Een wereldwijd Réveil?

Tien jaar geleden vroeg Billy Graham aan een niet onvermaard theoloog in Europa wat het theologisch accent zou zijn in de zeventiger jaren. Hij antwoordde: De Heilige Geest. Graham zegt daarvan: 'Ik besefte toen nog niet dat dat accent gelegd zou worden door een geestelijke opleving onder de jongeren van Amerika.' Om een indruk te geven van wat hij bedoelt zegt hij: 'Er is in Californië een kerk waarin 15.000 jongeren belijdenis hebben gedaan, omdat ze in de afgelopen twee jaar tot geloof gekomen zijn. In een andere kerk in Texas beleden in twee weken 4000 jongeren dat ze Christus nodig hadden. En in Florida kwamen er 500 tot geloof in een week tijds. Zelfs honderden predikanten sluiten zich aan bij deze 'Jezus-revolutie'. Deze jongeren trekken overal heen om van Christus te getuigen.’

Wat van dit alles te denken? Men hoort van opwekkingen in Canada; van de Jezus beweging die vanuit Amerika om zich heen grijpt; van een opleving van de kerk in Rusland, waar in Moskou 's zondags meer mensen naar de kerk gaan dan in Oslo, Stockholm, Kopenhagen, Amsterdam en Parijs samen, waar steeds meer christenen — ook schrijvers en dichters — openlijk opkomen tegen het atheïstische communistische regiem, waar momenteel de boeken hand in hand gaan van een schrijver, die in één van zijn boeken op de vraag van een communistische secretaris, namelijk wie overwinnen zal Christus of het communisme, ten antwoord geeft: 'U zult overwinnen, maar na al uw overwinningen zal Christus overwinnen.’

Informatie

Om een oordeel te krijgen van wat er momenteel aan de hand is dient men op de hoogte te zijn. Welnu informatiemateriaal is er genoeg. Ik las de afgelopen tijd een viertal uiteenlopende boeken die allen over dit thema handelen. Ze zijn met de uitgevers onder aan dit artikel vermeld. Van het boek van Billy Graham: Jeugd zegt ja tot Jezus, nam ik al iets over. Drs. G. C. de Haas schreef een boek 'Van Jongelingsvereniging tot Jezus People', waarin hij de vooroorlogse jeugdbewegingen, de naoorlogse vernieuwingspogingen (mislukt!) en de huidige beweging onder de jeugd beschrijft. Hij signaleert een toenemende betekenis van de 'Christus figuur' in de underground beweging, d.w.z. onder de asfalt jeugd; hij meent dat men de getalssterkte van de zogenaamde Jezusbeweging niet overdrijven moet, maar eindigt toch met de opmerking dat de moderne Jezusbeweging het grote Tweede Réveil inluidt in deze twintigste eeuw. Het eerste grote Réveil was dat van de vorige eeuw. Hij signaleert parallellen: het eerste réveil bekommerde zich om de arbeidersbevolking van het eigen land. Het huidige tweede réveil bekommert zich om het lot van het proletariaat en de jeugd van de eigen wereld. Hij zegt verder: 'Evenals in de vorige eeuw is ook nu het onbehagen over de verdringing van het 'gevoel' en het 'gemoed' en de verdringing van de mogelijkheden van practische vroomheid een belangrijke voedingsbodem van kritiek op bestaande kerken en het kerkelijk leven’.

Een boekje dat geheel vanuit de sfeer van de Jezus beweging geschreven is en eruit opkomt is 'Jesus Generation — auch in Europa? ' Vanuit allerlei landen in Europa wordt gemeld dat de beweging vanuit Amerika naar andere landen is overgeslagen. Verder geven daarin bepaalde theologen hun oordeel, zoals Thielicke, de bekende Duitse theoloog, die zegt: 'De kerken moeten zich van deze beweging niet als Farizeïsche betweters afsluiten, maar erop gespitst zijn dat God wel eens van buiten af tot haar zou kunnen spreken.' Wie echter deze hele beweging in een breder kader wil zien, moet lezen het boek van J. J. van Capelleveen: Jezus Revolutie. Hij onderscheidt kritisch de verschillende richtingen die men weer onder de huidige beweging aantreft, en geeft verder ook uitvoerige informatie over wat in de communistische landen gebeurt, ook over de martelaren van de ondergrondse kerk, waarover ook een interview met een jonge Rus is opgenomen. Deze zegt onder meer: 'Als ik ermee op zou houden te getuigen van Christus, als ik op zou houden bijbels uit te delen, als ik mijn pastorale werk zou opgeven, krijg ik het goed en laat iedereen me met rust. Dan kan ik in de geregistreerde kerk terugkeren en overkomt me niets. Maar dat kan ik niet. Dat is onmogelijk. Maar ik heb ervaren dat God degene die Hij roept ook helpt, vooral als het heel erg moeilijk is.'

Inhoudelijk

Waar gaat het om in de Jezus bewegingen? Als ik ze beoordeel naar hun beste bedoelingen dan moet gezegd dat centraal staat de persoonlijke verhouding tot Christus. In een brief, die opgesteld is door iemand van 'Campus Crusade for Christ', een organisatie die momenteel in de Amerikaanse staat Texas, in de stad Dallas, een congres voorbereidt, waarop 100.000 jongeren worden verwacht, staat dat er een grote kloof is tussen God en mens omdat de mens zondig is en God heilig, dat wij allen gezondigd hebben en de heerlijkheid Gods derven (Rom. 3 : 23), dat we door genade behouden worden door het geloof als gave van God (Ef. 2:8, 9) en dat niemand het koninkrijk Gods kan binnengaan tenzij hij wederom geboren wordt (Joh. 3 : 2—6). Ook staat er in de brief dat ons 'Ik' van de troon moet en dat Christus op de troon zal moeten in ons leven; dat het de mens gezet is om te sterven en daarna het oordeel; en dat een Christen vertrouwen moet op het Woord van God en niet op gevoelens.

Nu komt 't zó uitgediept bepaald niet overal voor. Vaak overheerst toch wel een met emotionele ervaringen gepaard gaande 'overgave' aan Jezus, die ondanks die emoties oppervlakkig aandoet. Maar evenzo vaak komt men ook duidelijk de bijbelse noties van zonde en genade tegen, wordt er gesproken over de verzoening door het bloed van Christus, over de vergeving van zonden, over de wedergeboorte als werk van de Heilige Geest. In ieder geval is er grote aandacht voor de bijbel, die zonder Schriftkritiek e.d. wordt gelezen. En de afwending van de wereld staat ook steeds centraal. Verslaafden aan drugs, alcohol, sex en T.V. geven hun oude leven op. De theoloog Thielicke zegt: 'Psychiaters, politici en politie hebben practisch voor de vloedgolf van verdovende middelen gecapituleerd. De beweging met Jezus heeft echter voor velen een wending gebracht.' Men verwerpt ook de ethiek van de nieuwe moraal en concentreert zich op de tien geboden. Dat zijn bepaald indrukwekkende dingen. Dat neemt echter niet weg dat er ook veel is dat oppervlakkig aandoet, of zelfs ook profaan. Terwijl het ook zo is dat je soms de indruk krijgt dat na de aandacht voor allerlei oosterse religies nu opeens het christendom 'in' is. Of ook dat men het zoekt in extases of mystieke vervoeringen. Iemand schreef dat de extase van de drugs alleen overwonnen kan worden met een tégen-extase. En weer ergens anders las ik dat men eerst de verdovende middelen vond als surrogaat voor de religie en men nu de religie kiest als surrogaat voor de verdovende middelen. Maar daarmee is toch niet alles gezegd. Daarvoor is er bij velen ook een te echte aandacht voor de bijbel, terwijl blijkt dat er toch wel van bekering sprake is in de bijbelse zin van het Woord.

Intussen doet de kritiek op de kerken, die vanuit allerlei bewegingen gehoord wordt wrang aan. Ik ben me maar al te zeer bewust dat het kerkelijk leven vaak veel te weinig het echte geestelijk leven uitstraalt. Er is bovendien een theologie en prediking die geen enkele aandacht meer heeft voor persoonlijke bekering, en die voor het 'gemoed' en het 'gevoel', hoe voorzichtig men daarmee ook moet zijn, geen goed woord over heeft. Als zodanig geldt ook nu weer dat secten de insecten zijn op de rotte plaatsen van de kerk.

Maar niet vergeten mag worden dat het geestelijk leven niet kan zonder het institutaire van de kerk. Daarin zijn de ambten. Daarin zijn de confessies die verbinden met het geloof van de eeuwen. Daarin zijn de sacramenten en zovele dingen meer die bijbels gezien noodzakelijk, levensnoodzakelijk zijn voor de kerk en dus voor het geestelijk leven. Daarop af te dingen is afdingen op de bijbelse gegevenheden. En dat komt men maar al te zeer ook tégen in de huidige Jezusbewegingen. Het is een miskenning van het werk van de Heilige Geest als men het kerkvergaderende werk, zoals dat in de kerkelijke instituten heeft plaats gevonden, tot op de dag van vandaag toe, kleineert of als niet terzake terzijde schuift. Daarom doet me het enthousiasme, waarmee menigeen uit kerkelijke kring de Jezusbewegingen begroet, ook vreemd aan. Als men sommigen moet geloven dan is wat er in de Jezusbeweging gebeurt pas het eigenlijke, waarbij het kerkelijke leven maar pover en arm afsteekt. Maar enthousiasme of geestvervoeringen zijn nog geen kenmerken voor het geloof dat in de diepte wortelt en waarvan een stille kracht uitgaat voor het persoonlijk en kerkelijk leven. Overigens is het zó dat, zoals ik in het voorgaande al aangaf, er ook sprake is van opwekkingen die een kerkelijk kaneel kregen, hetgeen blijkt uit een enorme groei van bepaalde kerken. We moeten hier dan ook wel duidelijk onderscheiden tussen kerkelijke en niet-kerkelijke bewegingen.

Opwekking

J. J. van Capelleveen zegt in zijn boekje, dat 'momenteel in de lucht hangt de verhouding van de mens tot Jezus'. Hij gelooft dat er midden in de vreselijke omstandigheden, waarvan 2 Tim. 3 : 12 en 2 Thess. 2 : 1—3 spreken, een wereldwijd réveil komen zal en dat de geschiedenis zal eindigen met een geweldige doop van de Heilige Geest. En menigeen ziet in wat nu gaande is het begin van een wereldwijde opwekking. Ik geloof dat het beter is geen voorspellingen te doen. Dankbaarheid moet er zijn als we zien dat de Hei­lige Geest hartvernieuwend en wederbarend werkt. Dat geldt voor het kerkelijk leven. Dat geldt ook als we het zien gebeuren daar waar we het niet vermoeden. Wijlen ds. L. Vroegindeweij zei eens op een zendingsdag van de G.Z.B, op de vraag of hij nog een goede dominee voor een bepaalde gemeente wist: bid of God de pastoor bekeert dan heb je een goede dominee. De Heilige Geest is niet gebonden, al willen wij die vaak wel binden aan uitgerekend ons instituut, aan onze kerk. En verder, een opwekking is niet te organiseren. Dat is mijn bezwaar tegen b.v. de Stichting Evangelisch Ontwaken en de toogdag die deze stichting belegt in Arnhem. Ik ben toch wel beducht voor allerlei buitenkerkelijke groepen of bewegingen, die nu opeens de hoeders van het evangelie zouden moeten zijn. Maar er is wel alle reden voor het gebed: om Schepper, Geest. Wanneer we de Heilige Geest missen is alles dor en doods. Maar wanneer de Heilige Geest de kerk doortrekt dan komen dorre doodsbeenderen tot leven.

Literatuur: W. Kroll en J. J. van Capelleveen: Jezus Revolutie, Uitg. Gebr. Zomer en Keuning, Wageningen, 118 pag. ƒ 8, 90. W. Kroll: Jesus Generation — auch in Europa? , Uitg. Aussaat Verlag, Wuppertal, 136 pagina's, D.M. 5, 80. G. C. de Haas: Van Jongelingsvereniging tot Jesus People, Uitg. J. H. Kok N.V., Kampen, 100 pag. ƒ 6, 90. Billy Graham: Jeugd zegt ja tot Jezus; Uitg. J. H. Kok N.V., Kampen, 164 pag., ƒ 9, 50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen