Boekbespreking

Prof. dr. J. T. Bakker, prof. dr. H. J. Heering, prof. dr. G Th Rothuizen, Ludwig Feuerbach, profeet van het atheïsme, 210 blz, ƒ 19, 75 Kok, Kampen 1972.

Telkens weer blijkt hoe de 19de eeuw in kerk en theologie zijn invloed doet gelden. Dat geldt voor denkers als Schleiermacher, Hegel, Marx, Troeltsch. 'Maar het geldt niet minder voor Ludwig Feuerbach wiens steeds herhaalde thema is geweest: Theologie is antropologie, de leer omtrent God is ten diepste een leer omtrent de mens. Verschillende hedendaagse radicale theologen hebben zich op hem beroepen. Om die reden kan men de verschijning van dit boek, een heruitgave van collegestof van drie hoogleraren, toejuichen. Als informatiebron biedt het bijzonder veel. Bovendien is er een schat aan literatuur in verwerkt. De inhoud is als volgt samengesteld: na een schets over de tijd waarin Feuerbach leefde, en een kort overzicht over zijn leven, volgt een behandeling van Feuerbachs meest bekende werk: Het wezen van het Christendom. Daarna een vergelijking tussen Feuerbach en Luther, waarin prof. Bakker laat zien hoe Feuerbach zich ten onrechte op Luther beroept. Luther laat God God zijn. Bij Feuerbach is God een produkt van de mens. Feuerbachs visie op het geloof is totaal anders dan die van Luther, bij wie er nauwe samenhang is tussen geloof en belofte, tussen het geloof en zijn voorwerp, als wezenlijk van het geloven onderscheiden en zo erop betrokken.! Voorts komen ter sprake Feuerbachs visie op de natuur, en de mens; de ethiek bij Feuerbach. Terwijl Rothuizen in een slotopstel Feuerbachs invloed in onze eeuw nagaat.

Persoonlijk heeft me vooral het mooie opstel van Bakker over Feuerbach en Luther geboeid, alsmede het laatste hoofdstuk. Bij Bakker vond ik vanuit de reformatie scherpe kritiek op Feuerbach. Rothuizens bijdrage over Feuerbach in de twintigste eeuw stelt in dat opzicht teleur. Het komt boven een - nogal verwarde - beschrijving niet uit. Jammer, dat de auteur de gelegenheid niet aangegrepen heeft om de verwoestende invloed van de nieuwe theologie aan te geven en zijn onderwerp kritisch te doorlichten vanuit de reformatorische belijdenis. Rothuizen bewijst Feuerbach m.i. teveel eer. Tegenover de 'profeet van het atheïsme' had een profetisch getuigenis op zijn plaats geweest. Is het ontbreken daarvan in een overzicht over de nieuwe theologie niet symptomatisch voor de crisis, waarin kerk en theologie zich voor een groot deel bevinden?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen