Kroniek

twee doctores: in en uit

Na alle geschrijf en gewrijf is het weer bezig stil te worden. Niet helemaal, want ik weet ook wel dat medewerkers van de nieuwe bisschop van Rotterdam voor de eer bedankten en dat na het nieuws in de dagbladen thans in kerkbodes en kerkelijke periodieken nog naklinkt, dat de gereformeerde pastor van 's-Gravendeel zijn staf neerlegde, maar als herinnering dragen we kort samengevat de wetenschap mee, dat dr. Simonis zijn ambt aanvaardt en dr. Arntzen het zijne beëindigde. In onderlinge vergelijking heeft het wel iets te zeggen over beide kerken, die hierbij betrokken zijn. Een nadenkertje: de gaande en komende doctor theologiae.

paus

Dr. Simonis in. De wil van de paus zegevierde over die van bisschoppen en het progressieve deel van de Nederlandse kerkprovincie. Tegelijk echter bleek uit vele reakties dat de bisschop van Rotterdam op de steun en aanhankelijkheid van een groot deel van diezelfde kerkprovincie rekenen kan. Het behoudend deel heeft niet zo'n grote mond, maar daarom moet het progressievendom niet menen, dat zij de natie zelf zijn, al zijn ze wel overtuigd dat zij alleen het juist-denkende deel zijn van die natie. In de Leeuwarder Crt. van 30 jan. verscheen een artikel van J. Noordmans, die uiteenzet dat Petrus' beweerde opvolger struikelblok — aanstoot — is op de weg naar de eenheid. De gebeurtenissen van de laatste dagen hebben ons wel bewezen, dat dit struikelblok nog stevig aanwezig is. Schrijver haalt verder aan hoe de r.k. theoloog Küng de onfeilbaarheid van de paus bestrijdt op een manier die geen protestante collega hem kan verbeteren. Een andere r.k. theoloog, Rahner, vindt dat Küng niet meer als werkelijk rooms-katholiek te beschouwen is. Küng toch meent, dat de wezenlijke waarheden nooit te vangen zijn in menselijke, formuleringen. Het zijn, als het goed is, benaderingen, maar geen volkomen weergaven. Vandaar de onmogelijkheid dat iemand, ook de paus hoogsteigen zelf, niet onfeilbaar kan zijn.

Als men dan die benaderende formuleringen maar weer niet gaat zien als toch de waarheid. Vaker liep het op deze wijze. God zelf en zijn Christus zijn nagenoeg onbereikbaar, dan stellen we ons roomstevreden met de heiligen. Het grote goddelijke genadewerk is vanzelf ons ten goede, maar iets van welwillendheid, iets van goed werk onzerzijds moet er toch wel op afgaan, voorwaar onze goede werken worden in feite beslissend en doorslaggevend. Met dat andere grote zit het immers wel goed, maar bij ons moet het haakje van de deur en daar hangt het helemaal van af.

kerk en staat

Wie zijn politiek heeft bijgehouden zal het niet zijn ontgaan dat de Tweede Kamer zich druk heeft bezig gehouden met kwesties, die te maken hebben met de verhouding van kerk en staat. Met een zachte glooiing van enkele jaren en aflopend percentage wordt de subsidie voor kerkenbouw beëindigd. Hetzelfde wil de Regering met wat vervat is in het befaamde artikel 185 van de Grondwet, waarin staat dat 'traktementen, pensioenen en andere inkomsten van welke aard ook, thans door de onderscheidene godsdienstige gezindheden of derzelver leraars genoten wordende, blijven aan dezelfde gezindheden verzekerd. Aan welke leraars, welke tot nog toe uit 's lands kas geen, of een niet toereikend traktement genieten, kan een traktement toegelegd, of het bestaande vermeerderd worden'. Een afkoopregeling wordt door de Regering voorgesteld. Daartegenover staat een voorstel omschreven in het zogenaamde rapport-van Walsum dat beoogt een ruime subsidie aan de verschillende kerken tot een bedrag van 50 miljoen, terwijl in het kader van de grondwettelijke regeling veel minder werd verstrekt.

Conform de belijdenis kunnen we er geen bezwaar tegen hebben, dat de Staat fungeert als 'voedsterheer' van de kerk, zoals men oudtijds zei. De Staat heeft zich echter in het minst niet in te laten met het essentiële van de kerk. Bovendien moet het helemaal niet nodig zijn om de Overheid te bewijzen, dat de kerk zoveel goed werk doet in het algemeen belang. Wanneer de kerk de hoge Overheid de waarheid aanzegt, die mogelijk erg onaangenaam is, komt de kerk evengoed recognitie (erkenning ook in financiële vorm) toe.

In de practijk kunnen zowel kerk als overheid (volksvertegenwoordiging) uitgaande van wat principieel vaststaat nog heel verschillende beslissingen nemen. Men kan, erkennend dat de kerk van Christus, die, zegt de belijdenis, zeer wel te kennen is, waardering toekomt, als volksvertegenwordiging steun of subsidie ongewenst vinden, omdat de overheid geen onderscheid maakt en kerken en centra en in wijder verband allerhande cultuur op voet van gelijkheid subsidieert. Immers met aanvaarding van een gefundeerd recht kan iemand om uiteenlopende redenen toch van dat recht afzien (Matth. 17:27). Naarmate de antichrist zijn schaduwen vooruit werpt zal de kerk voorzichtiger zich opstellen. Discriminatie kan zondig wezen maar evenzeer non-discriminatie. Wanneer eenmaal subsidie wordt toegekend, eventueel tegen de zin, moet de kerk op haar beurt beslissen of ze de subsidie al of niet aanvaardt.

In de Tweede Kamer wilde de meerderheid artikel 185 wel uit de grondwet lichten in afwachting van een nadere regeling, hoe die dan ook mag uitvallen, afkoop of subsidie. Er verklaarden zich 77 voor overbrenging van het artikel uit de grondwet naar de overgangsbepalingen. Dit moet eerst plaats vinden, want na deze stemming is nog een tweede door een nieuwe Staten-Generaal nodig en bij die stemming is een tweederde meerderheid vereist. Er is dus nog maar een eerste stap gezet. Omdat ze niet wisten wat er voor het artikel in de plaats komt stemden 31 tegen.

Tenslotte diende nog een wetsontwerp, dat beoogde de gelijkstelling van eed en belofte. Ook bij die aangelegenheid moet de kerk, als lerares van de eed, zich ten nauwste betrokken weten. Het zal goed zijn voortaan met meer ijver te preken over zondag 37. Het wil me voorkomen, dat de kerk dit kostbaar geloofsgoed schromelijk heeft verwaarloosd. Want het kan de belijder niet onverschillig wezen of iemand zweert bij Die hoger is, de God van alle waarheid, of betuigt bij de mens, die leugenaar is en uit de vader der leugen, de mensenmoorder van den beginne. Het is een oneer God aangedaan, wanneer Zijn gave wordt gelijk gesteld met een verzekering of belofte van de mens, hoe goed hij het op zijn manier mag bedoelen. Men kan geen twee heren dienen en geen twee instanties gelijk stellen. Straks geraakt de eed in onbruik, christenen, die zich zo noemen, willen geen aanstoot geven, niet demonstratief vroom doen voor rechters, die er toch ook niets van begrijpen en handelen in een verkeerd begrepen solidariteit met de geseculariseerde wereld en ziedaar de eed en de zondebeteugelende macht van dit Godsgeschenk is geweken. Niemand kan voor-en-tegen zijn, ook geen Staat. De Overheid doorloopt stadia van vóór-Christus naar tegen-Christus. Het gaat veel sneller dan we optimistisch denken. We hebben het vaak niet in de gaten, omdat we met onze neus gedrukt zitten boven allerlei details. We moeten de dingen optellen en proberen het geheel te overzien. Nog is er veel christelijks in het onchristelijke, maar los van de Bron is kracht en leven spoedig geweken. We verheugen ons in snijbloemen. De belofte niet langer surrogaat van de eed, schrijft de krant. Ja, ja.

Naast de theologie van de revolutie hebben we wel eens behoefte aan een theologie van de eed als gave van Gods lankmoedigheid, die ons leven draagt, om woorden van Calvijn te gebruiken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen