Boekbespreking

Dr. W. A. Visser 't Hooft, Memoires, 336 biz., ƒ 27, 50, Elsevier, Amsterdani/Kok, Kampen 1971.

De ondertitel van dit boek luidt: Een leven in de oecumene. Dat is stellig niet teveel gezegd. Dr. Visser 't Hooft, die al vanaf zijn studententijd betrokken is geweest bij interkerkelijke contacten, werd in 1937 benoemd tot secretaris-generaal van de in oprichting zijnde Wereldraad van Kerken. In 1968, na zijn aftreden in 1966, werd hij benoemd tot erevoorzitter van de Wereldraad.

Nu kan men deze Memoires vanuit verschillend gezichtspunt lezen. Allereerst kan men ze zien als een stuk eigentijdse kerkgeschiedenis. Uitvoerig tekent de schrijver immers de opkomst van de oecumenische beweging, de contacten met de Oosters-Orthodoxe kerken en de relatie van de Wereldraad tot Rome. Wij krijgen allerlei informatie uit de eerste hand van iemand die er zo nauw bij betrokken is geweest, aan vele besprekingen zelf heeft deelgenomen en vele rapporten zelf heeft voorbereid. Toch blijft de lezer die dit boek vanuit kerkhistorische interesse leest, met vragen zitten. Immers over het leven van de kerk, van de gemeenten in dit tijdvak horen we weinig. Het zijn de stemmen van kerkleiders en de besluiten van kerkelijke vergaderingen die we horen. Visser 't Hooft heeft in zijn leven onnoemelijk veel vergaderd. Maar men zou kunnen vragen: Geven deze vele besprekingen, commissievergaderingen, assemblees etc. een duidelijk kerkhistorisch beeld? Blijft het toch niet teveel aan de oppervlakte?

In de tweede plaats kan men dit boek lezen als een brok geschiedenis van de twintigste eeuw. Visser 't Hooft heeft in zijn functie immers regelmatig de groten der aarde ontmoet: koningin Wilhelmina, Eisenhower, Nehru, Hammarskj old e.a. Een groot deel van de activiteiten van de Wereldraad ligt in de politieke sfeer van overleg en hulpverlening.

En alweer, de schrijver geeft vanuit eigen beleven veel informatie over b.v. de situatie in de oorlogsjaren, de contacten met Duitsland, en het verzet tegen Hitler (Bonhoeffer), de moeilijke positie van 'Geneve' tussen de kerkleiders uit de geallieerde landen en Duitsland.-Voorts komen ter sprake de na-oorlogse ontwikkelingen in Tsjechoslowakije, Hongarije, Indonesië, Zuid-Afrika etc.

Bij de lezing heeft het mij gefrappeerd hoe sterk de Wereldraad verwikkeld is in allerlei politieke kwesties, hoe omzichtig en vaak diplomatiek zij te werk is gegaan, misschien ook: moet gaan. Is juist deze politieke betrokkenheid, de omzichtigheid waarmee zij vaak gesproken heeft (b.v. ten aanzien van Israël, Evanston 1954!) niet de oorzaak, dat het leven en het werk van de Wereldraad nauwelijks handen en voeten krijgt in de gemeenten? Omdat een groot deel van haar werk zich afspeelt op een vlak, dat men nauwelijks kerkelijk kan noemen. Wie deze Memoires leest, waant zich meermalen eerder in een vergadering van de VN en haar commissies, dan in de kerk. De pretentie van de Wereldraad — getuigend en dienend'bezig zijn — wordt niet gedekt door de wijze waarop zij zich in dit tijdvak nogal eens gepresenteerd heeft, nl. door een politiek van compromissen...

De derde gezichtshoek van waaruit men dit boek kan lezen is het theologisch gezichtspunt. Als zodanig heeft het boek mij teleurgesteld. Men kan zeggen: Dat bedoelt de schrijver ook niet te geven. Memoires liggen op een ander vlak. Dat mag zo zijn, maar dat doet des te sterker vragen naar een boek dat de theologische ontwikkeling van de Wereldraad beschrijft. Visser 't Hooft roert het even aan op de slotpagina's. Daar spreekt hij over de nieuwe oriëntatie in de richting van het horizontalisme (de problemen van de wereldsamenleving, revolutie, racisme etc). De schrijver maakt een kritische noot bij de stelling van Uppsala dat de wereld aan de kerk de agenda voorschrijft. Niettemin juicht hij deze nieuwe oriëntatie in beginsel toe. Ik meen dat dit gezien Visser 't Hoofts visie op de relatie tussen kerk en wereld geen wonder is. Uit de enkele theologische opmerkingen in dit boek krijgt men de indruk dat er tussen Kerk en Koninkrijk Gods nogal een distantie bestaat. De bestemming van de Kerk is bij Visser 't Hooft het Rijk van God. Betekent dat, dat de kerk dan toch niet meer is dan een hulplijn, bestemd om te verdwijnen? Een fase in de ontwikkeling, op weg naar het Rijk? De ontwikkeling van de Wereldraad is m.i. van deze (Barthiaanse) visie op de relatie tussen Kerk en Rijk Gods niet los te maken.

Wie over de Wereldraad een boek op niveau wil lezen, late deze Memoires niet ongelezen. Men moet bewondering hebben voor de wijze waarop Visser 't Hooft zich voor dit werk heeft ingezet. Maar de bewondering daarvoor neemt toch de kritiek niet weg. Juist de lezing van dit boek heeft me nog weer eens doen zien, hoezeer de gereformeerde visie op de eenheid van de kerk op gespannen voet staat met de tendenzen en gezichtspunten die in het leven en werk van de Wereldraad aan de dag treden.

Ede

A.N.

AANKONDIGINGEN

Door de wereld; Uitgave J. H. Kok N.V., 394 pagina's, ƒ 17, 50.

Een dagboek, uitgegeven voor de commissie 'Kerk Overzee' van de Nederlandse Zendingsraad. Er werkten 38 scribenten aan mee, predikanten en niet-predikanten, bekenden en onbekenden. Een zeer gemêleerd dagboek, dat in zijn totaliteit niet dp sfeer adment die voor de Gereformeerde Gezindte kenmerkend is.

Niek van Noort: De ketel en de koffiekan; Uitgave De Vuurbaak, Groningen, 61 pagina's, ƒ 4, 95.

Een veertigtal goed samengestelde versjes voor kinderen. Het is altijd moeilijk te bepalen voor welke leeftijd ze geschikt zijn. Laten we zeggen voor de leeftijd van zes tot tien jaar, dan hebben we wel de uiterste grenzen.

Liliane Guidice: De eerste pensioendag; Uitgave Boekencentrum, 76 pagina's.

Een uit het Duits vertaald boekje, waarin een vrouw beschrijft hoe ze de eerste pensioendag van haar man beleeft. In een goede stijl geschreven met soms treffende fragmenten, die uit de realiteit van het leven gegrepen zijn.

Johan Hidding: Wat Piet en Mieke vinden; 48 pag. jongens en meisjes, 6 - 8 jaar, ƒ 2, 10.

Joke van Mierlo-van Kuipers: Ik ben in BetMehem geboren; 56 pag., jongens en meisjes, 9 - 12 jaar, ƒ 2, 25.

G. Boer - Overduin: -Eelco van de duinen; 64 pag., jongens en meisjes, 6 - 8 jaar, ƒ 2, 40.

H. te Merwe: Het water kwam in Sinte - Liesbethsnacht, 104 pag., jongens en meisjes, 10 - 14 jaar, ƒ 3, 35. Liesbeth Lems: Jij speelt een rol. Joke!; 120 pag., meisjes, 9 - 10 jaar, ƒ 3, 75.

Marian van Bergen: Alles wordt anders voor Juleke; 126 pag., meisjes, 10 - 12 jaar, ƒ 3, 75.

Deze jeugdboeken van Meinema zijn, zoals altijd, zeer verantwoord en goed verzorgd. Ze zijn voor kinderen van diverse leeftijden. Verder vermelden we nog dat de uitgever Meinema op verzoek de catalogus van jeugdboeken gratis toezendt (adres: Postbus 38, Delft).

Friedrich Hacker: Agre'ssie, Uitgave Ambo, Bilthoven, 462 pag., ƒ 24, 50.

Een boek uit de psychiatrie, voor het lezen waarvan psychiatrische voorkennis vereist is en bovendien kritische onderscheiding. Voor studenten in deze sector een boek om kennis van te nemen.

P. Angelino: Sex; Uitgave Buijten en Schipperheijn, Amsterdam, 69 pagina's. Een boek waarin de schrijver een open brief schrijft aan de christenjeugd. Het is een scherpe stellingname tegen de nieuwe moraal, tegen de zedeloosheid die om zich heen grijpt en het verlies aan bijbelse normen ten aanzien van de sexualiteit. Een boekje dat zich vlot laat lezen en soms wel eens opmerkingen bevat die te haastig zijn neergeschreven.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen