Dr. Lammens als ketterjager

In Trouw van woensdag 25 maart 1970 vonden wij het volgende bericht:

Het bestuur en de stichtingsraad van de Evangelische Omroep (EO) heeft een aantal bezwaren geformuleerd tegen de film „Zoon des Mensen", geschreven door de Engelsman Dennis Potter en donderdag uitgezonden door het IKOR-CVK.

Prof. dr. G. N. Lammens, directeur van het Convent van Kerken, onder wiens medeverantwoordelijkheid de film is uitgezonden, zei vooral getroffen te zijn door de slotpassage van de brief van de E.O., waarin deze wijst „op de onmogelijkheid om Christus waarheidsgetrouw in een film of toneelstuk op te voeren, daar niemand zich kan inleven in Zijn zieleleven. Hij is immers waarachtig mens maar ook waarachtig God". „Dit gaat nog verder dan de ketterij van Apollinaris „Die is op het Concilie van Constantinopel in 381 veroordeeld naar aanleiding van zijn stelling, dat Jezus wel een waarachtig lichaam en een ware menselijke ziel had, maar geen menselijke geest. Daarvoor was in de plaats gekomen de Goddelijke Logos". Het concilie heeft dit verworpen, als „schadelijk voor onze verlossing" omdat deze visie tekort deed aan het waarachtig menszijn van Christus.

„Ieder die doctoraal theologie heeft gedaan heeft dit moeten leren", aldus prof. Lammens. „Maar de E.O. gaat nog verder: zelfs in het zieleleven van Jezus kunnen wij ons al niet meer inleven, vanwege zijn Goddelijke natuur. Geen gelukkig begin voor E.O. vond de CVK-directeur deze uitlating „een ketterij, die bijna zestien eeuwen geleden al door de kerk veroordeeld is”. *

Wij hebben er behoefte aan bij dit stuk een paar kanttekeningen te maken.

1. Hoewel wij al vaak wat van dr. Lammens hebben gelezen, kunnen wij ons niet herinneren dat hij ooit sterk is geweest in het aanwijzen van ketterijen, noch van oude noch van nieuwe ketterijen.

Zijn reactie op de bezwaren van de E.O. doen ons dan ook, op zijn zachtst gezegd, vreemd aan.

2. Op de eigenlijke bezwaren die door de E.O. naar voren zijn gebracht tegen de film „Zoon des Mensen" gaat dr. Lammens niet in. De voorstelling die van Christus wordt gegeven in deze film, en dat lijkt mij het hoofdbezwaar van de E.O., laat hij geheel rusten. Dat achten wij een goedkope manier van polemiseren.

3. Dr. Lammens pint de E.O. uitsluitend vast op haar mening dat in een film of toneelstuk geen waarheidsgetrouwe uitbeelding van Christus kan worden gegeven, omdat niemand zich de persoon van Christus kan inleven. Door deze tactiek past dr. Lammens een afleidingsmanoeuvre toe. De lezers krijgen de indruk dat het dáár alléén om gaat, de rest vergeten zij.

4. Dr. Lammens stelt de mensen van E.O. voor als domme mensen. Hadden zij maar geweten wat de eerste de beste doctorandus in de theologie weet. Dan hadden zij zich de ketterij van Apollinaris herinnerd.

Alle respect voor de kennis van prof. dr. G. N. Lammens, maar laat hij ze te berde brengen waar dat past! Heel Apollinaris heeft niets te maken met het geval waar het hier over gaat. Al kennen de mannen van de E.O. deze oude ketter niet (misschien ook wèl), zij kennen in ieder geval hun christelijke belijdenis, dat Jezus Christus ontvangen is uit de Heilige Geest en geboren uit de maagd Maria, en vermoedelijk kennen ze ook de uitleg daarvan in de Ned. Geloofsbelijdenis art. 19. Jammer voor dr. Lammens, maar die belijdenis kennen zij zó goed dat zij juist op grond daarvan gemeend hebben hun bezwaren tegen de bedoelde film naar voren te moeten brengen. De voorstelling van „een ziekelijke fanaticus" die dan Christus heet, verdraagt zich maar moeilijk, neen helemaal niet! met deze oudchristelijke belijdenis. Wij vinden het erg dat dr. Lammens dat blijkbaar niet inziet, in ieder geval daar met geen woord over rept.

5. Niet dat Christus ook waarachtig mens is is in de bezwaren van de E.O. in het geding, ik ben er zeker van dat zij dat van harte belijden, maar iets heel anders, namelijk of deze mens: God en mens in enen! door een mens, ook al heet hij dan een volgeling van deze Christus (laat een atheïst), geheel ingeleefd kan worden zodat hij Hem in een toneelstuk kan uitbeelden. Was Christus zoals Arius (om óók eens een ketter te noemen) zich Hem heeft voorgesteld, wellicht dat Hij in te leven en na te bootsen zou zijn. Maar wij mogen toch niet verwachten dat dr. Lammens, die ook déze ketter natuurlijk kent, geneigd is het voor hem op te nemen.

6. Conclusie: dr. Lammens' critiek is er naast. Hij gaat aan de hoofdzaak voorbij. Voor de rest vecht hij tegen windmolens. Heeft hij een afkeer van de E.O. dan mag hij toch niet op deze wijze dat afreageren. Heeft hij behoefte aan een jachtterrein, omdat hij de hem ongewone rol van ketterjager wil spelen, laat hij dan elders zoeken; er zijn van zulke terreinen nog genoeg, en zelfs dicht bij huis.

* Voor de volledige tekst van het protest van E.O. verwijzen wij de lezers naar de rubriek Kerknieuws.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen