Boekbespreking

De oud voorzitter van de Eerste Kamer, mr. Jonkman, geeft in dit eerste deel van zijn memories een beeld van onze vroegere koloniën in het Verre Oosten in de periode van 1919 tot 1942, de dag van de capitulatie voor Japan. Al in zijn studententijd gaf mr. Jonkman er blijk van voorstander te zijn van een onafhankelijk Indonesië. En ook in zijn proefschrift waren daarin de trekken te vinden (het voorwoord van zijn proefschrift is in de bundel opgenomen). Nadat hij in 1919 in Indonesië als officier van justitie werkzaam was en tevens lid en voorzitter was van de zogenaamde Volksraad is hij deze mening met kracht blijven propageren. Na de overgave aan Japan kwam de heer Jonkman — zoals zovelen — in het concentratiekamp. Dat zou duren tot augustus 1945.

De heer Jonkman beschrijft eerst uitvoerig zijn studententijd. Daarna volgt een uitvoerig gedocumenteerd overzicht van de Indonesische periode, uitlopend in de beschrijving van de oorlog met Japan. Wanneer mr. Jonkman zo z'n memoires geeft passeren vele persoonlijke zaken uiteraard de revue. Maar het geheel heeft toch een veel breder kader dan alleen maar het persoonlijke. Het boek is een historisch document geworden, waarin het vooroorlogse Nederlands Indië in z'n verbondenzijn met Nederland getekend wordt. Het zal daarbij duidelijk zijn dat, zoals elke geschiedschrijver z'n eigen blikrichting heeft bij het beschrijven van een stuk eigentijdse geschiedenis, dit ook met dit boek het geval is. De politieke visie van de schrijver — hij was lid van de P.v.d.A. — klinkt ook in dit boek mee en in zijn visie t.a.v. de souvereiniteitsoverdracht liet hij voor de oorlog bepaald andere geluiden horen dan vele anderen, die in die tijd de politieke arena bevolkten.

Verder komt wel de sterke koningsgezindheid van de heer Jonkman naar voren (Oranje betekent voor hem hetzelfde als het streven naar vrijheid, vrede en recht). Ook blijkt uit de beschrijving heel duidelijk hoe de heer Jonkman met Indië verbonden was. Toen hij in 1914 in Frankrijk verbleef schreef hij aan zijn ouders: 'Weet u waarom Indië mij ook zo trekt, omdat daar een volk opkomt en naar ontwikkeling begint te vragen' en 'omdat in 't gaan naar Indië ook altijd iets van zending ligt'. Dit laatste lag in het verlengde van enkele voordrachten, die hij in de Protestantse Kerk in Frankrijk hoorde.

Dit boek is intussen geen historische roman. Integendeel, het boek heeft iets van de 'taaiheid' van een historisch relaas, dat de feiten de revue laat passeren, toegelicht met citaten uit officiële documenten en aanhalingen uit redevoeringen e.d. Dus niet een boek dat zich in één adem laat lezen. Maar daarom niet minder een waardevol boek, dat een reportage geeft van allerlei gebeurtenissen in die gebiedsdelen, die zozeer aan Nederland verbonden waren'. Als zodanig van harte aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen