BOEKBESPREKING

Sipke van der Land: Dag in dag uit met kopstukken van de Kerk van vroeger en nu; Uitgave J.H. Kok N.V., Kampen; 148 pagina's; ƒ 9,75.

De schrijver heeft in dit „Bijbels leesboek" een aantal kopstukken van de kerk van vroeger en nu aan het woord gelaten, lukraak gekozen, zoals hij zelf zegt, uit wat er in zijn eigen boekenkast stond. Zo is het een heel gevarieerd gezelschap geworden dat aan het woord komt; de Reformatoren Luther en Calvijn, opwekkingspredikers als Dwight Moody, mensen uit zending en evangelisatie, zoals Ingwer Ludwig Nommensen, Kagawa, William Booth, Stanley Jones, Billy Graham, maar ook mej. Hendriks uit Kampen en de bekende gereformeerde straatprediker N. Baas. Verder ook rooms katholieke theologen en moderne protestantse theologen, dichters, schrijvers en zangers (Jaqueline v. d. Waals, Guido Gezelle, Jacobus Revius), grote denkers als Kierkegaard en Pascal, alles bij elkaar te veel om op te noemen, zeventig in totaal. De „lukrake" keus van de schrijver brengt mee dat niet alle stukken met evenveel instemming gelezen zullen worden. Maar er zijn vele prachtige stukken bij, waarbij — als we er dan toch een bepaalde lijn in willen ontdekken — de hoofdaandacht valt op de kracht van het evangelie, dat als een zoutend zout is in alle verbanden van de samenleving en dat in staat is hoop en verwachting te wekken waar geen uitzicht meer is. De schrijver heeft steeds op de linkerpagina's een Schriftgedeelte geplaatst.

L. Westland Jzn. De geschiedenis van de hervormde gemeente van Huizen, 60 bldz., uitgave: W.A. de Groot, Goudriaan 1970.

Wie wat op de hoogte wil raken van de geschiedenis van de Hervormde gemeente van Huizen kan in dit boekje terecht. De schrijver — straks herv. predikant te Meteren en Est — geeft, na een korte inleiding, in het 1e hoofdstuk de kerkgeschiedenis van het Gooi tot de reformatie. Hoofdstuk 2 handelt over de periode van de reformatie in het Gooi en in Huizen. Hoofdstuk 3 gaat over de periode van 1605—1712; hoofdstuk 4 bespreekt de 18e eeuw; hoofdstuk 5 de 19e eeuw en tenslotte een Besluit over na 1900. Een literatuuroverzicht en historische gegeven zijn aan het geheel toegevoegd. Het boekje is duidelijk en overzichtelijk geschreven. Het zou te ver voeren om allerlei bijzonderheden en wetenswaardigheden op te sommen. We zien hoe de reformatie in het Gooi en in Huizen zich heeft voltrokken. De kerkeraad moest telkens tegen verkeerde toestanden optreden. Hij stelde zich ten doel om de gemeente naar de Schrift te doen leven. Zondagsrust, invloed van wederdopers, gezelschappen, het heilig avondmaal komen ter sprake. We kunnen lezen dat er ook toen al „verontrusten" waren in een tijd van verslapping in het kerkelijk leven. De Nijkerkse beweging is ook in Huizen merkbaar geweest. We zijn het met de schrijver eens dat Huizen echter niet hierdoor zijn „bijzondere" geestelijke stempel verkregen heeft, maar dat deze beweging aansloeg omdat de Huizer godsdienstige geaardheid toen al een piëtisch-bevindelijke inslag had. Afscheiding en doleantie grepen niet breed om zich heen. Bezwaren tegen de avondmaalspractijk worden behandeld zoals de Blaricumse consulent deze zag. Of we van een labadistisch-piëtische inslag kunnen spreken acht ik wat te sterk uitgedrukt. Of dit dan ook de oorzaak is van het niet doen aan evangelisatie-arbeid is de vraag. Jammer dat de periode na 1920 met een enkele bladzijde wordt afgedaan. Deze jaren hadden — ook al leven vele personen of hun familie uit die tijd nog — wat bredere aandacht kunnen krijgen. Juist in verband met de uitbreiding en de toekomst der gemeente en het jeugdwerk b.v.

De beoordeling van de kerkelijke praxis t.a.v. het heilig Avondmaal lijkt me wat te eenzijdig. Hier spreekt toch wel terdege mee de overtuiging dat een avondmaalsganger „kennis" moet hebben aan wat het formulier zegt. Wat wil de schrijver verstaan hebben onder een apostolaire visie die veelal zou ontbreken? Ondanks alle gebrek is juist in een gemeente als Huizen de jaren door trouw huisbezoek gedaan. En bij het groter worden der gemeente zijn vele bezoekers ingeschakeld voor rand- en buitenkerkelijken. Terwijl een centrale evangelisatie-commissie zich bezint op middelen en wegen — en deze ook ter hand neemt en inslaat — om het evangelie uit te dragen.

In verband met de minderheidskwestie is de zaak wat te simpel gesteld wanneer de schrijver vraagt: waarom beriep zij zo'n predikant dan niet? Bij wat uitvoeriger behandeling zou de schrijver dan ook wat nader hebben kunnen ingaan op de traditonele vormgeving en liturgische sjibboleths die geen rol meer zouden spelen als deze vormgeving onder kritiek van Gods Woord geplaatst werd en zij in het heden actueel gemaakt werd. Nu zijn het, evenals de slotzin, gezegden, uitspraken, zonder meer.

Bij het prachtige overzicht dat we in dit boekje ontvangen, komt wat te weinig uit dat de Heere op wondere wijze Zijn genade in Christus in de gemeente heeft verheerlijkt.

Wat een echte vreze Gods is er — ja, temidden van veel schijn en tekort — toch in de lijn der geslachten geweest, en is er nog. We hopen dat de kerkeraden de gemeente in schriftuurlijke, gereformeerde zin zullen blijven leiden en dat de Koning der Kerk leide en vervulle met Zijn Geest. Het boekje is keurig uitgevoerd en is kennisneming alleszins waard.

Kernwoorden in het christelijk geloof, onder redactie van prof. dr. G.C. Berkouwer en prof. dr. A.S. v. d. Woude, uitgave J.H. Kok, Kampen, prijs ƒ 7,50.

Een nieuwe publikatie van colleges, gehouden in het kader van de theologische etherleergang der N.C.R.V., gericht op pastores en gemeente. De behandeling van een aantal Bijbelse kernwoorden, volgens prof. Bakhuizen van den Brink, mede bedoeld om het evenwicht te helpen hervinden, nu wij door de moderne wereld uitgedaagd worden om het Christendom ook in historische, horizontale lijn waar te maken. Het eerste artikel van prof. A.S. van der Woude betekent een correctie op een bepaalde theologische mode om Genesis vanuit Exodus te lezen en de schepping vanuit het verbond te bezien. Schepping en verbond horen bijeen als aspecten van het éne universele Goddelijke handelen. De volgorde schepping-patriarchengeschiedenissen-exodus is een aan de historisch-chronologische werkelijkheid ontleende traditie. Jammer, dat in de overwegingen van prof. Van der Woude in de opvatting van de scheppingsverhalen ook de mythe weer volop meedoet. In het artikel van prof. Van Unnik wordt een Bijbels overzicht gegeven van het unieke woord „verbond" om aan te duiden de unieke relatie tussen God en Zijn volk. Het is. een typisch kernwoord van het christelijk geloof. Over zonde en schuld wordt gehandeld door prof. J.T. Bakker: een oproep om in de prediking van zonde en schuld te waken tegen dodelijke vanzelfsprekendheid. Men zal de zonde concreet moeten aanwijzen, maar anderzijds de relatie met de levende God als achtergrond niet mogen vergeten.

Jammer, dat in deze verhandeling zo ondoorzichtig over de erfzonde gesproken wordt. Jammer, dat over zonde en schuld niet meer vanuit het trinitarische gesproken wordt, zodat ook meer in het vizier komt, wat onze H.C. zegt: Ja, wij, tenzij dan dat wij door de Geest Gods wedergeboren worden. Prof. J.N. Bakhuizen van den Brink maakt prachtige opmerkingen over de verzoening. Enkele sleutelteksten worden genoemd. Een uitvoerige historische dokumentatie. Er blijven na de lezing vragen t.a.v. de lijnen naar de heilstoeëigening. Over wet en evangelie wordt gesproken door prof. W.H. Velema. Een enkel citaat: „De triomf der genade in Barth's theologie is een te vroeg gegrepen triomf en heeft daardoor iets triomfantelijks". „Men zal in het Evangelie altijd met twee woorden moeten spreken: schuld en vergeving, aanklacht en vrijspraak". Na dit uitstekende artikel de bijdrage van prof. A.A. van Ruler over gerechtigheid en rechtvaardigheid. Men vraagt zich af, of in dit hooggestemde opstel toch niet teveel het nog-niet van het koninkrijk Gods ontbreekt, waardoor het verbond, de prediking, het soteriologische zwaarder accent krijgen. Prof. G.C. Berkouwer schrijft over heiliging en dienst. Door de overvloedige inventarisatie van de vragen loopt men gevaar van de bomen het bos niet meer te zien. Inmiddels zijn we 't helemaal eens met de conclusie aan het slot: „Er is een visie op „de strukturen", die gevaar loopt te verwaarlozen, dat een stenen hart er niets mee doet en er niets van terechtbrengt in ongevoeligheid en hardheid, maar er kan ook zijn een zodanige concentratie op het individuele leven, dat men vergeet, dat de mens in de wereld leeft en daar wegen wil zien en gaan, waarop hij zich tot waarachtige heiliging kan laten roepen". Wat prof. A. Szekeres over „Waarheid" schrijft is knap, maar door het woordgebruik voor de theologisch niet ingewijde lezer te zwaar geladen. Wat betreft het artikel over Vrede door prof. J. Sperna Weiland: Ik zou het niet graag op mijn geweten willen hebben om op een zo onbijbelse manier en zo „militant" tégen de Bijbelse innerlijkheid en vóór „geweldloze weerbaarheid" te willen vechten, al zie ik best, dat het Evangelie ook sociale en politieke gevolgen heeft. Het boekje eindigt met een verhandeling over „Vrijheid" door prof. C.W. Mönnich, waarbij ik zou willen aantekenen, dat voor mijn besef de stellingname van Augustinus en Luther theologisch en practisch ook vandaag van meer betekenis is dan wij in dit artikel gesuggereerd krijgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen