook nieuwe middelen nodig zijn om het Evangelie beter doorgang te laten vinden. Als Philips nog op dezelfde wijze zijn produktiemethoden zou doorvoeren als in de vorige eeuw, zou dat bedrijf allang te gronde zijn gegaan. De vergelijking gaat natuurlijk niet helemaal op, maar ook voor de kerk blijft het voorwaarde dat zij bij de tijd is en blijft.
C. Timmer (Hervormd Nederland, 25 okt. 1969)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen