Gereformeerde Kerken ook modaliteitskerken

Als ik er nog aardigheid in had, zou ik er een beetje leedvermaak in hebben, nu ik lees dat er ook een soort Gereformeerde Bond of Confessionale Vereniging is ontstaan binnen de Gereformeerde Kerken. De lust tot aardigheid in zulke ontwikkelingen is nauwelijks meer voor me. Ik wil niet beweren dat ik daarvoor te stokoud ben, zo voel ik me ook nog niet. Maar als je niettemin zonder verdienste enkele kruisjes verzameld hebt, ben je niet meer bij machte om je op te winden of vrolijk te maken over een boel dingen waarover je dat vroeger wel deed met het grootste gemak en met veel overgave.

Vroeger nam ik voor mijn aandeel met veel vuur deel aan discussie over de vraag welke kerk de zuiverste openbaring was van het lichaam van Christus. Dat doe je ook niet meer, want het nut is omgekeerd evenredig aan de energie.

Over zuiverste openbaring gesproken. Je kunt natuurlijk een aquarium vol mooi water scheppen uit een moeras, waar het water nog het meest zuiver en fris lijkt. Na verloop van tijd zal dat water toch wel laten zien uit welk moeras het vandaan komt. Je schept wel het zuiverste water voor het gezicht, doch inclusief bacteriën of hoe dat allemaal heten mag. In de Christelijk Gereformeerde Kerken bestaan ook allang nuanceringen om het niet al te onvriendelijk te zeggen.

Wie kerk zegt, zegt school. Daarmee bedoel ik niet het instituut waar onze kinderen de nodige wijsheid opdoen, maar theologische scholen en dat zijn ook weer niet de kweekplaatsen voor toekomstige herders en leraren, maar de groeperingen die bij één of meerdere theologen met geprononceerde (uitgesproken) meningen ter schole zijn gegaan.

Vroeger als schoolkind las ik in een leesboek je een versje over biblebon(d)se kinderen, die op een dito berg woonden en uit dito bordjes aten en met dito lepeltjes biblebon(d)se pap. Ik ben altijd aan die kindertjes blijven denken. Ik meende eerst dat het misschien wel buitenlandse kinders waren, die op een dusgenaamde berg woonden, waar men alles een beetje in eigen stijl hield. Later ben ik op het idee gekomen dat de bestanddelen van biblebon(d)s te maken konden hebben met de Bijbel en met het Verbond, waar de 'Waarheidsvriend' thans uitvoerig over schrijft. Het zou een wat hatelijk versje kunnen zijn over afgescheiden kerken waar alles afgescheiden is tot gewoonten, kleding, manieren, taal enzovoort. Biblebon(d)s. Ik weet niet eens goed meer hoe ik het woord moet spellen, maar er zullen wel onderwijzers zijn, die het de redactie willen meedelen. Zo luidde dus mijn vermoeden. Ik heb het later aan iemand gevraagd van wie ik het vermoedde, dat hij het weten kon. Hij antwoordde wat droevig naar me voorkwam in bevestigende zin.

Als het maar biblebon(d)s was mocht het. Biblebon(d)se radio, toneel enzovoort. Nu is er inmiddels ook biblebon(d)se vrijzinnigheid gekomen. De vrijzinnigheid van de Vrije Universiteit; ik noem geen namen, dat wordt ook vervelend onder de hand. Vrijzinnigheid op gereformeerde grondslag. Ja, dat kan en dat mag wel. Zo verwerk ik dat, maar ik bezie het waarschijnlijk te simpel, want ik ben tenslotte ook maar een gewone hervormde.

Het nieuwste is dat we nu ook biblebon(d)se modaliteiten hebben. Ik zou nooit hervormd kunnen worden zeiden gereformeerden voorheen. Natuurlijk is daar wel de Gereformeerde Bond, verder heb je echter al die richtingen en — het ergste — de vrijzinnigheid!

Met kerkelijke verdeeldheid is het wonderlijk gesteld. Er zijn verticale bindingen. Afkomst, opvoeding, gemeenschappelijke historie. Er zijn ook dwarsverbindingen. Wat prediking, ligging, opvatting betreft kun je het het beste vinden met lagen uit andere kerken. Toch zijn de verticale bindingen de sterkste. Zoals dat in een familie is. Wanneer iemand sterft gaan de bezittingen en de financiën toch meest naar de natuurlijke verwanten, al zijn die modern of al doen ze nergens aan, terwijl de geestelijke familie, waarmee de meeste en innigste omgang bestond er niet aan te pas komt. Het is maar beter ook. Want anders zou er om derwille van de heb veel geestelijke verwantschap ontstaan en dat is het laatste wat te wensen valt.

Tenslotte vind ik het wel verstandig om een modaliteit te vormen binnen de Gereformeerde Kerken. Dat is beter dan de repeterende breuk van afscheiding voort te zetten. We doen meer recht aan verantwoordelijkheden, waar we niet één, twee, drie onderuit kunnen en wij dragen, vooral ook gelet op onze kinderen, zorg voor rechte prediking. Was deze methode veelvuldiger gevolgd dan zou er op de lijn van de dwarsverbindingen stellig meer mogelijk gebleken zijn.

Verbonden

Enige tijd terug vond ik in de krant een foto, waarop de recente ontmoeting van mevrouw Meïr en paus Paulus was vastgelegd. Ik heb het prentje uitgeknipt. Want ik wilde er nog eens naar kijken en wie weet bekruipt me die lust nog wel eens in de toekomst. Niet dat ik de beeltenissen van beiden niet in me heb. Als je de ogen stijf dichtknijpt kun je veelal zien wat je dikwijls hebt waargenomen. Ook niet dat de beeltenissen op zichzelf mij uitermate boeien. De paus ziet er maar ascetisch uit, zoals pausen betaamt. Hij ziet er meer pauselijk uit dan Joannes XXIII volgens mij. Mevrouw Golda Meïr heeft nog wat meer mijn aandacht. Ze heeft het voorkomen van een grootmoeder in Israël. Haar gelaat draagt de sporen van het leed van een volk dat door de eeuwen heen veel geleden heeft en toch staande bleef. Het volk van de brandende braambos, die niet verteerd wordt nochtans. Ik weet niet of anderen dat ook hebben, maar als ik een foto van mevrouw Meïr zie moet ik denken aan Naomi. De bitterheid het volk Israël tot in de jongste historie aangedaan, staat op haar gezicht gegrift en is — maar dat is via een krantefoto wat moeilijker — wellicht in haar ogen te lezen.

Beiden op één plaatje. Dat is wat anders. Twee religieuze werelden ontmoeten elkaar. Het jodendom, de holligheid waaruit alle christenheid is gegraven en de put waaruit al wat christen heet is geschept, tegenover één van de denominaties van het christendom.

De vertegenwoordiger van wat sedert kort 'het volk Gods onderweg' heet, althans in dit land, èn een vertegenwoordigster van het volk dat zeer lang onderweg was en thans is thuisgekomen. Hoge pretenties aan beide kanten. Een tak tegen nature, die niet hooggevoelend mag zijn en geen reden heeft om te gaan roemen, èn de natuurlijke tak, die niet gespaard is. Als je naar die foto kijkt zou er veel te zeggen en te schrijven zijn. Dit is slechts een kroniek of iets dat erop wil lijken. Het kan geen lang verhaal worden. Misschien zet ik u aan het denken.

Door wederzijdse handdruk waren twee werelden, twee lange geschiedenissen en twee tradities verbonden. Of het onderhoud uiteindelijk veel heeft teweeggebracht ligt in het duister voorshands. Communiqués zeggen niet alles.

Meïr zei, dat het een hele gebeurtenis was. Een gewone timmermansdochter bij het hoofd van de rooms-katholieke christenheid op bezoek. Iemand zei niet ten onrechte dat timmerman wel wat zegt in de kerk. Juist daarom gaf de persfoto zoveel te denken. Want tussen beiden staat de Zoon van de timmerman. Men meende althans dat Hij de Zoon van de timmerman was. 
                                                                                               * * *
Tot besluit denk ik bij dat alles weer aan het Verbond, waarover ik het al eerder had. U kunt u over het Verbond, als opgemerkt, uitvoerig laten voorlichten. Wat is voor mij echter het meest essentiële wat over het Verbond kan worden opgemerkt? Stellig in dit relaas. Weet u wat meest essentieel is van het Verbond Gods. Middenin de winter is alles kaal en dood. De natuur lijkt vooral in barre, barre winters voorgoed gestorven.

Toch is er nog leven. Hoe zouden anders de tere knopjes en sprietjes kunnen uitlopen in het voorjaar? Het leven dat er toch is onder de korsten van barre dood dat is verbond. Zo Hij mij zou doden, zou ik niet hopen. Dat is de troost en de onvergelijkelijke kracht van wat wij Verbond noemen.

Wanneer u nu allerlei gedachten, die opkomen, wanneer u vertegenwoordigers bij elkaar ziet van eeuwenoude geschiedenissen en tradities, en u ent die gedachten op het meest wonderlijke en moeilijkst te omschrijven en te doorgronden gegeven van het Verbond, dan heeft u aangename bezigheid. Van beter gehalte dan de flauwe aardigheid waarmee ik begon.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen