Gods lof, zelfs in de nacht

We hebben aan de hand van het zestiende hoofdstuk uit de Handelingen der Apostelen stilgestaan bij het bekeringsverhaal van een tweetal heidenen uit Filippi; thans willen we luisteren naar hetgeen Lucas ons in dit zelfde hoofdstuk vertelt over het doen en laten van de apostelen Paulus en Silas.

Het schijnt geen ogenblik in de gedachten van deze twee apostelen opgekomen te zijn om ook nog, van Klein-Azië uit, over te steken naar Europa en ook daar het Evangelie te gaan verkondigen. Ze hadden hun handen al meer dan vol aan het enorme gebied waar ze tot nu toe hun werk verricht hadden. Op geen stukken na zagen ze kans ook maar enigszins die streken bij te houden waar ze tot nu toe gepreekt hadden; ze dachten er dus eenvoudig niet over om nog meer hooi op hun vork te nemen.

Maar Gods gedachten waren anders. Op nadrukkelijke wijze haalt de Heere hen weg uit Azië en leidt hun weg naar Europa.

Dit geroepen zijn door God betekent echter volstrekt niet dat nu op hun nieuwe arbeidsterrein het allemaal even voorspoedig gaat. In de eerste stad waar ze aankomen, Filippi, hebben ze het direct al erg moeilijk gehad. Dagenlang konden ze met hun boodschap geen voet aan de grond krijgen. En als er eindelijk een klein begin is, komt de tegenspoed in al zijn felheid opzetten. In de kortst mogelijke tijd worden ze gearresteerd, gegeseld en in het onderste van de gevangenis geworpen. En de vooruitzichten voor wat hen de volgende dag te wachten zal staan zijn uitermate donker en somber.

Als joden zijn ze daar in Europa aangeland in - een stad waar blijkbaar praktisch alleen maar Romeinen wonen; er was nog niet eens een synagoge. In de stad was er dus niemand die het voor hen op zou nemen; als rechtelozen zaten ze opgesloten onder in de kerker. Ze behoefden zich dus geen enkele illusie te maken over hun rechtszaak die de volgende dag voor zou komen.

Daar komt dan nog bij dat de apostelen gearresteerd waren omdat zij door hun arbeid enkele vooraanstaande burgers van de stad in hun winstgevend bedrijf benadeeld hadden. En dat is een kwalijke zaak. Men moet niet iemand in zijn beurs aantasten, want dan raakt men een zeer gevoelige zenuw.

We zullen ons verbazen als we in de tekst lezen dat Paulus en Silas midden in de nacht bidden en Gode lofzangen zingen daar in de gevangenis. Zonder meer maken zij daardoor hun zaak alleen maar erger. Het bezig zijn met hun — voor de Romeinen — vreemde goden zal hun vele tegenstanders nog zoveel temeer prikkelen. Wij zouden zeggen: ze hadden hun tijd toch echt wel 'beter' kunnen gebruiken. Over hun God en Zijn dienst hadden ze geheel moeten zwijgen; en fluisterend hadden ze met elkaar moeten afspreken wat ieder van hen de volgende dag zou zeggen, als ze ondervraagd werden.

Volgens onze tekst doen de apostelen echter heel andere dingen dan wij van hen verwachtten. Blijkbaar zijn deze dienstknechten des Heeren op een heel ander vlak, op een andere golflengte bezig dan wij in onze zojuist genoemde overleggingen. Wij waren bezig op het vlak van het redenerend en berekenend verstand; maar de apostelen zijn bezig op het vlak van het geloof.

Die twee, geloof en verstand, behoeven heus niet altijd lijnrecht met elkaar in strijd te zijn; integendeel, denk maar eens aan zondag 7 van onze Heidelbergse Catechismus. Maar het verstand kan ook hulpdiensten gaan verrichten aan het ongeloof en dan wordt het anders. We moeten dus niet zeggen dat de apostelen hier maar als een paar dwazen en verstandelozen aan de gang zijn; neen, zij handelen hier vanuit een waarachtig en vast geloof. We mogen dit opmaken uit de vruchten van het geloof zoals we die in onze tekst tegenkomen.

Opgesloten in de gevangenis — zo lezen we — bidden zij en zingen Gode lofzangen. Daarover willen we met elkaar gaan nadenken.

Het valt ons op, dat we in de dienst des Heeren herhaaldelijk zo'n combinatie van twee dingen tegenkomen. Zo bestaat de bekering uit twee stukken: de afsterving van de oude mens en de opstanding van de nieuwe mens. We zouden dit voorbeeld met vele kunnen vernenigvüldigen.

Het is van belang er steeds goed op te letten dat we een bepaald onderdeel van de dienst des Heeren dikwijls niet in één woord kunnen vatten en omschrijven. We hebben dan een combinatie van twee be­ grippen nodig. Bovendien gebeurt het meermalen dat die twee begrippen op het eerste gezicht elkaar tegenspreken en schijnen uit te sluiten. Dit feit kan meermalen aanleiding zijn tot misverstanden en onjuistheden.

Iemand kan zich blindstaren op het éne onderdeel en het andere over het hoofd zien. Wat hij dan over het éne onderdeel zegt, kan helemaal waar en goed zijn; de dwaling kan echter liggen in het feit dat hij niet ook het andere zegt. En zo kunnen we, allemaal ware dingen zeggende, toch aan het dwalen gaan. Het dwalen zit dan niet in hetgeen we zeggen, maar in hetgeen we nalaten erbij te zeggen.

Nu is het natuurlijk zo, dat we bijv. in een preek of in een gesprek niet altijd alles even uitvoerig zeggen kunnen. Het kan zijn dat een bepaald onderdeel extra klemtoon krijgt, zodat het andere stuk eens een keer nauwelijks of helemaal niet genoemd wordt. Ook in de Bijbel hebben we daar talloze voorbeelden van. Maar al noemen we een bepaald stuk niet met name, in de ondergrond van ons denken en spreken zal het toch altijd mee moeten spreken; anders lopen we gevaar onszelf tegen te gaan spreken, hetgeen in een gesprek en ook in een preek echt niet tot de onmogelijkheden behoort.

In onze tekst hebben we ook zo'n combinatie van twee dingen; de apostelen bidden en zingen lofzangen. Voor de duidelijkheid zetten we er nog een paar soortgelijke voorbeelden naast; en omdat het hier over het gebed gaat, nemen we de voorbeelden maar uit de zondag in onze catechismus die over het gebed handelt, zondag 45. Daar hebben we ook een paar van zulke combinaties. God eist van ons dat wij in het gebed Hem om Zijn gaven bidden en Hem voor Zijn gaven danken (antw. 116). En verder zullen we ons in het ware gebed voor Zijn majesteit moeten verootmoedigen en tegelijkertijd vast vertrouwen dat Hij ons zeker wil horen (antw. 117).

En u ziet meteen dat hier geen sprake is van twee woorden die beide eigenlijk hetzelfde zeggen; integendeel, ze staan veelmeer tegenover elkaar, schijnen elkaar tegen te spreken en uit te sluiten.

We kunnen zeggen dat deze dingen kenmerkend zijn voor het geloof en het leven des geloofs. In 2 Cor. 6 : 9 en 10 schrijft de apostel Paulus: 'als stervende, en ziet, wij leven; als getuchtigd en niet gedood; als droevig zijnde doch altijd blijde; als arm doch velen rijkmakende; als niets hebbende en nochtans alles bezittende. Dit brengt de spanning in het geloof, en die spanning is er meteen uit als we één van de beide onderdelen laten wegvallen. Zo'n combinatie is typisch voor de mens die nog onderweg is; het is de gesteldheid van het 'nog-niet'.

Het kenmerkende van het leven des geloofs is het 'op-reis-zijn' naar het land der rust. De éne keer zijn we mogelijk aan het zwoegen door de barre woestijn; een andere keer zitten we heerlijk uit te rusten in een oase; maar in beide gevallen zijn we toch op reis door de woestijn naar het land der rust.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen