Geladen synodediscussie over Generale Kas

Op de synodetafel ligt altijd een informatienota, waarin aan de synodeleden een overzicht wordt gegeven van allerlei zaken, die het moderamen in de periode tussen twee synodezittingen heeft behandeld. De synodeleden kunnen er dan het hunne over zeggen, zonder dat ze overigens de dingen, die het moderamen heeft gedaan, ongedaan kunnen maken. Het ene punt krijgt wat langer de aandacht dan het andere, maar het komt toch vaak voor dat een bepaald punt uren vergt. Zo was het ditmaal wèl met de kwestie van de subsidiëring van Hervormd Gereformeerde projecten uit de Generale Kas, Waarvan het moderamen mededeling deed. Deze zaak nam enkele uren in beslag. Zoals bekend worden voortaan uit de Generale Kas Hervormd Gereformeerde projecten gesubsidieerd tot een totaal bedrag van ƒ 200.000, waarvan ƒ 80.000 bestemd zal zijn voor de I.Z.B., ƒ 60.000 voor de H.G.J.B. en ƒ60.000, — voor het fonds theologische opleiding van de Gereformeerde Bond. Het lag voor de hand dat de synode over deze toch wel ingrijpende beslissing een hartig woordje zou spreken. Welnu dat is gebeurd, zij het dat de woorden niet altijd alleen maar hartig waren, ze waren soms ook wrang en zuur.

Steun aan modaliteiten?

Er wordt hier een wissel overgetrokken, zei ds. Waps uit Gendringen, doordat van nu af aan de modaliteiten worden gesteund. Hij vond dat niet verkeerd en merkte bovendien terloops op dat b.v. het blad Echo van de I.Z.B. zijn volle sympathie heeft, maar hij vond wel dat de synode zich moest realiseren dat ze dit deed. Zo stellen ook anderen het. Maar ds. Wesseldijk zei daarop dat het er helemaal niet om ging modaliteiten te subsidiëren. Het gaat om de erkenning dat bepaald werk, dat door de Hervormd Gereformeerden wordt verricht, legitiem kerkelijk werk is, dat in en ten behoeve van de Hervormde Kerk wordt gedaan. De Generale Financiële Raad en het Breed Moderamen van de synode hadden beseft, dat het in de Gereformeerde Bond terecht als een onbillijkheid ervaren werd dat naast de grote bedragen, die jaarlijks door de gemeenten voor het eigen Hervormd Gereformeerde werk worden gegeven, ook nog het volle bedrag moet worden gegeven voor het algemene kerkelijk werk, zonder dat er op enigerlei wijze iets van terug komt voor het werk dat vanuit eigen geestelijke achtergrond gebeurt.

Ds. K. A. Abelsma had al even tevoren gezegd dat hij de regeling verstandig vond. Hij verwees naar het boekje 'Gewoon Hervormd'. Als de Gereformeerde Bond gewoon Hervormd wil zijn moet ze ook de ruimte hebben. Bovendien zou het wel eens zo kunnen zijn, dat deze gemeenten in de toekomst de enige zullen zijn, waar de bijdrage voor de Generale Kas nog geïnd kan worden. Waar wordt immers nog belijdenis gedaan? En de bijdrage voor de Generale Kas wordt immers geheven op de belijdende lidmaten? Ds. S. Kooistra (Rotterdam) ging op de principiële kant diepgaand in door te stellen dat de Generale Kas een kas is voor onder andere de geestelijke belangen. In de practijk kwam het er steeds op neer dat die belangen samen vallen met de belangen van de middenmoot van de kerk. Kan je je in dat geestelijk beleid niet vinden dan moet je andere kanalen zoeken. Dr. De Jong, voormalig rector van het Hervormd seminarie, heeft eens gezegd dat je je als meerderheid niet behoeft te organiseren. Dat moeten alleen de minderheden doen. Dat is onder andere in de Gereformeerde Bond gebeurd, waardoor aan eigen geestelijke arbeid een kanaal kon worden gegeven. Ds. Kooistra vroeg de synode of die geestelijke arbeid dienstig is aan het geheel van de kerk of niet. Hij beantwoordde deze vraag bevestigend en was daarom blij dat deze regeling tot stand was gekomen.

Zo echter niet ieder. Ds. Beernink uit Hengelo goot de fiolen van zijn toorn over het moderamen uit. Koehandel, was zijn conclusie. Met een verbeten trek op de mond gispte hij de Gereformeerde Bond, 'die het zo druk heeft met de religie van het belijden dat ze aan andere dingen niet toekomt'.

Ik kan zijn oppositie niet anders dan als onsmakelijk kwalificeren, evenals die van ds. Addink (Holten), die weinig beweerde maar alleen maar diepe afkeer van de modaliteit van de Gereformeerde Bond liet blijken. Gewoon Hervormd, zei hij, is een kreet. In de verkiezingstijd kwam je ook de leus tegen 'Gewoon liberaal'. Een door ds. Beernink ingediende motie aan het slot van de zitting, waarin wantrouwen tegen het beleid van het moderamen werd uitgesproken, kreeg overigens maar zeven stemmen mee, hetgeen niet zeggen wil dat de rest van de synode hoera stond te roepen over het beleid in deze.
Ook ds. Huysman (Purmerend) was scherp: een onwijze gang van zaken, een knieval voor de mammon.

Theologische opleiding

Ds. Warners uit Utrecht gispte vooral de steun aan het fonds theologische opleiding van de Gereformeerde Bond. Dr. Graafland wordt eruit betaald, aldus ds. Warners, en waarom is er in Utrecht naast de hoogleraren, die er al zijn, nog een eigen hoogleraar voor de Gereformeerde Bond nodig? Dat kwam trouwens ook professor Hasselaar vragen. In Utrecht komt week aan week de Gereformeerde dogmatiek van Heppe ter tafel, aldus prof. Hasselaar. Hij wilde de leerstoel wel niet aanvechten maar vond het kennelijk toch nodig dit te signaleren. Ds. Warners noemde ook het studiefonds van de Gereformeerde Bond. Als je uit dat studiefonds betaald wordt, aldus ds. Warners, ben je gedwongen — zo was het in ieder geval tot voor kort — om lid van de Bond te blijven, anders moet je het bedrag dat je tijdens de studie hebt ontvangen, terugbetalen. Ds. Spilt (Ede) nam de gelegenheid te baat om dit fabeltje te ontzenuwen. Op elke jaarvergadering van de Gereformeerde Bond, aldus ds. Spilt, waar deze kwestie aan de orde wordt gesteld, is steevast het antwoord van het hoofdbestuur dat niemand, die van de Bond af wil, behoeft terug te betalen. De Bond stelt namelijk geen belang in leden, die vanwege een dreigende financiële schuld maar als lid aanblijven. Het was goed dat ds. Spilt dit fabeltje uit de wereld hielp, al blijft het te betreuren dat synodeleden kennelijk zonder kennis van zaken, grif gereed staan om dergelijke fabeltjes te vertellen.

Ds. Wesseldijk, de secretaris van de Generale Financiële Raad, liet uitdrukkelijk weten dat dr. Graafland niets met de Generale Kas te maken heeft. Gesubsidieerd wordt slechts het fonds theologische opleiding, waaruit studenten worden gesteund, die zich voorbereiden op het predikambt. Ds. Spilt vulde aan dat de Gereformeerde Bond in toenemende mate voor uitgaven in deze richting staat, vooral ook tengevolge van de zogenaamde late roepingen. Personen die gehuwd zijn, en soms al een heel gezin hebben, moeten worden gesteund, terwijl zij vaak geen rijksbeurs kunnen krijgen. Per jaar wordt meer dan een ton uitgegeven, hoewel dit nog lang niet voldoende is om alle aanvragen volledig te honoreren.

Kerkelijk werk

Het pleidooi van ds. Spilt inzake de subsidiëring werd door hem nog nader geargumenteerd door te stellen dat hij in de gemeente met veel documentatie, dat vanuit het brede vlak van de kerk komt, niet uit de voeten kan, maar wél met materiaal dat door de Hervormd Gereformeerde verbanden wordt verstrekt.

Ook ds. Landsman hield een pleidooi vóór de subsidies vanwege het kerkelijke werk dat in de Hervormd gereformeerde sector wordt gedaan. Hij stelde dat hij wel gewild had dat alle synodeleden aanwezig waren geweest op de toogdag van de Hervormd Gereformeerde Jeugd Bonden op Hemelvaartsdag in de Doelen. Meer dan tweeduizend Hervormd Gereformeerde jongens en meisjes waren daar op een echt kerkelijke wijze samen. We moeten de initiatieven, die op het grondvlak van de kerk genomen worden, honoreren. Daar klopt het hart van de kerk. In dat licht moeten de subsidies worden gezien. Ds. Landsman vroeg ook aandacht voor het initiatief in de sector van de Geref. Bond om te komen tot een eigen sociale academie en stelde de synode voor de vraag of deze zich minder aan deze academie verwant zal weten, die dan geen officieel Hervormd instituut zal zijn dan aan de Horst waarmee de Hervormde Kerk wèl officiële kerkelijke banden heeft. Voor hem was dat kennelijk geen vraag.

Ds. Binnekamp vroeg de synode: maak het ons mogelijk om voluit op de kerk betrokken te zijn. Ds. Posthumus Meijjes (Amsterdam) wilde echter eerst de vraag beantwoord zien of het bij de Hervormd Gereformeerde projecten om Hervormd werk gaat in al zijn geledingen. En ds. Van den Bosch (Goes) stelde de hele modaliteitskwestie aan de orde door op te merken: de subsidies, zoals die nu verleend zijn, hebben te maken met de resten van een oud beleid en vormen niet de aanzet tot een nieuw beleid. Hier wordt het oude modaliteitsdenken gestimuleerd. De functie en de plaats van de modaliteiten is echter de laatste jaren niet aan de orde geweest. In plaats van nu over het inhoudelijke te praten trekken we ons terug op het formele en menen dat met het nemen van enkele practische maatregelen de zaak wel geregeld is. Hij bepleitte een hernieuwd gesprek over (tussen) de modaliteiten op synodaal niveau. Ds. Van den Bosch moest intussen wel constateren dat de Hervormd Gereformeerden in de jaren die achter ons liggen het geestelijk beleid van de synode niet deelden en dat anderzijds het hart van de synode niet lag bij het Hervormd Gereformeerde werk. Zijn we, aldus ds. v. d. Bosch, wel voldoende ingegaan op de kritische inzet van de Gereformeerde Bond?

Voortzetting

Ziehier in het kort wat impressies van een geladen synodediscussie. Het bleek wel nodig te zijn dat er in de synode een hernieuwd gesprek komt over wat de Gereformeerde Bond bedoelt. Het gesprek was scherp, onhebbelijk soms. Maar ds. Wursten zei terecht blij te zijn met dit gesprek. Hij hoopte dat er een gelegenheid zal komen om dieper te graven en geestelijk orde op zaken te stellen. Want, aldus ds. Wursten, al hebben we geleerd om met de noodsituatie te leven, we voelen elkaar toch vaak ten diepste niet aan. Dat laatste bleek met name. In een gesprek als wat nu gevoerd is komen de spanningen, die in onze kerk aanwezig zijn, wel duidelijk aan het licht.

Temeer verheugend is het dat in de subsidies, zoals die nu verleend zijn, een duidelijke erkenning ligt van het werk van de Gereformeerde Bond als kerkelijk werk en dat de synode toch niet meeging met de motie Beernink, waarin het beleid van het moderamen en de G.F.R. in deze zaak werd afgekeurd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen