Waarheid en eenheid in de ontmoeting der kerken

Een oecumenische eeuw

Wij leven in een oecumenische eeuw. Een eeuw van grote internationale en interkerkelijke conferenties, gestart op het zendingsterrein, thans vooral vanuit centrale organisaties als de Wereldraad van kerken en de 'Bijbelgetrouwe' I.C.C.C. De bewoonde wereld (oikóemene), waarin het haast krioelt van kerken, die naar de Naam van Christus genoemd zijn, is door allerlei oorzaken zo klein geworden, dat wij ons de weelde niet meer veroorloven kunnen om te denken, dat wij als christenmens of als kerk alleen op de wereld zijn.

Ook in Nederland zijn er allerlei ontmoetingspunten tussen de kerken van de Reformatie onderling, Rome en de Reformatie ook. Er is een oecumenische aandrift, die niet in het minst de jongeren hartstochtelijk bezielt. Vooral het benauwende probleem van de toenemende saecularisatie, maar ook (en de laatste tijd heel sterk) de noodzaak van een gezamenlijke aanpak van de politieke en maatschappelijke vragen in wereldverband schijnen een haastige organisatorische eenwording van de kerken tot het centrale agendapunt van de kerkelijke vergaderingen te moeten maken. Het zijn vooral de jongeren, die in het licht van deze problemen de grote drukte van het voorgeslacht over de waarheidsvraag niet meer kunnen volgen. Zij zien geen wezenlijke verschillen meer.

Samen op weg

Van praten wordt men tenslotte o zo moe. We moeten nu eindelijk samen eens wat gaan doen. Samen op weg. Binnen tien jaar moet de éénheid met de Gereformeerde kerken in Nederland in ieder geval een feit zijn geworden. Vooruitgrijpend daarop heeft men bv. in Veghel en Uden (Nd. Brabant) reeds een practisch volledige samenwerking. De Gereformeerde predikant van de ene woonplaats, bezoekt daar ook de Ned. Herv. gemeenteleden, doopt hun kinderen, bedient het heilig avondmaal, waaraan ook Hervormde leden deelnemen. Het omgekeerde gebeurt in de andere plaats door de Hervormde dominee. Deze gecombineerde gemeente wordt dus door twee predikanten bearbeid op basis van een zo efficiënt mogelijke taakverdeling. 90 pct. van de leden van beide kerken (aldus de uitslag van een enquête) staat hier achter.

Eén Evangelische kerk?

Uiteraard is deze vorm van oecumeniseren slechts een stap op een weg. De weg naar de eenheid ook met andere kerken, zeker ook met de Rooms-katholieke kerk. Misschien dat de Nederlandse R.-K. kerkprovincie met de kerken van de Reformatie hier het beste zouden kunnen dienen als proefpolder der oecumene. Hier immers liggen zoveel raakvlakken. Hier doet de gedachte opgeld, dat het niet eens gaat om een herenigde kerk, maar uiteindelijk om Gods wereld. (Wij moeten samen het Woord doen als kerken in de structuurbepaling van de samenleving). Bovendien is er de wederzijdse dooperkenning, het van beide zijden gesanctioneerde gemengde huwelijk, een veranderd inzicht aangaande het ambt, het sacrament, Maria, de genade, de Bijbel. En nog veel meer. Inmiddels maakt o.a. de coelibaatskwestie duidelijk, dat de vragen rondom het ge­zag (vooral dat van de Paus) volop in de discussie zijn, hoewel in het algemeen het beginsel van de collegialiteit en de verbondenheid met de pauselijke stoel vastgehouden wil wezen. Al is de volheid van het heil alleen binnen de muren van de moederkerk, deze overtuiging hindert de Rooms-katholiek kennelijk niet om te geloven, dat de heilige Geest ook van andere kerken en kerkelijke gemeenschappen gebruik wil maken bij de volvoering van Zijn heilswerk.

Er is zoveel in beweging. Wij kunnen en mogen, aldus de verwoede oecumenisten, niet meer uitgaan van een pakket geloofswaarheden, die eens en voor altijd gelden en daarom ook voorgoed de scheidsmuren laten staan. Wij moeten verder, samen verder vooral.

Hier en daar explodeert het opgekropte eenheidsverlangen reeds in een fervente en soms revolutionaire actie om nu reeds te komen tot één Evangelische Kerk in Nederland: als lid van de eigen kerk bedanken, samen lid worden van de Ene Evangelische Kerk en om erkenning vragen bij de bestaande kerkgenootschappen.

Progressief-conservatief

Men weet, dat dit 'overhaasten' is. Men ondervindt, dat de oecumene nog veel teveel een zaak is van de kerkelijke top en op het vlak van de gemeente weinig leeft. Men verkettert die onverdraagzame en eigengerechtigde gemeente. Men vreest, dat een flinke achterban van verontrusten dwars door alle kerken heen, die elkaar in elk geval ook niet vinden, de éne Evangelische Kerk tot de zoveelste kerk zal doen zijn, die ontstaat, terwijl de andere rustig blijven voortbestaan. Waarmee dan precies niet bereikt is, wat men zich voorstelde.

Hoe dan ook, de fronten tekenen zich steeds duidelijker af: progressief-conservatief, kris kras door heel het kerkelijke leven heen. Niettemin schijnt de éne wereld, waar het naar het gevoelen van sommigen spoedig heengaat, onmiddellijk te roepen om één kerk van Christus.

Ondertussen staat men in de kringen van de Bijbel- en belijdenisgetrouwe gereformeerde gezindte in Nederland op zijn best nog maar aan een pover begin van toenadering. En elke poging om wat meer kerkelijke band aan elkaar te krijgen, schijnt juist daar van meet af aan te stranden.

Bijbels christendom

Na deze summiere inventarisatie, de vraag, wat wij aan moeten met woorden als waarheid en eenheid in de ontmoeting der kerken. Het zijn veelgebruikte woorden. Haast kunnen we zeggen, dat het velen verveelt om het daar altijd maar weer over te hebben.

De waarheidsvraag is uit de tijd. Velen aanvaarden haar in ieder geval niet als startpunt voor het oecumenisch gesprek. De waarheid zelf is bovendien een 'vlottend begrip' geworden, wanneer men de heilige Schrift niet meer neemt als een geheel van eeuwige waarheden, maar als het excemplum (voorbeeld), straks een modus (manier) van openbaring Gods, die in constant samenspel met de situatie van nu ons nieuwe, andere wegen wijst voor het geloofsleven, het kerkelijk leven, het staan in de wereld.

Daartegenover houden wij vast, dat wij ook inzake de ontmoeting tussen de kerken zowel de waarheid als de eenheid op het oog moeten hebben, zoals de Bijbel ons die voorhoudt, wil het werkelijk een Bijbels christendom heten, dat wij voorstaan.

Daarbij schamen wij ons niet te onderzoeken, niet slechts, wat deze Bijbelse woorden waarheid en eenheid betekenen voor onze dagen, maar net zo goed omgekeerd, wat wij vandaag hebben te doen met wat God ons in Zijn heilig Woord voorhoudt omtrent deze dingen.

Dat laatste is zelfs het beslissende.

Waarheid in de heilige Schrift

Enkele Bijbels-theologische lijnen dan allereerst met betrekking tot het woord waarheid in de heilige Schrift. Om vast te houden, wanneer mensen van verschillende kerken elkaar ontmoeten en bij het nemen van beslissingen in oecumenische aangelegenheden.

Rede of openbaring?

Het woord waarheid functioneert in de Bijbel heel anders dan in de Griekse wereld. De Griek zoekt de waarheid steeds achter de dingen, de verschijnselen van het leven. Het leven zelf is op zijn best een film. De werkelijkheid ligt erachter. Door de rede van de wijsgeer of op de manier van de verrukkelijke extase van de mystieke mens op te diepen. Het tasten naar de waarheid, de geheime onder­grond der dingen, in steeds weer nieuwe filosofische systemen, daarmee heeft de Griek altijd al zijn waarheidsdorst pogen te lessen. En is het dan niet volkomen oninteressant geworden, wanneer iemand beweert, dat hij eens en voorgoed de waarheid in pacht meent te hebben?

De vaste koers

Hoe geheel anders spreekt de Bijbel over de waarheid. Hier staat niet de mens met zijn speurtocht naar de werkelijkheid achter de dingen in het centrum. Hier is sprake van openbaring. Van de levende God geldt, dat Hij de Waarheid is. En dat wil zoveel zeggen als dat Hij Zich in Zijn Woord (Zijn beloften en bevelen) openbaart als de betrouwbare God, op Wie men vertrouwen kan. Die al Zijn woorden waarmaakt. In het woord waarheid zit dus Bijbels gesproken, de notie van vast-zijn, betrouwbaarheid ('èmèt), onwankelbaarheid. Wie zich aan deze hoge God is kwijtgeraakt, gaat niet over één nacht ijs, zoals iemand, die de leugen liefheeft en doet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen