Kroniek

Mori

De vorige maal wijdde ik een vrij uitvoerige beschouwing, althans binnen bestek van deze rubriek, aan het heengaan van professor Van Ruler. Over het verscheiden van professor Banning zal ik korter zijn. Hij en de wereld van zijn gedachten stonden zoveel verder van onze lezerskring af dan professor Van Ruler en zijn ideeën. Hiermee wil niet gezegd zijn, dat professor Banning voor zijn kring niet veel heeft betekend. Doch voor onze gemeenten was hij een vreemde, zoals hij zijn bedenkingen zal gehad hebben tegen het streven van de verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde Kerk, waartoe hij overigens behoorde.

De naam van Banning werd bekend door het driemanschap, dat na de oorlog onvermoeid arbeidde aan de vernieuwing van de Kerk onmiddellijk na de oorlog. Gravemeyer, Kraemer en Banning. Ze hebben elkaar niet zo lang overleefd. Dit heengaan betekent derhalve ook het afsluiten van een bepaalde periode uit de geschiedenis van de Hervormde Kerk. Banning was een van de vrijzinnige theologen, die een bijdrage hebben geleverd aan de verkerkelijking van de vrijzinnigheid. Thans zien we echter weer een proces van algehele vermaatschappelijking optreden. Het specifiek kerkelijke geldt als vergane glorie, vandaar het verzet tegen de preek enzovoort.

Van Ruler was representatief voor wat onmiddellijk op de kruistocht van het driemanschap volgde en ook die beweging is weggeëbd.

Dr. Simonis

Alle kerkelijkheid heeft meegepraat, toen de benoeming van dr. Simonis tot opvolger van mgr. Jansen in Rotterdam wereldkundig werd. Het zag ernaar uit, dat de bisschopszetel voor dr. Simonis een schopstoel zou worden. Overigens bleek tevens, dat er in de kerkprovincie Nederland ondanks de progressieve houding van het episcopaat en de luide kreten van vele nog progressieveren, die celibaat en dergelijke demonstratief aan de kant zetten een behoorlijke achterban aanwezig is, die zich gaarne voegt onder de bisschopsstaf van de nieuw-benoemde.

Ondanks het fel protest zelfs in de hoogste regionen hier in Nederland hield het Vaticaan voet bij stuk. Momenteel is kardinaal Alfrink gesecondeerd door enkele van de bisschoppen in Rome, maar het zal wel uitlopen op bijpraten. De hiërarchie heeft toch nog wel het laatste woord in de Catholica en de Catholica is nog wel degelijk Rooms. Lieden die hoog opgeven van de veranderingen in de R.K. kerk moeten hun boekje maar weer eens ter hand nemen en nieuwe berekeningen maken.

Het episcopaat maakte een compromis wereldkundig. Een groep had open oog voor de eisen, die de toekomst stelt en een andere was bezorgd omtrent de waardij van het verleden en het was heilzaam beide interessen te integreren en op die manier bleek het weer eens mogelijk het onverzoenlijke te verzoenen.

Dr. Arntzen

Als ik me niet vergis, zijn we een tijdvak ingetreden van een zekere hardere lijn. Tot dusver werd er met begrip over alles en nog wat van mening verschild en gediscussieerd. Men streefde naar begrip, toenadering, samenwerking ondanks verscheidenheid van uitgangspunten.

Het uittreden van de bekende predikant van de gemeente 's-Gravendeel uit de gemeenschap van de Gereformeerde Kerken heeft zeer de aandacht getrokken. Dr. Arntzen kon zich 'om des gewetens wil' niet langer verenigen met de gang van zaken in zijn kerk. De november-synode van Sneek had toch in feite prof. Kuitert en diens leer ongemoeid gelaten, terwijl dr. Arntzen bovendien niet via collecten steun en medewerking kon geven aan een ontwikkeling, die hij afbrekend achtte voor geloof en leer.

Dr. Arntzen heeft bewust niet gekozen voor de weg, die hierboven kortheidshalve is aangeduid met verbreiding en verdediging van de Waarheid. Deze weg hebben de kerkelijk gereformeerden in het verleden ook nimmer kunnen begrijpen of waarderen. Consequent in de lijn van Afscheiding en Doleantie is deze stap ongetwijfeld.

Ik had het over een hardere lijn. Het gaat niet om een vrijblijvende discussie met alle nodige interesse en hartstocht, maar om een honorering van gevoelens met een offer. Standpunten worden met de persoon betaald.

De vraag is nu of deze stap, die ongetwijfeld zwaar moet zijn, weerklank vindt. Het heeft ons toch verbaasd, dat de Gereformeerde Kerken 'zo haast' geweken zijn van opvattingen die voorheen met kracht van overtuiging gloedvol zijn verdedigd. Als ik de uitdrukking zo haast gebruik, begrijp ik meteen, dat het in het licht van de Schrift ook weer niet zo verbazingwekkend is. Ziende op de zaak waar het om gaat zeer verwonderlijk en gelet op de mensen, die in geding zijn, voor de hand liggend.

Het uittreden van de gereformeerde pastor van 's-Gravendeel plaatst ons voor de vraag wat het beduidt en wat het meebrengt dat we gehoor geven aan het vermaan te blijven in hetgeen we geleerd hebben, daarbij in acht genomen van wie we het hebben geleerd.

Correspondentie

In een vorige kroniek had ik het over de Palaver-manifestatie en signaleerde daarbij o.a. het optreden van prof. Verkuyl met de opmerking dat de discussieminnende jeugd over de revolutie van gedachten zou kunnen wisselen. Een opmerkzame lezer wijst me erop, dat prof. Verkuyl zelf spreekt van transformatie van de samenleving. Allicht zal er in het kader van de debatten over revolutie gepalaverd zijn. De opmerking van de lezer is wel juist, alleen wil ik nog wel opmerken dat een wat zachter standpunt zoals het onderhavige van een bedachtzame meester van transformatie bij radicaler leerlingen, die beslissen en knopen doorhakken gemakkelijk in revolutie kan uitlopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen