Triumfalisme

'Het gaat goed met de Bond, dunkt me', zei een journalist tegen me toen we elkaar ontmoetten in De Doelen, op Hemelvaartsdag, waar meer dan 2300 van onze jongeren bijeen waren op de toogdag van de H.G.J.B. Die opmerking zette me aan het denken. Natuurlijk, het was geweldig dat zoveel jongeren bijeen waren rondom een programma waar het Woord centraal stond. Natuurlijk, het stéékt sterk af tegenover dergelijke toogdagen in andere kringen, waar men het — zoals bij de gereformeerden — in de loop van de jaren over een andere boeg heeft gegooid en men met een verwereldlijkt programma kwam. Bij een programma, dat zogenaamd aangepast was aan en afgestemd op de moderne jeugd, lieten de jongeren het intussen afweten. De aanhang op toogdagen van de gereformeerde jeugd was vroeger meer dan tienduizend. En nu waren er nog slechts achthonderd. Men heeft enkele jaren geleden de schrijver Jan Wolkers — om maar een voorbeeld te noemen — binnengehaald maar tegelijkertijd de jeugd zien vertrekken. Ik herhaal dat het dan natuurlijk een zaak is om dankbaar voor te zijn als we zien dat ook in onze tijd jongeren zich nog laten verzamelen rondom het Woord en onderscheiden wat wezenlijk is en wat niet.

Professor Veenhof

En toch, de uitdrukking het gaat goed met de Bond bleef bij mij haken. Wanneer we 'dat namelijk zeggen zitten we op een verkeerd spoor. Niets is gevaarlijker dan een soort triumfalisme, dat de vaandels heft bij eigen prestaties en activiteiten. Ik werd daar te sterker bij bepaald toen ik dezer dagen op een bijeenkomst van Vrijgemaakt Gereformeerden(buiten-verband) professor Veenhof hoorde spreken. Hij maakte vóór de oorlog het organisatieleven in de Gereformeerde Kerken mee. In geladen bewoordingen schilderde hij hoe het er soms naar toeging. Zo in de trant van: 'Hoe is het kleine stekje van vroeger uitgegroeid tot een grote boom en hoe zitten thans de groten uit kerk, staat en maatschappij aan onze voeten'. De toogdagen waren vaandeldagen van 'ons gereformeerden'. Na de oorlog schreef Veenhof een brochure, waarin hij zijn verontrusting over dit triumfalisme onder woorden bracht.

Nu is het uiteraard niet mijn bedoeling hier eenzijdig die kant van de zaak te accentueren. Want die toogdagen hadden hun grote waarde en het is alleen maar te betreuren dat het allemaal zo in verval is geraakt. Maar wat ik wél stellen wil is, dat we altijd op onze hoede hebben te zijn voor de gedachte dat het in de kerk weliswaar wel verkeerd gaat maar dat het bij ons wel goed zit. Wij hebben tenslotte nog onze duizenden op de toogdagen, de ontmoetingsdagen. Als we dit gaan denken is de ontbinding al in de kiem aanwezig. Tegen dat triumfalisme waarschuwde professor Veenhof terecht.

En laten we eerlijk zijn, dit gevaar ligt zo gemakkelijk binnen de mogelijkheden.

Tellen en wegen

We zijn uiteraard dankbaar dat er onder ons nog de duizenden zijn, jongeren en ouderen, die van harte met de kerk wil­len meeleven. En ik kan me voorstellen dat dan een afgevaardigde van de synode zegt: 'Dit zou nu de hele synode eens moeten zien.' En toch, de kerk is één. Het kan met een groep niet goed gaan als het met de kerk niet goed gaat.

Bovendien, het gaat er niet om dat we tellen hoevelen er op de toogdagen zijn, maar dat gewogen wordt wat het geestelijk gehalte van onze kring is. Dan is er bij alle dankbaarheid voor het goede, dat ons gelaten is, ook reden te over om ootmoedig te zijn. Israël had zijn feesten, zijn verbodsdagen en zijn offers. Maar God moest onder Amos zeggen dat Hij ze niet verdroeg. Jezus had een schare mensen om zich heen. Maar toen Hij ging vertellen wie Hij was dropen ze één voor één af. De discipelen bleven over. Toen Christus vroeg: 'Wilt gij ook niet weggaan? ' zeiden zij: 'Tot wie zouden we heengaan, want Gij hebt de woorden van het eeuwige leven'.

Er is altijd weer reden te over om aan kritisch zelfonderzoek te doen. Is het ons te doen om die woorden van het eeuwige leven of leven we van de groei en de belangrijkheid van de groep waartoe we behoren? Niets is erger dan dat we gaan roepen: 'Des Heeren tempel, des Heeren tempel zijn deze', terwijl we inmiddels het huis van God woest laten. We mogen dankbaar zijn voor het goede dat God geeft. We mogen de zegen zien van het blijven bij het Woord. Maar we zullen ons zelf steeds voor ogen moeten houden dat het bewaren van de gereformeerde religie altijd weer een aangevochten zaak is en dat er genade voor nodig is om karakter te bewaren. In een tijd van geestelijke laagconjunctuur kan het licht zo worden dat we tevreden raken omdat het 'toch altijd bij ons nog beter is dan bij anderen'. Alsof dat de maat is, die ons wordt aangelegd vanuit de Schrift. De ontwikkeling bij anderen zij ons een baken in zee. Veenhofs waarschuwing voor triumfalisme mag ook een waarschuwing zijn voor ons. Opdat we ons niet verheffen als dé farizeeën. '

RECTIFICATIE

In het artikel 'Eén weg of meerdere wegen? ' dat vorige week in ons blad stond was een regel weggevallen die tot een storend misverstand leidde, op pag. 303, linker kolom, de vierde regel van boven moest de zin als volgt luiden: 'Het gaat er niet om of mensen van andere godsdiensten vijanden zijn van ons, maar dat wij allen, zoals wij van nature zijn, vijanden zijn van het kruis van Christus'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen