'Hier en Heden'

genesis 3

Weet u wat ik amusant vind? Amusant dan in het hogere soort. Dat de wereldtheologen, die stormlopen tegen de zoveel eeuwen onbetrouwbaarheid van Genesis 1 tot 3, voor hun moraal juist deze bijbelhoofdstukken plunderen. Van de historiciteit van de genoemde kapittels blijft niet veel overend. Dat is waar. We hebben met mythen van doen, zeggen de heren. Zij het fundamentele mythen.

Streng geboden is immers dat wij als beste schepsels de schepping zoveel mogelijk eren en tot haar recht laten komen. God heeft, zoals Jesaja dan opmerkt, de wereld niet tot een baaierd gemaakt. Wij zijn rentmeesters en moeten het natuurmonument op zijn allerongereptst bouwen en bewaren. Cultuur is de godsdienst van deze tijd en milieubescherming bewaring van de boze.

Ik wil daar helemaal niet barstens veel van zeggen. Wel dat het allemaal een illusie is. Van zonde, zondeval, duivel en boze hart wil niemand weten. Dat zijn echt die bijkomstige inkledingen. En dat de weg naar het paradijs, waarheen wij met zijn allen met sneltreinvaart onderweg zijn, is versperd, behoort ook bij de niet terzake doende omlijsting. Vermakelijk blijft het, dat de thans fel omstreden hoofdstukken uitgerekend de bron zijn van de smalle hedendaagse theologie, die zoiets prevelt als 'terug naar de natuur' en 'zoek het paradijs hier'.

schandaal

Schandaal — skandalon — is ook een echt nieuwtestamentisch woord. Met ergernis wordt het veelal vertaald. Ik zei dat theologie en ethiek van vandaag de dwaling aanpraten dat wij leven in een periode voor de zondeval. Van het boze willen wij niet al te veel horen.

Alleen de Amerikaan Nixon is een van de weinige uitzonderingen. De kranten staan bol van het Watergate-schandaal. In de Verenigde Staten is het afluisteren namelijk niet zoals in Rusland en andere communistische landen officieel in het hele systeem ingebouwd.

Indien wij in meerdere of mindere mate aan de klank van onze christennaam in deze wereld wat willen doen, staan wij tegen een onbarmhartige achtergrond, die alle overtreding en niet-beantwoording helder registreert. Dat zijn nu die christenen, zeggen mensen, die overigens het christendom en alles wat daarbij hoort allang in het vuilnisvat hebben gestoken. Het is een moeilijke gang voor de Verenigde Staten. Laten wij voor wij aan het oordelen slaan, met het immense risico dat wij op het onverantwoordelijke doorslaan, bereid zijn te luisteren naar het Woord dat zegt: Die staat, zie toe dat hij niet valle!

Natuurlijk nemen wij geen schandalen in bescherming. Niemand kan goedpraten wat fout is. Wij hopen dat de rotte plek wordt uitgesneden.

Overigens zijn dergelijke praktijken wel een geweldig gevaar van polarisatie en van de begeerte om de staatkundige strijd af te wikkelen in het duel van twee partijen. Wij zien dat dit ideaal, door velen als het einde gezien, ons inderdaad bij de afloop kan brengen.

Bovendien schuilt een stevige dosis geveinsdheid in de veroordeling. Ik geef toe dat sprake is van zonde en overtreding. Van strafbare feiten. Maar hoevelen zullen er niet zijn, die op het hevigst Amerika's handelwijze tot de grond toe afbreken en die een serie andere zonden lichtzinnig en luchthartig goedpraten. Tenslotte zijn er altijd tien geboden.

goedkope algemene genade

Het is al jaren en jaren geleden dat prof. Berkhof de term goedkope genade afkomstig van de Duitser Bonhoeffer importeerde in onze kerkelijke kavel hier in Nederland. Ik zou nog verder willen gaan dan deze term, hoe waar en raak die ook is. Wij hebben geen flauw benul hoe goedkoop de genade soms zijn kan.

Ook de algemene genadegaven zijn spotgoedkoop geworden. Het is een genade, wanneer twee mensen echt veel van elkaar gaan houden. Ik noem een voorbeeld, dat erg willig is om mijn stelling te bewijzen. Er is wat toe nodig om deze genade onbezoedeld te bewaren, totdat in een fijn huwelijk deze genade tot groter heerlijkheid komt. Nodig is zelfbeheersing, of — om een bijbelse uitdrukking te benutten — de volharding om het vat rein en eerlijk te bewaren. Deze en dergelijke algemene genadegaven vragen een behoorlijke tol. De vreugde en de voldoening zullen niet op zich laten wachten.

Tegenwoordig koopt men deze genade goedkoop. Voor een paar pilletjes of zo. De genade en de gratie zijn er echter af. Als wij de bijzondere genade voor een appel en een ei veilen, zullen we ervaren dat er ook een enorme prijsdaling intreedt voor al wat Gods goedheid ons belieft te laten en te schenken. Spotgoedkoop zijn de gaven van Gods algemene genade.

onbetrouwbaarheid

Nu na vele weken van beleg het Catshuis Den Uyl en zijn mannen in handen valt, realiseren wij dat er vele woorden zijn gesproken en vele even haastig ingeslikt. Een van de moeilijkste hobbels van de vele, die genomen zijn en vaak nog zijn gebleven, is de entree van de horeca-en staatsrecht-man Gruyters van D'66.

Zijn woorden over tweeduizend jaar onbetrouwbaarheid als samenvatting van de confessionele staatkunde kregen in de politiek iets van de beruchtheid van de zin: Geef Fikkie mijn portie maar.

Inmiddels is het heetste van deze soep weggeblazen. Schamper was vooral dat de aanduiding tweeduizend impliciet ook de Stichter van het christendom in de aantijging betrekt.

In de sfeer van zaaksgerechtigheid mogen wij ons duchtig afzetten tegen deze hooghartige en laatdunkende uitspraak. Zonder die tweeduizend jaar was de spreker van deze krakende zin in geen velden of wegen te ontdekken. Zonder die tweeduizend jaar zouden wij op geen stukken de begrippen trouw en onbetrouwbaarheid van inhoud kunnen voorzien, zodra wij ze horen.

Doch weg van het slagveld, stilletjes in de binnenkamer, zeggen wij wel: Er is, anders dan bedoeld, toch wel iets waar van deze woorden: tweeduizend jaar onbetrouwbaarheid. Want het loopt als een brede streep door heel de geschiedenis van christelijke kerk en cultuur: Zijn wij ontrouw. Hij blijft de Getrouwe en Hij kan Zichzelf niet verloochenen. Tweeduizend jaar, tweeduizend jaar onbezweken grote trouw. Als het goed is behoeven wij onzelf niet te verdedigen. Die dat doet is een Ander. Het is evenwel ten enenmale onjuist om precies het christendom en om uitgezocht de confessie aan te wijzen als de grootste leverancier van onbetrouwbaarheid in woord en daad. Zijn wij uitnemender? Volstrekt niet. Doch wij hoeven ons niet te laten aanleunen die ouderwetse dooddoener uit de vorige eeuw, dat het altijd en alleen die vromen en fijnen zijn die de kat zo geniepig en vals in het donker knijpen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen