Boekbespreking

K. H. Miskotte, Om de waarheid te zeggen, 272 biz., ƒ22, 75, J. H. Kok N.V., Kampen 1971.

In dit prachtig uitgegeven boek zijn een aantal artikelen en kleine publicaties samengebracht, die prof. Miskotte in vroeger jaren elders reeds had gepubliceerd. Omdat deze uitgaven moeilijk meer te verkrijgen zijn en het toch de moeite waard is om er ook nu nog en weer opnieuw kennis van te nemen, zijn ze nu in dit boek gebundeld. Om bij dat laatste aan te sluiten: het is inderdaad de moeite waard. Het is een rijk boek, dat met zijn gevarieerde inhoud een boeiende lectuur biedt.

In het bijzonder geldt dit wel de twee eerste opstellen, die resp. handelen over de Afscheiding (1834) en de Doleantie (1886). Beide opstellen zijn geschreven op momenten, waarop deze voor ons kerkelijk leven zo diep grijpende gebeurtenissen werden herdacht (1934, 1936). Maar deze herdenking komt er wel zeer gevarieerd uit. De Afscheiding wordt door Miskotte met respect en grote congenialiteit belicht, hoewel ook critisch, in goede zin. De Doleantie komt er slechter vanaf. De figuur van Kuyper wordt naakt-realistisch vergeleken met de duitse Führer. En dat betekende wat in 1936. Maar is het overdreven? Na de lezing van het onlangs verschenen boekje over 'Gesprek over de onbekende Kuyper' (G. Püchinger, 1971) werd mijn oordeel over hem hierdoor bevestigd. En wat gaan dan ineens heel veel andere dingen ook duidelijk worden. Alleen Miskotte doet dit dan op zo'n niveau, dat het gezag heeft en beschaafd en christelijk blijft. Omdat hij het doet uit een positief christelijk geloven.

Nu ja, zo hebben vrijwel alle hoofdstukken van dit bbek ons veel te zeggen en te leren. Wel moet erbij worden gezegd, dat het geen eenvoudige lectuur is. Trouws, wie Miskotte kent, weet dit.

Opmerkelijk is, dat uit dit boek ook blijkt, dat Miskotte de jaren door toch wel een ontwikkeling heeft meegemaakt. Aan de ene kant een ontwikkeling naar nog vollere rijpheid. Men leze zijn preek aan het eind van het boek over 1 Kor. 14 : 15, 20: een volwassen verstand. Aan de andere kant, als hij het boek van A. Th. v. Leeuwen 'Christianity in World History' bespreekt, zie ik een andere Miskotte voor me, die ik ook terugvind in zijn voorwoord in het boek van G. H. ter Schegget (Het beroep op de stad der toekomst, 1970). Maar dat is een dualiteit, die toch Miskotte ten diepste altijd aankleeft, tot in zijn preken toe. Ik wil hierover geen mening uitspreken. Ik dacht, dat het christelijk geloof en zeker het denken daarover altijd iets van die dualiteit aan zich heeft, in welke vorm dan ook.

In ieder geval: een bijzonder boek.

C. Graafland

Jan Foudrain: Wie is van hout...; Een gang door de psycliiatrie. Uitgave Ambo, Bilthoven, 471 pagina's; ƒ 22, 50.

De schrijver van dit boek beschrijft allereerst zijn eigen ervaringen tijdens zijn vorming tot psychiater. Na 4 1/2 jaar in dienst te zijn geweest van een van de meest progressieve psychiatrische centra in Amerika werd hij in Nederland chef de clinique van het psychotherapeutisch centrum Stichting Veluweland. Momenteel is hij als psychiater gevestigd in Amsterdam. Hij meent dat de psychiaterie volledig op verkeerd spoor zit. Dat toont hij aan door het schokkende relaas van 3 schizofrene patiënten, die aan zijn zorgen waren toevertrouwd, de revue te laten passeren. Hij meent dat de samenleving er niet mee gebaat is zulke mensen als dingen te zien.

Een boek geschreven voor vakmensen en leken. Voor wie zich interesseert in de psychiatrie geeft dit boek veel informatie. De gesprekken met de patiënten zijn in alle openhartigheid weergegeven, inclusief de vaak bizarre en onkiese taal, die de patiënten bezigden. Verder blijkt niet uit dit boek dat er ook een relatie dient te bestaan tussen geloof en psychiatrie. Daarom houd je al lezende toch ook je reserves. Diezelfde reserve houd ik derhalve ook bij de aanbeveling van dit overigens knappe boek.

J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen