BOEKBESPREKING

Prof. dr. C. D. J. Schotel: Het maatschappelijk leven onzer voorvaderen in de zeventiende eeuw; J. G. Strengholt's Uitgeversmaatschappij, Amsterdam; 453 pagina's; ƒ 25,—.

Dit boek is een herdruk van de eerste uitgave van 1905. Deze uitgave werd bewerkt door prof. dr. H. C. Rogge. De oorspronkelijke spelling bleef gehandhaafd.

Wie het al eerder verschenen boek van prof. Schotel, Het oud-hollandsch huisgezin der zeventiende eeuw gelezen heeft, zal ongetwijfeld ook dit boek willen lezen. Uit tal van preken, liederenboekjes, familiepapieren en andere bescheiden heeft de schrijver tal van wetenswaardigheden aan de vergetelheid ontrukt.

De onderwerpen die aan de orde komen, zijn b.v. de taveerne, de koffiehuizen en collegiën, nieuwspapieren, schaken en dammen, volksspelen, apothekers en chrirurgijns, de gilden, de kermis, de politie, begrafenissen, predikanten en doctoren. Op smeuïge en boeiende wijze geeft de schrijver een kijkje op die aspecten van het verleden die normaal niet in geschiedenisboeken voorkomen.

Al met al een hoogst interessant boek, waaruit we o.a. kunnen leren hoe het vroeger ook niet alles goud was wat er blonk. Van harte aanbevolen.

Dr. D. Nauta, De verbindende kracht van de belijdenisschriften. Verhandeling over de formulierkwestie in de negentiende eeuw in Nederland, Kok, Kampen 1969; ing. ƒ 5,75.

In een brede uitwerking van zijn afscheidskollege behandelt de emeritus-hoogleraar aan de VU via 6 hoofdstukken een vaak over het hoofd geziene kerkhistorische kwestie, nl. deze dat ook onder de voorstanders van de verbindende kracht der belijdenisschriften het ontbrak aan volledige samenstemming. De korrespondentie tussen Groen van Prinsterer en Koenen n.a.v. de kwestie rond de proponentsformule na 1816 is een sprekend voorbeeld, zoal niet van latitudinarisme, dan toch van een gereformeerd-oekumenische instelling. Nog nader wordt deze zaak toegelicht via brieven van Da Costa rond 1840.

Persoonlijk meen ik, dat voor Groens en Koenens standpunten een doorlichting van het Haagse Réveil met zijn vele internationale kontakten meer explicerend was geweest, dan beperking tot het Adres der Haagse heren. Dat ligt ook geheel in de lijn van het citaat uit Koenens brief, blz. 13, en het citaat op blz. 14 (noot 14).

Gezien o.a. de beginselverklaring van 1848, blz. 44, was het niet ondienstig geweest, wanneer op blz. 9 het „quia" en „quatenus" staan zou tegen de achtergrond van de volledig weergegeven proponentsformule.

Wanneer de standpunten zich juist door de Afscheiding toespitsen (hfdst. 4), dan had de mogelijkheid tot indiening van gravamina bij de synode nader op haar recht sedert Dordt 1618—'19 toegelicht kunnen worden, want ook daarover heerst nog altijd verdeeldheid van inzicht. Echter, de auteur beperkte zich geheel tot de 19e eeuw.

Wie het verloop van de kwestie bijna van jaar tot jaar in de onderhavige periode wil nagaan, krijgt door prof. Nauta zeer veel gegevens in handen gespeeld Nog één vraag: waarom spreekt de titel van belijdenisschriften en de tekst voornamelijk van belijdenisgeschriften? En dan nog dit: is Doedes' onderscheiding van vier partijen 1866 erg verschillend van die van Groen 1834? Met alle aanbeveling en achting.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen