In bijbels opzicht geslaagd?

De IKOR televisie serie 'Werken op Zondag' waarin op misplaatste wijze de schijnwerper werd gericht op de kerkelijke gemeente en haar voorgangers, is al geruime tijd aan scherpe kritiek onderhevig. IKOR directeur ds. W. Koole heeft nu in een algemeen schrijven aan diegenen, die hun kritiek bij het IKOR kenbaar maakten, gereageerd op de bezwaren. Hij zegt in het begin van zijn brief, dat het de bedoeling was een programma te maken dat door een groot publiek graag bekeken wordt en 'dat toch niet tekort doet aan ons verlangen om een bijdrage te leveren voor een beter, meer ontspannen, minder bevooroordeelde visie op de kerkelijke gemeente en haar predikant.’

Vervolgens gaat hij puntsgewijs op een aantal geuite bezwaren in en eindigt dan met de conclusie dat de serie 'in theologisch opzicht, dus wat de bijbelse informatie betreft' geslaagd was. Daarmee is dus in feite de hele kritiek aan de kant geschoven. Een bijbels-theologisch geslaagd programma. Beter kan het immers niet? En dan, de kijkdichtheid verdubbelde en de waardering voor de serie 'Werken op zondag' was hoger dan voor enig ander IKOR/CVK programma op de zondagavond. 'Zeer velen hebben hartelijk van de serie genoten', zegt ds. Koole. Wie er van genoten hebben wordt niet gezegd. Waren dat de buitenkerkelijken of de meelevende gemeenteleden? De kritiek geuit van de kant van de meelevende kerkleden heeft er toch niet om gelogen?

Maar wat nu dat geslaagd zijn in bijbels opzicht betreft, die opmerking zegt me niets als ik bepaalde zinsneden uit de brief van ds. Koole lees. Welke theologie zat erachter? Bij bepaalde passages wrijf je je ogen namelijk echt wel even uit. Ik citeer uit de brief van ds. Koole: 'Sommigen Uwer hebben critiek op het feit dat wij een begrafenis, een doop, een huwelijksviering in beeld hebben gebracht. Een kerkelijke plechtigheid is niet heilig door het gebeuren zelf, maar door wat de betrokkenen eraan beleven'. Het gaat me nu om dit laatste. Een kerkelijke plechtigheid is niet heilig door het gebeuren zelf, maar door wat de betrokkenen eraan beleven. Is dat niet een dóór en dóór subjectivistische redenering? Hier is sprake van een noodlottige verschuiving. Het accent ligt niet op wat God doet, middels de ambten, in de heilige samenkomst van de gemeente, bij wat voor gelegenheid dan ook, maar het zwaartepunt wordt hier gelegd in de beleving van de betrokken. Zelfs de dopersen zonden het zó nog niet zwart op wit hebben durven zetten. De beleving — in dit geval dan van de moderne mens — wordt de maat waaraan alles afgemeten wordt.

Dan een tweede passage uit de brief van ds. Koole: 'Twee afleveringen van de serie (de eerste en de laatste) waren volledig als Komedie bedoeld. Vooral de laatste aflevering was een soort 'uitsmijter' en heeft waarschijnlijk daarom de meeste vragen en crietiek opgeroepen. Het spijt ons, dat het voor een aantal uwer een al te dolle boel is geworden. Wij produceren ongeveer 130 programma's per seizoen: in dit geval is er eentje op hol geslagen en — naar vanzelf spreekt — zonder boosaardige opzet, onzerzijds. Het aangevochten liedje 'In-de-hemel-is-geen-bier' was bij nader inzien geen gelukkige keus, maar men kan daar ook al te zwaar aan tillen. Het is niet onlogisch, dat een zoetelijk hemelideaal, dat hier en daar nog leeft, eens door een komiek op de korrel wordt genomen.’

Het aangevochten liedje was dus geen gelukkige keus, maar we moeten er ook weer niet zo zwaar aan tillen. Ik zou wel eens willen weten waar we dan nog wèl zwaar kan mogen tillen. Het is dimkt me verregaand als een omroep, die van de kerken uitgaat, het zich permitteert om vulgaire soldatenliejes, waarin gespot wordt met wat heilig is, uit te zenden. En dan dat 'zoetelijk hemelideaal'. Wat is dat eigenlijk? Paulus spreekt ervan dat hij opgetrokken geweest is tot in de derde hemel, tot in het paradijs en dat hij daar onuitsprekelijke dingen heeft gezien. In de brief aan de Colossenzen verbindt hij de hoop dan ook direct met de hemel. De hoop is in de hemelen weggelegd, zegt hij. En in de Hebreeën brief wordt gesproken over een beter en blijvend goed in de hemelen. Is dat zoetelijk? Opmerkingen als 'zoetelijk hemelideaal' gaan momenteel langzaam maar zeker een eigen leven leiden. Het is echter te vrezen dat ze als masker moeten dienen om een stuk innerlijke armoede te verbergen. Als zo vrijmoedig de spot gedreven wordt met de hemel, is het te vrezen dat er ook geen geloof meer aanwezig is, waarin de hoop op de heerlijkheid klopt. Dat een kerkelijke omroep ertoe bijdraagt dat het geloof in de heerlijkheid, die aanstaande is voor de christen, op de korrel genomen wordt is een hoogsternstige zaak. Dit heeft ook niets meer met humor te maken. Hier is de grens tussen humor en spot al lang overschreden. Ds. Koole wijst in zijn brief namelijk op het bevrijdende van de humor. Hij zegt: Wij blijven menen, dat het bij het authentieke en bevrijdende van het geloof hoort, dat men het ernstig neemt juist door te kunnen lachen om wat er al te menselijk en beperkt aan is.' Nu, op de waarde van gezonde humor, waar het mensen en omstandigheden betreft, wil ik niets afdingen. Maar waar het de diepe geloofsmysteries betreft leidt humor vrijwel altijd tot spot, tot ijdel geklap. Er is een blijdschap van het geloof, die bevrijdend is, er is zelfs sprake van een lachen in het geloof, (Luc. 6 : 21, Gen. 21 : 6) maar dat is iets anders dan wat ds. Koole hier bedoelt.

Deze brief van ds. Koole, waaruit ik enkele dingen heb weergegeven, is typerend voor de koers die IKOR vaart. We menen dat een kerkelijke omroep maar één pretentie hebben mag: de mensen leiden tot Christus en niet het behagen of vermaken van buitenkerkelijken. Als ik de brief van ds. Koole lees merk ik van zo'n bijbelse doelstelling niets. Als Christus in de kerkelijke verkondiging, ook via de omroep, niet meer centraal staat, is elk gesproken woord echter ijdel, alle verhoging van de kijk of luisterdichtheid ten spijt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen